Dekatlenek tetrafosforu (potocznie: pięciotlenek fosforu; ), – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków kwasowych, w którym fosfor występuje na V stopniu utlenienia. Wzór empiryczny tego związku, , nie odzwierciedla jego prawdziwej struktury (typu adamantanu), z czterema atomami fosforu i dziesięcioma tlenu w cząsteczce ().
Otrzymuje się go, spalając fosfor w powietrzu. W temperaturze pokojowej ma postać śnieżnobiałego, drobnokrystalicznego proszku. Pod wpływem wilgoci łatwo ulega zbrylaniu. Prężność pary wodnej nad pięciotlenkiem fosforu wynosi mniej niż 1 Tr.
Reaguje gwałtownie z wodą, dając kwas ortofosforowy:
Ponadto jest zdolny do odwadniania kwasów mineralnych, tworząc ich bezwodniki:
Jest też zdolny do odwodnienia organicznego kwasu malonowego lub jego estrów, dając podtlenek węgla:
Zastosowanie stosowany jest: do otrzymywania kwasu ortofosforowego i jego soli, fosforanów, w technice laboratoryjnej jako środek suszący ze względu na swoją silną higroskopijność, jako herbicyd, jako nawóz do warzyw, kwiatów ogrodowych (w nawozach stężenie fosforu określa się jako procent , mimo że występuje on w postaci ortofosforanówProdukcja roślinna Tom 1, wyd. II, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1995.), a jednocześnie środek do zwalczania szkodników,
do usuwania smarów i innych substancji hydrofobowych, używany do produkcji oraz fosforków metali przejściowych (np. Ni2P, Co2P, MoP), razem z KI lub KBr do przekształcania alkoholi w odpowiednie jodki i bromki alkilu, razem z kwasem metanosulfonowym jako środek pomocniczy w reakcjach kondensacji.
Przypisy
Kategoria:Nieorganiczne związki fosforu Kategoria:Środki suszące Fosforu, dekatlenek tetra-