Manifest praski (esperanto: Praga Manifesto de la movado por la internacia lingvo; dosłownie: Manifest praski ruchu [esperanckiego] na rzecz języka międzynarodowego, w skrócie: Praga Manifesto) – deklaracja przygotowana przez Światowy Związek Esperantystów (UEA), przyjęta podczas 81. Światowego Kongresu Esperanto w Pradze, określająca obszary działania ruchu esperanckiego.
Historia Manifest przygotowany przez Marka Fettesa, został zaakceptowany przez Komitet UEA. Treść manifestu została odczytana przez Marka Fettesa 20 lipca 1996, podczas uroczystej inauguracji 81. Światowego Kongresu Esperantystów w Pradze. Po przeczytaniu zaapelował on do uczestników kongresu o podpisywanie dokumentu. Manifest praski skierowany był do „wszystkich rządów, organizacji międzynarodowych i ludzi dobrej woli”, była to druga po Deklaracji Bulońskiej deklaracja określająca cele ruchu esperanckiego. Manifest, skierowany w swoim założeniu przede wszystkim do osób nie znających esperanta, został zaraz po jego przyjęciu przetłumaczony na języki: angielski, czeski, francuski, niemiecki, hiszpański, węgierski, niderlandzki, portugalski oraz łaciński. Wkrótce manifest został przetłumaczony na dalsze kilkadziesiąt języków i rozpowszechniony na wiele sposobów, w tym wydrukowany w wielu gazetach.
Manifest podpisało ponad 13 tysięcy osób (do 31 marca 2000 zebrano 13 437 podpisów).
W 1999 ukazało się wydawnictwo dotyczące praskiego manifestu, z tekstami wyjaśniającymi poszczególne punkty deklaracji. Autorami poszczególnych rozdziałów są: Frank Stocker, przewodniczący Germana Esperanto-Asocio w latach 1995-1999 (demokracja), prof. Duncan Charters (kształcenie ponadnarodowe), Katalin Smideliusz (skuteczność pedagogiczna), Renato Corsetti (wielojęzyczność), Uwe Joachim Moritz (prawa językowe), Mark Fettes (językowa różnorodność ) i Spomenka Štimec (emancypacja).
Treść Manifest praski składa się ze wstępu i 7 punktów.
Wstęp
Określa adresatów manifestu oraz deklarację ruchu esperanckiego dotyczącą dalszej pracy zmierzającej do osiągnięcia celów wskazanych w manifeście. Jednocześnie podkreślono 100-letnią historię esperanta, która udowodniła jego użyteczność.
W kolejnych punktach określone zostały główne obszary działania oraz zalety esperanta jako międzynarodowego środka komunikacji:
1. Demokracja
Wskazano na obecny system komunikacji językowej, stawiający część ludzi w uprzywilejowanej pozycji. Esperanto jest środkiem pozwalającym na równą i demokratyczną komunikację językową na całym świecie.
2. Kształcenie ponadnarodowe
Nauka esperanta nie jest związana z jakąkolwiek kulturą narodową.
3. Skuteczność pedagogiczna
Łatwość nauki esperanta w porównaniu z językami narodowymi.
4. Wielojęzyczność
Podkreślono wielojęzyczność uczestników ruchu esperanckiego oraz możliwość jaką daje esperanto - opanowanie innego języka niż własny, na wysokim stopniu komunikacji.
5. Prawa językowe
Esperanto daje możliwość zapobiegania nierównościom i konfliktom na tle językowym, w tym gwarancje równego traktowania niezależnie od używanego języka.
6. Językowa różnorodność
Ruch esperancki szanuje i wspiera różnorodność językową. Każdy język narodowy uważany jest za cenny i godny ochrony.
7. Emancypacja
Wyłączne używanie języków narodowych ogranicza człowieka. Esperanto jako powszechny środek komunikacji umożliwia uczestnictwo w społeczności nie ograniczającej się do lokalnej kultury.
Krytyka Krytykę manifestu zawarł Ziko van Dijk (Marcus Sikosek) w książce „Esperanto sen mitoj”.
Linki zewnętrzne Treść manifestu w kilkudziesięciu językach Przypisy
Kategoria:Historia esperanta Kategoria:Manifesty