Esther Eisen () (ur. 1 lutego 1929 w Łodzi, zm. 20 marca 2014 w Izraelu) – izraelska malarka pochodzenia polskiego.
Życiorys Urodziła się w rodzinie kupca Falika Cygielberga i jego żony Róży jako Estera „Tusia”. Mieszkała z rodzicami i starszym, przyrodnim bratem Zachariaszem Salkiem w Łodzi przy ulicy 11 listopada 31. Po wkroczeniu do miasta Niemców jej ojciec opuścił Łódź, a po powrocie został kilka razy pobity przez gestapo. Rodzice powierzyli jej kupowanie chleba, licząc, że mała dziewczynka nie zwróci uwagi Niemców. W styczniu 1940 zostali wysiedleni do domu przy Drewnowskiej 11, który znalazł się w granicach getta. Mieszkali razem z krewnymi w małym, nieogrzewanym pokoju, Tusia zachorowała wówczas na odrę. W połowie 1940 zaczęła ponownie chodzić do szkoły, niestety jej ojciec był bezrobotny, matka początkowo produkowała przypinki do odzieży, ale wkrótce ciężko zachorowała, a brat zmieniał miejsca pracy. Ze względu na trudną sytuację rodziny Tusia po lekcjach pracowała w pracowni kapeluszniczej, gdzie wyrabiała sztuczne kwiaty. Jesienią 1941 Salek zachorował i próbował popełnić samobójstwo, ale po błaganiach ojca odstąpił od tego pomysłu. Zmarł 12 stycznia 1942 z głodu, podczas tzw. Wielkiej SzperyZofia Trębacz, Wielka Szpera w getcie łódzkim, Żydowski Instytut Historyczny, we wrześniu 1942 jej matka trafiła do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Podczas likwidacji getta Tusia z ojcem ukrywali się, ale głód i tyfus sprawił, że musieli się ujawnić. Oboje trafili do Auschwitz-Birkenau, gdzie rozdzielono ich podczas selekcji. Po dziesięciu dniach Tusię przeniesiono do obozu pracy w Bomlitz, a po miesiącu do Bergen-Belsen, a następnie do Elsing. W kwietniu 1945 Niemcy przeprowadzili nieudaną ewakuację obozu, linia kolejowa została zbombardowana, część więźniów wówczas zginęła, pozostałych Niemcy gromadzili w pustym budynku i żywcem spalili. Tusię i jej koleżankę uratowała ucieczka do lasu. Ukrywała się do zakończenia wojny, a następnie powróciła do Łodzi. Nie udało jej się ustalić losów ojca, z licznej rodziny przeżyła ona jedna. Po pogromie kieleckim podjęła decyzję o opuszczeniu PolskiOral history interview with Esther Eisen, United States Holocaust Memorial Museum 2005, dostała się do obozu dipisów, gdzie poznała Jakowa Kobe. Razem wyjechali do mandatu Palestyny, gdzie jej mąż zginął podczas wojny o niepodległość Izraela. Spotkała wówczas kolegę z dzieciństwa, pochodzącego z Łodzi Romka Ajzena, który został jej drugim mężem, mieli troje dzieciEsther Eisen photograph, EHRI 2005Estera Eisem, Yad Vashem 2012. W latach 1963–1968 studiowała rzeźbę w pracowni Rudolfa Lehmanna, jej prace uczestniczyły w wystawach indywidualnych i zbiorowych. Sześć z jej wielkoformatowych prac rzeźbiarskich poświęconych zostało upamiętnieniu społeczności, które zostały zniszczone podczas HolokaustuEsther Eisen, Information Center of Israel Art. Zostały umieszczone na cmentarzach w Holonie i Kfar SabieEsther Eisen, Hebrew Writers. Dzięki swojej pracy rzeźbiarskiej i literackiej została uhonorowana tytułem „Najdroższej z Łodzian w Izraelu”. W 2006 była jedną z niosących pochodnie podczas Dnia Pamięci o Holokauście w Jad Waszem. Pełniła funkcję p.o. przewodniczącej Stowarzyszenia Pisarzy Hebrajskich i przewodniczącej komitetu wydarzeń pisarskich. Jej utwory ukazywały się w czasopismach, antologiach i książkach naukowych, a jej wiersze są wykładane na uniwersytetach i liceach.
Od dzieciństwa pisała wiersze i uczestniczyła w warsztatach poetyckich w getcie. Jednak dopiero w latach 80. XX wieku jej wiersze ukazały się w języku hebrajskim. Pierwszy zbiór piosenek został opublikowany w 1986, a następnie ukazały się cztery kolejne tomiki poetyckie. W 1994 ukazała się jej pierwsza książka, kolejne w 2006 i 2012. W 2006 została laureatką Nagrody Literackiej Premiera Levy EshkolEsther Eisen, Leksykon nowożytnej literatury hebrajskiej, The Ohio State University.
Przypisy
Kategoria:Izraelscy rzeźbiarze Kategoria:Izraelscy pisarze Kategoria:Izraelscy poeci Kategoria:Mieszkańcy getta łódzkiego Kategoria:Więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Izraelczycy pochodzenia polskiego Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady