Ośrodek Zapasowy Podolskiej Brygady Kawalerii (OZ Podolskiej BK) – oddział kawalerii Wojska Polskiego.
Ośrodek Zapasowy Podolskiej Brygady Kawalerii w Stanisławowie nie istniał w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Był jednostką mobilizowaną zgodnie z planem mobilizacyjnym „W”, w I rzucie mobilizacji powszechnej przez 6 pułk ułanów do 7 dnia jej trwania. W niektórych publikacjach używano też nazwy Ośrodek Zapasowy Kawalerii „Stanisławów” lub „Kraśnik”.
Formowanie i przekształcenia organizacyjne Mobilizację Ośrodka Zapasowego Podolskiej Brygady Kawalerii rozpoczęto z chwilą ogłoszenia mobilizacji powszechnej 31 sierpnia 1939 w koszarach 6 pułku ułanów w Stanisławowie. W skład ośrodka miały wejść Oddziały Zbierania Nadwyżek 6 pułku ułanów, 9 pułku ułanów, 14 pułku ułanów. Zmobilizowane w swoich macierzystych garnizonach po wyjeździe pułków Podolskiej Brygady Kawalerii na zachodnią granicę do składu Armii „Poznań”. Ośrodek miał być formowany według organizacji wojennej L.3027/mob.org., ukompletowany zgodnie z zestawieniem specjalności L.3027/mob.AR oraz uzbrojony i wyposażony zgodnie z wojennymi należnościami materiałowymi L.3027/mob.mat.. Ośrodek miał za zadanie uzupełniać składy osobowe 6 puł., 9 puł., 14 puł., oraz wszystkich pododdziałów kawalerii ze składu Podolskiej BK: 6 szwadronu kolarzy, 6 szwadronu łączności i 6 szwadronu pionierów. Dodatkowo miał zadanie formować uzupełnienia dla szwadronów kawalerii dywizyjnej nr 12, 47, 11, 5 i szwadronów kawalerii KOP stacjonujących na południowo-wschodnim obszarze kraju. Od chwili wejścia w życie mobilizacji powszechnej 31 sierpnia 1939, do siedziby ośrodka w koszarach 6 puł. w Stanisławowie przybywali mający karty mobilizacyjne oficerowie, podchorążowie, podoficerowie i szeregowcy rezerwy. Dowództwo ośrodka formowano w oparciu o kadry Oddziału Zbierania Nadwyżek 6 puł i nadwyżki szwadronu zapasowego 9 puł. w Stanisławowie. Dowództwo objął pokojowy zastępca dowódcy 6 puł. ppłk Włodzimierz Gilewski. Do mobilizowanego ośrodka sukcesywnie docierały Oddziały Zbierania Nadwyżek 9 puł. z Trembowli i 14 puł. ze Lwowa. Prawdopodobnie w skład o środka włączono szwadrony marszowe 6 i 9 pułków ułanów zmobilizowane w Stanisławowie.
Planowany skład ośrodka: dowództwo, szwadron gospodarczy, 4 szwadrony liniowe, szwadron km, pluton pionierów, pluton łączności, pluton kolarzy.
Do 6 września w OZ Podolskiej BK sformowano: dowództwo Ośrodka, szwadron gospodarczy, 8 szwadronów liniowych, szwadron ckm, szwadron kolarzy, szwadron pionierów i pluton łączności. Zmobilizowano potrzebną liczbę koni. Jeden ze szwadronów formowano we wsi Opryszowice niedaleko Stanisławowa, inne w Stanisławowie i najbliższej okolicy. 7 września dowództwo Ośrodka przejął przybyły płk Kazimierz Tadeusz Kurnatowski. Prowadzono intensywne szkolenie rezerwistów, ćwicząc musztrę, jazdę konno pojedynczo i plutonami, władanie bronią białą i strzelanie. Na zachód od Stanisławowa żołnierze Ośrodka budowali zapory przeciwczołgowe. 14 września OZ Podolskiej BK w Stanisławowie wizytował gen. bryg. Maksymilian Milan-Kamski dowódca Grupy „Dniestr”. Na jego rozkaz w trybie alarmowym sformowano w Ośrodku jednostkę bojową pod nazwą: pułk marszowy Podolskiej Brygady Kawalerii pod dowództwem ppłk. Włodzimierza Gilewskiego w składzie 4 szwadronów liniowych, szwadronu gospodarczego, plutonów: kolarzy i ckm. Jeszcze 14 września wieczorem pułk marszowy opuścił Stanisławów i wszedł w skład Grupy „Stryj”. 17 września po otrzymaniu informacji o agresji sowieckiej płk Kazimierz Kurnatowski doznał ataku serca i zmarł po kilku dniach. Ośrodek pod dowództwem mjr. Karola Dilleniusa otrzymał rozkaz wycofania się w kierunku granicy węgierskiej. OZ Podolskiej BK w składzie 4 szwadronów liniowych, szwadronu ckm, szwadronu kolarzy, szwadronu pionierów i szwadronu gospodarczego wymaszerował wieczorem 17 września do Ottyni. Skąd 18 września poprzez Nadwórną, Delatyn, Jaremczę dotarł do granicy węgierskiej w rejonie Worochty. 19 września przez Przełęcz Tatarską Ośrodek Zapasowy Podolskiej Brygady Kawalerii przeszedł na Węgry i został internowany.
Obsada dowódcza Dowództwo OZ (15 IX 1939)
Dowódca - ppłk Włodzimierz Gilewski (do 7 IX 1939), płk Kazimierz Tadeusz Kurnatowski (7-17 IX 1939), mjr Karol Dillenius (18-19 IX 1939) zastępca dowódcy - ppłk Włodzimierz Gilewski (7-13 IX 1939), mjr Karol Dillenius (14-17 IX 1939) adiutant - por. Zbigniew Bojanowski oficer informacyjny - ppor. Michał Bohdanowicz oficer mobilizacyjny - rtm. Tadeusz Płoski kwatermistrz - mjr Władysław Letyński oficer gospodarczy - kpt. Jan Ostrowski II oficer gospodarczy - kpt. Zygmunt Dawidowicz oficer materiałowy - rtm. Witold Kowalski oficer żywnościowy - ppor. Marian Turzański lekarz ośrodka - por. lek. dr Nusen Szenker lekarz weterynarii ośrodka - kpt. lek. wet. Roman Bojczuk kapelan - ks. kap. Stefan Kowalczyk dowódca szwadronu gospodarczego - por. Władysław Piotrowski Oddziały OZ (stan w dniu 15 IX 1939):
dowódca 1 szwadronu OZ - rtm. dr Stanisław Opoka-Loewenstein dowódca I plutonu - por. inż. Kazimierz Stróżyński dowódca II plutonu - ppor. Zygmunt Patryn dowódca III plutonu - ppor. Tadeusz Pawlik dowódca 2 szwadronu OZ - rtm. inż. Ludwik Ślaski dowódca plutonu - por. Mieczysław Wartanowicz dowódca 3 szwadronu OZ - rtm. Jan Zdański dowódca plutonu - pchor. Stanisław balicki dowódca plutonu - pchor. Hohenlohe dowódca plutonu - pchor. Zbigniew Czarkowski dowódca plutonu - pchor. Jerzy Mamaros dowódca plutonu - ppor. Józef Krzyżanowski dowódca 4? szwadronu - por. Jerzy Cywiński dowódca plutonu - ppor. Roman Bniński dowódca 5? szwadronu - por. Władysław Pawłowicz dowódca 6 szwadronu - ppor. Zygmunt Starorypiński dowódca 7 szwadronu - por. Antoni Pietraszkiewicz dowódca I plutonu - por. Stanisław Hulanicki dowódca II plutonu - por. Jerzy Gużkowski dowódca III plutonu - pchor. Janusz Legis dowódca 8 szwadronu - rtm. Jan Strzałkowski dowódca I plutonu - pchor. Jerzy Friedrich dowódca II plutonu - pchor. Paweł Borzemski dowódca III plutonu - pchor. Tadeusz Dawid dowódca szwadronu ckm - rtm. Erwin Friedberg de Salomon dowódca szwadronu kolarzy - por. Władysław Piotrowski dowódca plutonu - pchor. Jerzy Łastowiecki dowódca plutonu - pchor. Kazimierz Dubowski dowódca szwadronu pionierów - por. dr Ignacy Nędzowski dowódca I plutonu - pchor. Ludwik Budziński dowódca II plutonu - pchor. Ryszard Geissel dowódca III plutonu - pchor. Tadeusz Wroński dowódca plutonu łączności - ppor. Mieczysław Pollak zastępca dowódcy plutonu łączności - ppor. Egon Bączkiewicz dowódca baterii artylerii konnej (marszowej) - kpt. Stanisław Szewalski.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ośrodki zapasowe kawalerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Stanisławowie Kategoria:Polskie ośrodki zapasowe utworzone w 1939 Kategoria:Polskie ośrodki zapasowe rozwiązane w 1939