Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska – polskie ministerstwo istniejące w latach 1975–1983, powołane w celu objęcia polityką państwa całokształtu spraw administracji, gospodarki terenowej oraz ochrony środowiska. Minister był członkiem Rady Ministrów.
Utworzenie urzędu Na podstawie ustawy z 1975 r. o utworzeniu urzędu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w miejsce zniesionego Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony ŚrodowiskaUstawa z dnia 28 maja 1975 r. o utworzeniu urzędu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. ..
Ministrowie Tadeusz Bejm (1975–1976) Emil Wojtaszek (1976) Maria Milczarek (1976–1979) Józef Kępa (1979–1981) Tadeusz Hupałowski (1981–1983) Włodzimierz Oliwa (1983)
Zakres działania urzędu Do zakresu działania należały sprawy zastrzeżone dotychczas do właściwości Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, a ponadto sprawy: organizacji i funkcjonowania działalności terenowych organów administracji państwowej; bieżącej koordynacji i kontroli działalności terenowych organów administracji państwowej; oceny wykonania planu społeczno-gospodarczego rozwoju województw; rozstrzygania sporów między terenowymi organami administracji państwowej stopnia wojewódzkiego; geodezji kartografii; architektury miast i wsi; miejscowych planów zagospodarowani przestrzennego miast i wsi; wywłaszczenia nieruchomości; kontroli przestrzegania prawa budowlanego oraz nadzoru nad projektowaniem urbanistycznym miast i wsi; gospodarki komunalnej i mieszkaniowej; ochrony środowiska, w szczególności ochrony wód przed zanieczyszczeniem, zieleni oraz powietrza atmosferycznego.
Kompetencje urzędu Minister w trybie określonym odrębnymi przepisami: tworzył, łączył i znosił gminy, dokonywał zmian ich granic oraz ustalał ich siedziby i nazwy; dokonywał zmian granic miast; ustalał i zmieniał nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych.
Szczegółowy zakres działania urzędu Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 1975 r. do zakresu działania Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska należały następujące dziedzinyRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1975 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. ..
W dziedzinie organizacji i funkcjonowania terenowych organów administracji państwowej przygotowywanie dla Rady Ministrów materiałów niezbędnych do wykonywania uprawnień w zakresie koordynacji działalności terenowych organów administracji państwowej, nadawania kierunku ich pracy oraz oceny działalności terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, przygotowywanie dla Prezesa Rady Ministrów materiałów niezbędnych do wykonywania uprawnień w zakresie nadzoru nad terenowymi organami administracji państwowej, w szczególności dotyczących kierowania ich działalnością, wydawania zarządzeń w sprawie wykonania określonych zadań, rozstrzygania spraw spornych pomiędzy terenowymi organami administracji państwowej stopnia wojewódzkiego a ministrami lub kierownikami urzędów centralnych oraz występowanie z wnioskami i wyrażanie opinii w sprawach uchylania zarządzeń wspomnianych terenowych organów w wypadkach sprzeczności z prawem lub zasadniczą linią polityki Państwa, przedstawianie Prezesowi Rady Ministrów wniosków w sprawach ustalania liczby zastępców naczelników miast i dzielnic oraz określania miast (miast i gmin), w których w myśl obowiązujących przepisów mogą być powoływani zastępcy naczelników miast (miast i gmin), sprawowanie nadzoru nad bieżącą działalnością terenowych organów administracji państwowej oraz udzielanie im wytycznych i zaleceń w tym zakresie, udzielanie wytycznych w sprawie form organizacyjnych działalności terenowych organów administracji państwowej, zapewnienie warunków do należytego funkcjonowania terenowych organów administracji państwowej, kontrola stosowania przez nie zasad prawidłowej organizacji pracy i sprawnego załatwiania spraw obywateli, udzielanie wytycznych i wyjaśnień w sprawach organizacji i funkcjonowania urzędów terenowych organów administracji państwowej oraz jednostek im podporządkowanych, udzielanie terenowym organom administracji państwowej stopnia wojewódzkiego wytycznych w sprawie zakresu czynności wydziałów wchodzących w skład podległych im urzędów, bieżąca koordynacja działalności terenowych organów administracji państwowej, w szczególności przez stwarzanie warunków do realizacji wspólnych zadań i zawierania porozumień oraz kontrola realizacji tych porozumień, opiniowanie spraw związanych z uprawnieniami koordynacyjnymi terenowych organów administracji państwowej oraz współdziałanie w tym zakresie z ministrami i kierownikami urzędów centralnych, bieżąca kontrola realizacji planów społeczno-gospodarczego rozwoju województw, udzielanie doraźnej pomocy w zwalczaniu trudności i usuwaniu przeszkód w wykonywaniu konkretnych zadań i występowanie do właściwych organów z odpowiednimi wnioskami, a także opracowywanie ocen wykonywania planów i przedstawianie tych ocen Prezesowi Rady Ministrów, udzielanie pomocy w działalności terenowych organów administracji państwowej oraz podejmowanie czynności w celu upowszechnienia ich osiągnięć, rozstrzyganie spraw spornych pomiędzy terenowymi organami administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, ustalanie dla terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego ogólnych zasad realizacji zadań resortu, uchylanie lub zmiana – na zasadach określonych odrębnymi przepisami – decyzji wydanych przez te organy w sprawach indywidualnych, dokonywanie merytorycznej kontroli działalności biur organizacyjno-prawnych i kadr, wydziałów kontroli i instruktażu, wydziałów gospodarki terenowej i ochrony środowiska oraz wydziałów budżetowo-gospodarczych w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, a także udzielanie pomocy w działalności i w upowszechnianiu osiągnięć tych wydziałów, współdziałanie z właściwymi ministrami (kierownikami urzędów centralnych) w organizowaniu merytorycznej kontroli działalności wydziałów innych niż wymienione pod lit. m) w urzędach terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego i wykorzystywanie wyników kontroli w celu usprawnienia działalności wydziałów, a także w upowszechnianiu ich osiągnięć, współdziałanie z właściwymi ministrami w sprawach ustalania sieci jednostek organizacyjnych działających w terenie, w tym również poza systemem rad narodowych, oraz terytorialnego zakresu działania tych jednostek, ustalanie wspólnie z właściwymi ministrami zasad współpracy terenowych organów administracji państwowej z jednostkami organizacyjnymi działającymi poza systemem rad narodowych, opracowywanie projektów przepisów prawnych dotyczących organizacji funkcjonowania terenowych organów administracji państwowej i podległych im urzędów, opiniowanie projektów aktów prawnych opracowanych przez ministrów (kierowników urzędów centralnych), a także przez inne jednostki organizacyjne, w zakresie dotyczącym terenowych organów administracji państwowej, opiniowanie projektów przepisów dotyczących działalności rad narodowych i ich organów, koordynacja programowania i planowania budownictwa administracyjnego terenowych organów administracji państwowej.
W dziedzinie dokonywania zmian w podziale administracyjnym Państwa opracowywanie projektów aktów prawnych w sprawach zmiany w podziale administracyjnym na województwa, zmiany siedziby wojewódzkich organów władzy i administracji państwowej, zmiany nazwy i granic województwa oraz utworzenia miasta, dokonywanie zmian granic miasta oraz tworzenie, łączenie i znoszenie gmin, zmiana ich granic, a także ustalanie siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej i nazw gmin, zasięganie opinii właściwych rad narodowych w sprawie projektowanych zmian granic województwa oraz zmian, o których mowa pod lit. b, opracowywanie projektów przepisów określających zasady podziału większych miast na dzielnice, ustalanie i dokonywanie zmian nazw miejscowości oraz obiektów fizjograficznych po zasięgnięciu opinii przedstawicieli nauki oraz zainteresowanych ministrów (kierowników urzędów centralnych), prowadzenie aktualnej dokumentacji podziału administracyjnego oraz wykazu miejscowości i obiektów fizjograficznych.
W dziedzinie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego miast i wsi ustalanie kierunków działania w zakresie planowania miejscowego i gospodarki przestrzennej oraz ustalanie zasad sporządzania, uzgadniania i zatwierdzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ustalanie normatywów i wytycznych do opracowywania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, kierunków, zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących miejsca realizacji inwestycji oraz współdziałanie w tym zakresie z innymi organami naczelnymi właściwymi w sprawach planowania przestrzennego, ustalanie normatywów oraz programowanie niezbędnych przedsięwzięć w celu zapewnienia prawidłowej realizacji planów urbanistycznych budownictwa jednorodzinnego i letniskowego; w dziedzinie geodezji i kartografii: określanie kierunków rozwoju, programowanie, planowanie i wykonywanie zadań z zakresu geodezji i kartografii na potrzeby gospodarki narodowej i obronności kraju, z wyjątkiem zadań przekazanych do wykonania służbom geodezyjnym innych resortów oraz opracowywanie projektów lub wydawanie przepisów i ustalanie normatywów dotyczących geodezji i kartografii, koordynacja organizacji i zakresu działania służb geodezyjnych innych resortów oraz kontrola fachowej działalności tych służb, rozgraniczanie nieruchomości, ewidencja gruntów oraz założenie i prowadzenie katastru uzbrojenia terenu na obszarze miast, reprodukcja i obieg materiałów geodezyjnych i kartograficznych oraz prowadzenie składnic tych materiałów, ustalanie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych i czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie, dokonywanie okresowych ocen realizacji zadań terenowych organów administracji państwowej w dziedzinie geodezji i kartografii.
W dziedzinie gospodarki terenami miejskimi inicjowanie i ustalanie zasad gospodarowania terenami na obszarze miast oraz terenami poza granicami administracyjnymi miast, włączonymi do planów zagospodarowania przestrzennego tych miast w celu realizacji ich zadań gospodarczych, występowanie do Rady Ministrów z wnioskami o uznanie niektórych terenów miejskich za obszary urbanizacyjne, inicjowanie i ustalanie zasad i trybu sprzedaży, użytkowania przez jednostki gospodarki uspołecznionej oraz dzierżawy budynków i lokali stanowiących własność Państwa, ocena realizacji przez terenowe organy administracji państwowej planów sprzedaży budynków i lokali stanowiących własność Państwa na rzecz osób fizycznych.
W dziedzinie architektury miast i wsi inicjowanie i kontrola działania w dziedzinie rozwoju architektury i kształtowania przestrzennego jednostek osadniczych, ustalanie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane, oraz warunków technicznych utrzymania i użytkowania obiektów budowlanych – w zakresie przewidzianym w prawie budowlanym, określanie zakresu i problematyki planów realizacyjnych oraz ustalanie trybu ich zatwierdzania, inicjowanie i popieranie twórczości urbanistycznej i architektonicznej.
W dziedzinie kontroli przestrzegania prawa budowlanego ustalanie zasad i trybu działania nadzoru urbanistyczno-budowlanego, określanie wymagań w zakresie przygotowania zawodowego osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie oraz ustalanie zasad i trybu stwierdzania posiadanego przygotowania zawodowego do sprawowania tych funkcji, dokonywanie okresowych ocen działalności terenowych organów administracji państwowej w zakresie sprawowania nadzoru urbanistyczno-budowlanego i techniczno-budowlanego oraz nadzoru nad wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie,