Władysław Łoziński, ps. „Wojtek ze Smolnicy”, „Władysław Lubicz” (ur. 29 maja 1843 w Oparach, zm. 20 maja 1913 we Lwowie) – polski powieściopisarz, historyk i encyklopedysta, badacz przeszłości kultury polskiej, sekretarz Ossolineum, Prezes Rady Wykonawczej Macierzy Polskiej, kolekcjoner dzieł sztuki, członek Towarzystwa Historycznego we LwowieFryderyk Papée. Towarzystwo historyczne 1886–1900. „Kwartalnik Historyczny”, rocznik LI, zeszyt 1-2. Lwów 1937, s. 6.. Członek Izby Panów austriackiej Rady Państwa.
thumb|Grobowiec Łozińskich we Lwowie
Życiorys Był synem Waleriana (poczmistrza) i Julii z Lewickich. Władysław Łoziński był bratem pisarza, zmarłego młodo w wyniku ran odniesionych w pojedynku – Walerego, prawnika Bronisława a także kuzynem historyka Karola Szajnochy i geologa Władysława Szajnochy. Miał dwie siostry, był żonaty z Jadwigą, z domu Starorypińska, po pierwszym mężu Liskowa (1844–1918).
Studiował na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Lwowskiego. Był redaktorem wielu lwowskich i galicyjskich gazet i czasopism literackich (Dziennik Literacki, Przegląd Powszechny, Gwiazdka Cieszyńska), przede wszystkim jednak Gazety Lwowskiej (po Adolfie Rudyńskim redaktor naczelny w latach 1873–1883), którą zreformował i rozbudował. Był pierwszym sekretarzem naukowym Fundacji im. Ossolińskich, wiceprezesem Towarzystwa Historycznego, prezesem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, członkiem Akademii Umiejętności (od 1891) i Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie. Był posłem do Rady Państwa, następnie członkiem Izby Panów Rady. Pełnił mandat posła V kadencji Sejmu Krajowego Galicji, wybrany z IV kurii okręgu Turka-Borynia.
Został wyróżniony tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Lwowskiego. W 1885 otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Turka. W 1906 roku otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Lwowa oraz Medal Miasta Lwowa.
Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Jego prace z zakresu historii miały duży wpływ na polskie środowisko naukowe. Z dzieł Władysława Łozińskiego korzystał m.in. Aleksander Brückner pracując nad Encyklopedią staropolską (1937–1939).
Kolekcja W 1914 r. miasto umieściło Lwowską Galerię Obrazów (przemianowaną w 1998 r. na Lwowską Galerię Sztuki) w pałacu przy Ossolińskich 3, zakupionym wcześniej od Łozińskiego. Po wysiedleniu Polaków ze Lwowa po II wojnie światowej i utracie przez Polskę południowo-wschodnich ziem wraz ze Lwowem na rzecz Ukraińskiej SRR zarówno kolekcja Łozińskiego, jak i inne eksponaty z muzeów Lwowa, w tym z Lwowskiej Galerii Obrazów, pozostały we Lwowie.
Dzieła Powieści
Madonna Busowiska (1886)
Oko proroka [czyli Hanusz Bystry i jego przygody] : powieść historyczna z XVII w. (1899) Opowiadania imć pana Wita Narwoja rotmistrza Konnej Gwardji Koronnej : a. d. 1760-1767 (1873)
Skarb watażki : powieść z końca XVIII wieku (1875)
Prace naukowe
Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku (wyd. 1 – 1903; wyd. 2 poszerzone – 1904; wyd. 3 poszerzone – 1911–1913): t.1 (wyd. 4 powtórzone – 1931), t.2 (wyd. 3 – 1913) Sztuka lwowska w XVI i XVII wieku : architektura i rzeźba (1889)
Życie polskie w dawnych wiekach (1907) Pogadanki teatralne Lwów 1866
Ekranizacje W latach 80. XX wieku reżyser i scenarzysta Paweł Komorowski zekranizował powieść Władysława Łozińskiego Oko proroka: Oko proroka – polsko-bułgarski film z 1982 roku Przeklęte oko proroka – polsko-bułgarski film z 1984 roku (kontynuacja) Oko proroka czyli Hanusz Bystry i jego przygody – polsko-bułgarski serial telewizyjny z 1985 roku
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Dzieła Władysława Łozińskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Izby Panów Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Członkowie Towarzystwa Historycznego we Lwowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Turki (zabór austriacki) Kategoria:Odznaczeni Medalem miasta Lwowa Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy kolekcjonerzy sztuki Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Urodzeni w 1843 Kategoria:Zmarli w 1913