Puchar Pokoju i Przyjaźni na żużlu – cykl zawodów żużlowych, odbywający się wśród zawodników do 21. roku życia z państw socjalistycznych w latach 1979–1989.

Format Każdy kraj zobowiązany został do organizacji dwóch rund, w latach 1979–1983 zmagania odbywały w formie rywalizacji między siedmioma drużynami narodowymi, gdzie każda drużyna narodowa reprezentowana była przez dwóch zawodników i zawodnika rezerwowego. Zwycięzcą edycji zostawała reprezentacja, która zdobyła na torze największą liczbę punktów. Zawodnicy byli zobowiązani do startowania na motocyklach i wyposażeniu produkowanym w krajach socjalistycznych, m.in. motocykle Jawa, opony Barum.

Począwszy od sezonu 1984 w każdym z państw rozgrywano kolejno turniej drużynowy, a następnego dnia turniej indywidualny. Gospodarze w turniejach indywidualnych mogli nominować czterech zawodników oraz rezerwowych, pozostałe reprezentacje mogły wystawić po dwóch żużlowców. Począwszy od sezonu 1985 do klasyfikacji indywidualnej wliczano cztery najlepsze rezultaty.

Historia Decyzja o rozgrywaniu pucharu podjęta została w 1977 roku na zjeździe federacji motorowych krajów socjalistycznych w Pradze. Do rozgrywek zgłosiły się Związek Radziecki, Polska, Węgry, Bułgaria, Rumunia, Niemiecka Republika Demokratyczna i Czechosłowacja.

Przedpremierowo cykl zawodów rozegrany został w sezonie 1978. Poszczególne rundy odbyły się m.in. w Braili, Lesznie, Tarnowie, Zohorze i Březolupach. W nieoficjalnej klasyfikacji zwyciężyła reprezentacja Czechosłowacji.

1979 11 z 14 rund zwyciężyli Sowieci, dwie Bułgarzy, a jedną Polacy (na torze w Gnieźnie). Reprezentacje te miały tę samą kolejność w klasyfikacji końcowej.

1980 Z powodu niesprzyjających warunków pogodowych odwołano jedną z rund w Związku Radzieckim, toteż odbyło się łącznie 13 rund. Czterokrotnie zwyciężali Sowieci i Polacy, trzykrotnie Czechosłowacy i dwukrotnie Węgrzy. Reprezentanci Czechosłowacji nie brali udziału w turniejach rozgrywanych w Polsce, w Gnieźnie i Ostrowie Wielkopolskim, ze względu na trwający w tym czasie krajowy czempionat juniorów. Reprezentacja Polski nie wzięła udziału w rundach na terenie NRD, zaś Węgrzy nie wzięli udziału w rundzie w Związku Radzieckim.

1981 Mimo że reprezentacja Polski wygrała największą liczbę rund – sześć, zajęła w końcowej klasyfikacji 2. miejsce, za reprezentacją Związku Radzieckiego, która wygrała pięć rund. Dwukrotnie triumfowali Czechosłowacy, a raz Węgrzy.

1982 Po raz czwarty z rzędu wygrała reprezentacja Związku Radzieckiego, wygrywając przy tym 8 rund. Drugie miejsce zajęła Bułgaria, reprezentowana w tej edycji przez Zachariego Zachariewa, Georgiego Mitewa, Rudolfa Walentinowa, Miłczo Manewa i Aleksieja Todorowa. Cztery rundy wygrali Węgrzy, po jednej Czechosłowacy i Polacy.

1983 Po raz pierwszy Puchar zdobyła reprezentacja Węgier, notując przy tym zwycięstwa w trzech rundach. Drugie miejsce zajęła reprezentacja Czechosłowacji, która wygrała domowa rundy w Zohorze i Březolupach oraz w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Na trzecim miejscu zmagania zakończyli Polacy, który odnieśli 4 turniejowe zwycięstwa, m.in. w Ostrowie Wlkp. i Lesznie. Reprezentacja Bułgarii nie wystąpiła w rundach rozgrywanych w Rumunii, natomiast Sowieci nie stanęli na starcie rund w NRD.

1984 Drugi sezon z rzędu najlepszymi w zmaganiach drużynowych okazali się reprezentanci Węgier, wygrywając 4 z 7 rund. Reprezentacje ZSRR, Polski i NRD wygrały po jednej rundzie. W zawodach indywidualnych czołową postać odgrywał Węgier, József Petrikovics, który w pięciu turniejach, w których brał udział, zwyciężył trzykrotnie, a raz był drugi. Klasyfikację generalną wygrał jednak Ihor Zwieriew ze Związku Radzieckiego, który zgromadził większą liczbę punktów startując we wszystkich rundach, trzeci był František Ledecký z Czechosłowacji.

1985 Dzięki zwycięstwom odniesionym w Slaným, Bułgarii i Rumunii, po raz pierwszy zwycięstwo w klasyfikacji drużynowej odniosła reprezentacja Czechosłowacji, którą reprezentowali Roman Matoušek, Bohumil Brhel, František Ledecký, Ivan Pacák i Josef Fejfar. Po dwa zwycięstwa odniosły reprezentacje ZSRR i Węgier. Tytuł w zmaganiach indywidualnych zdobył Roman Matoušek, przed Ihorem Marko i Ryszardem Franczyszynem.

1986 Cztery zwycięstwa odniesione przez reprezentację Polski pozwoliły po raz pierwszy zwyciężyć jej w klasyfikacji drużynowej. Dwa turniejowe zwycięstwa odnieśli Sowieci, a w rundzie w Szumenie wygrali Czechosłowacy. Triumf indywidualny wywalczył Ihor Marko przed rodakiem, Fiodorem Zacharowem. Trzeci był Ryszard Dołomisiewicz, który wygrał trzy rundy w których startował, a miejsce na podium zyskał po biegu dodatkowym z Bohumilem Brhelem.

1987 Reprezentacja Polski powtórzyła rezultat sprzed roku. Zawodnikami złotej drużyny byli m.in. Sławomir Drabik, Piotr Świst i Ryszard Dołomisiewicz. W rundzie rozgrywanej w Žarnovicy nie wystąpiła reprezentacja Rumunii, którą zastąpiła druga para czechosłowacka. Dołomisiewicz zwyciężył w klasyfikacji indywidualnej przed Węgrem Sándorem Újhelyim i Czechem Vladimírem Kaliną.

1988 W tej edycji Pucharu nie zostały zorganizowane zawody w Rumunii, natomiast podwójna runda odbyła się w Bułgarii. Trzeci raz z rzędu klasyfikację drużyn wygrali Polacy. W klasyfikacji indywidualnej zwyciężył Waldemar Cieślewicz, przed swoim rodakiem Piotrem Świstem i Węgrem, Róbertem Nagyem.

1989 Reprezentacja ZSRR zwyciężając cztery rundy, po raz piąty wygrała w klasyfikacji drużynowej, zostając najsilniejszą drużyną w 11 edycjach Pucharu. W składzie zwycięskiej drużyny radzieckiej występowali Ukraińcy Rusłan Kowal, Wiktor Hajdym, Wołodymyr Dubinin oraz Estończyk Rene Aas. W rozgrywkach indywidualnych odbyło się 6 rund, Jarosław Olszewski, który je wygrał startował tylko w czterech z nich. Niższe stopnie podium zajęli Rene Aas i Sławomir Dudek.

Klasyfikacja drużynowa RokMiejsceZłotoSrebroBrąz19791980198119821983198419851986198719881989

Klasyfikacja indywidualna RokMiejsceZłotoSrebroBrąz1984 Ihor Zwieriew József Petrikovics František Ledecký1985 Roman Matoušek Ihor Marko Ryszard Franczyszyn1986 Ihor Marko Fiodor Zacharow Ryszard Dołomisiewicz1987 Ryszard Dołomisiewicz Sándor Újhelyi Vladimír Kalina1988 Waldemar Cieślewicz Piotr Świst Róbert Nagy1989 Jarosław Olszewski Rene Aas Sławomir Dudek

Zobacz też Puchar Przyjaźni na żużlu

Przypisy