Nina Gabis, ps. "Stokrotka" (ur. 8 października 1914 w Użance (na dzisiejszej Białorusi), zm. 17 listopada 1999 w Zielonej Górze) – polska nauczycielka geografii, dyrektorka, działaczka społeczna. Założycielka oraz przewodnicząca Klubu Tajnego Nauczania.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodzona 8 października 1914 w majątku Użanka, gminie Horodziej (na dzisiejszej Białorusi) jako trzecie dziecko z pięciorga rodzeństwa. Ojciec - Dymitr Hryckiewicz był wykształconym rolnikiem, zarządzającym dobrami bogatych ziemian, zaś jej matka zmarła, gdy Nina miała 4 lata. Tym samym po krótkiej nauce w domu, w wieku 8 lat udała się do klasztoru sióstr benedyktynek, a następnie zamieszkała u hrabiny Henrycowej Hartingh w Nieświeżu, gdzie uczęszczała do Gimnazjum im. Władysława Syrokomli. W 1934 ukończyła Wojskowy Kurs Szkoleniowy w Brześciu nad Bugiem, a w 1935 zdała dyplomowy egzamin na nauczyciela w Seminarium Nauczycielskim im. Królowej Jadwigi w Wilnie.
Pracę jako nauczycielka rozpoczęła tego samego roku w Szkole Powszechnej w Nieświeżu jako kontraktowa nauczycielka. Jednocześnie otrzymała nominację na Komendantkę Związku Strzeleckiego i Instruktorkę Przysposobienia Wojskowego Kobiet do Obrony Kraju na powiat Nieśwież. W maju 1938 roku zdała praktyczny egzamin i otrzymała dekret stałego nauczyciela publicznych szkół podstawowych. W następnym roku szkolnym przeniosła się do 7-klasowej Szkoły Powszechnej w Różance, gdzie 21 lutego 1939 roku wyszła za mąż za studenta prawa, Stanisława Gabisa.mały|Gimnazjum im. Władysława Syrokomli w Nieświeżu, do którego uczęszczała Nina Gabis
Działalność wojenna Po wybuchu wojny mąż pani Gabis zmobilizowany został do 1 Pułku Artylerii Lekkiej, a po powrocie do domu aresztowany przez NKWD. Po zwolnieniu go po dwumiesięcznym dochodzeniu, małżeństwo szybko opuściło miejsce zamieszkania w obawie przed ponownym aresztowaniem. Następnie Nina Gabis podjęła pracę na stanowisku dyrektora pedagogicznego w Sorokach. W czerwcu 1941 roku, w porę ostrzeżona iż znalazła się na liście deportowanych na Sybir, porzuciła dom i dobytek, i nocą wraz z mężem i małym dzieckiem uciekła do Baranowicz, z których jednak ponownie zmuszona była zbiec, gdy miasto przejęła armia niemiecka. Na parę miesięcy zatrzymała się u osadnika wojskowego niedaleko Horodyszcza, a w sierpniu powróciła na teren powiatu szczuczyńskiego, do Orli, gdzie otrzymała zatrudnienie w Szkole Powszechnej, która jednak została zamknięta po miesiącu przez nazistowskie władze. W tym czasie wraz z mężem włączona została do ruchu oporu, pełniąc funkcję łączniczki na tym terenie pod pseudonimem "Stokrotka". W styczniu 1942 roku rodzina ponownie musiała się przeprowadzić, tym razem do wsi Juciowce, a stamtąd do Szczuczyna Nowogródzkiego, gdzie zamieszkali u znanego w mieście krawca i członka Armii Krajowej. Zaangażowała się wówczas do pracy w tajnym nauczaniu, gdzie przydzielona została jej 5-osobowa grupa młodzieży, pozującej za uczniów pracowni krawieckiej owego krawca. Jako tajna nauczycielka najwięcej czasu poświęcała geografii, historii i językowi ojczystemu, aby jak najbardziej podbudować świadomość narodową młodzieży. 8 maja 1943 roku, mąż pani Gabis, Stanisław, który także nadal działał w ruchu oporu, aresztowany został przez Gestapo podczas wymiany Ausweisu, jednak w ciągu kilku godzin został on wykupiony przez AK za dewizy. Małżonkowie natychmiast zmienili adres, nie opuścili jednak Szczuczyna.
Życie na Ziemiach Odzyskanych W lipcu 1945 roku wraz z rodziną została repatriowana na Ziemie Odzyskane, do wsi Racula, gdzie zorganizowała Szkołę Powszechną, w której uczyła i której kierownikiem była do 1950 roku. Przyczyniała się ona do integracji środowiska i była bardzo aktywna społecznie. Organizowała kursy wieczorowe i kursy dla analfabetów, prowadziła chór kościelny, młodzież pozaszkolną uczyła tańców polskich, organizowała zawody sportowe, zabawy ludowe i święta regionalne. W 1950 roku służbowo przeniesiona została jednak do Szkoły Powszechnej nr 2 w Zielonej Górze, gdzie uczyła geografii, a w 1952 oddelegowana do pracy w "Gazecie Zielonogórskiej" na stanowisko kierownika korekty. Na stanowisku tym zarabiała o wiele więcej niż na stanowisku nauczyciela, lecz cały ten czas pragnęła powrócić do nauczania. I już 2 lata później, w 1954, uzyskała dyplom nauczyciela geografii i powierzona została jej funkcja zastępcy kierownika w Szkole Podstawowej nr 3. Organizowała ona tam koło teatralne, którego sztuki wystawiała na scenie Teatru Zielonogórskiego. Za zdobyte pieniądze organizowała zaś uczniom wycieczki krajoznawcze. W 1963 roku ponownie została służbowo przeniesiona, tym razem na stanowisko kierownika Szkoły Podstawowej nr 6, którą stanowczo zmodernizowała. Za jej kadencji nawet 50% młodzieży uczestniczyła w różnego rodzaju kołach zainteresowań, a szkoła zajęła I miejsce w sporcie i chórze szkolnym w województwie. Przed odejściem na emeryturę w 1972 roku przeprowadziła w szkole kapitalny remont. W szkolnictwie pracowała 38 lat, w tym 30 na stanowiskach kierowniczych.
Od 1981 roku pełniła funkcję przewodniczącej Sekcji Emerytów i Rencistów przy Zarządzie Oddziały i Zarządzie Okręgu ZNP. Z jej inicjatywy w 1982 zorganizowany został Klub Nauczycieli Tajnego Nauczania, którego została przewodniczącą. Należała do Państwowej Komisji Egzaminacyjnej jako specjalista geografii. Pełniła funkcje jako członek, zastępca i przewodnicząca Obwodowych Komisji Wyborczych. Była aktywnym członkiem Woj. Zarządu Ligi Kobiet, sprawując funkcję przewodniczącej Komisji Kultury i Oświaty. Kilkukrotnie była Prezesem Ognisk Szkół Podstawowych oraz aktywnym członkiem Zarządu Powiatowego, Zarządu Oddziału i Zarządu Okręgu. W 1993 roku, we współpracy z Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli i pod redakcją Prof. dr hab. Władysław Korcza, zebrała i opracowała życiorysy zielonogórskich nauczycieli tajnego nauczania w książkę "Żołnierze niezwyciężonej szkoły : wspomnienia o nauczycielach tajnego nauczania w latach 1939-1945". Po ciężkiej i długiej chorobie, zmarła 17 listopada 1999, w wieku 85 lat.
Odznaczenia Należała do wybitnych pedagogów, za co była często wyróżniana dodatkiem pedagogicznym oraz nagradzana odznaczeniami i wyróżniana dyplomami. Otrzymała m.in.:
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, Odznakę Tysiąclecia Państwa Polskiego, Medal X-lecia Polski Ludowej, Medal Pamiątkowy 25-lecia w rocznicę powrotu Zielonej Góry do Macierzy, Medal 40-lecia Polski Ludowej, Honorową Odznakę miasta Zielonej Góry, Honorową Odznakę w rozwoju szkolnictwa zielonogórskiego, Honorową Srebrną Odznakę Ligi Kobiet Polskich, Odznakę Honorową "Za zasługi dla ZBoWiD", Złotą Odznakę ZNP, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Odznakę ZNP za Tajne Nauczanie oraz Medal "Rodła".
Za szczególnie wybitne osiągnięcia w pracy pedagogicznej Rada Państwa nadała jej tytuł honorowy "Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej", a w uznaniu za zasługi osiągnięcia została wpisana przez Kuratorium Oświaty do Księgi Pamiątkowej "Zasłużeni dla Oświaty i Wychowania". Za uzyskanie I miejsce w województwie przez jej kółko teatralne otrzymała Dyplom Ministra Kultury i Sztuki.
Przypisy
Bibliografia "Żołnierze niezwyciężonej szkoły : wspomnienia o nauczycielach tajnego nauczania w latach 1939-1945" - Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze, redakcja Władysław Korcz, opracowanie Nina Gabis, 1993
Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Rodła Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za Zasługi dla ZBoWiD” Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Polskich (Polska Ludowa)