Andrzej Iwan (ur. 10 listopada 1959 w Krakowie, zm. 27 grudnia 2022 tamże) – polski piłkarz i trener piłkarski.
W latach 1978–1987 reprezentant Polski w piłce nożnej. Uczestnik Mistrzostw Świata 1978, srebrny medalista za zajęcie III miejsca na Mistrzostwach Świata 1982 oraz brązowy medalista Turnieju Juniorów UEFA 1978.
W latach 1976–1985 zawodnik Wisły Kraków, z którą w sezonie 1977/1978 zdobył mistrzostwo Polski. W 1986–1988 trzykrotny mistrz Polski z Górnikiem Zabrze. W 1987 wybrany piłkarzem roku w Polsce przez redakcje Piłki Nożnej i Sportu. W latach 1988–1989 występował w Bundeslidze jako piłkarz VfL Bochum, w latach 1990–1991 występował w greckim Arisie Saloniki. Po zakończeniu kariery został trenerem piłkarskim, szkoląc juniorów, będąc asystentem szkoleniowców w Ekstraklasie, a także samodzielnie prowadząc drużyny niższych lig. Pracował również jako skaut oraz komentator i ekspert telewizyjny.
Kariera piłkarska Kariera klubowa Wychowanek Wandy Kraków, z której przeniósł się do Wisły Kraków. W 1976 roku wywalczył z Wisłą mistrzostwo Polski juniorów, zaś w 1978 był podstawowym zawodnikiem drużyny seniorskiej Białej Gwiazdy, która zdobyła tytuł Mistrza Polski, wyprzedzając Śląsk Wrocław. W I lidze w barwach Wisły zagrał 198 razy i strzelił 69 goli. Z Wisłą Kraków grał w finałach Pucharu Polski w latach 1979 i 1984.
W 1985 roku przeszedł do Górnika Zabrze, a na początku 1988 roku dołączył do niemieckiego zespołu VfL Bochum. Potem na krótko wrócił do Górnika Zabrze w 1989 roku, by następnie wyjechać do Grecji do klubu Aris FC. Po dwóch sezonach gry wyjechał do Szwajcarii i grał amatorsko w FC Azzurri i FC Pully. Po powrocie do Polski występował w drużynach z niższych lig: Kuchnie Izdebnik i Spartak Wielkanoc-Gołcza.
Zdobył cztery tytuły mistrzowskie (z Wisłą i Górnikiem). W I lidze rozegrał 269 meczów (debiut w wieku 17 lat) i strzelił 90 goli. W europejskich pucharach zagrał 17 razy i strzelił 4 bramki.
Kariera reprezentacyjna Jako gracz reprezentacji U-18 zdobył brązowy medal nieoficjalnych Mistrzostw Europy w 1978 roku. W kadrze seniorskiej Polski znalazł się po raz pierwszy tego samego roku na Mistrzostwach Świata w Argentynie w meczu z Tunezją. Nie wywalczył jednak miejsca w pierwszym składzie, jednak już 4 lata później na Mistrzostwach Świata w 1982 Hiszpanii był początkowo podstawowym zawodnikiem. Kontuzja wyeliminowała go już w 2. meczu, a Polacy zajęli w turnieju 3. miejsce i zdobyli srebrne medale. 4 lata później na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 1986 nie pojechał z powodu kontuzji w meczu ligowym. W sumie w reprezentacji Polski rozegrał 29 spotkań i strzelił 11 bramek.
Mecze w reprezentacjil.p.Data Miejsce Przeciwnik Rezultat Rozgrywki Grał Uwagi1.6 czerwca 1978Rosario 1-0 MŚ 1978 od 60' 2.10 czerwca 1978Rosario 3-1 MŚ 1978 do 75' 3.26 marca 1980Budapeszt 1-2 towarzyski do 75' 4.2 kwietnia 1980Bruksela 1-2 towarzyski do 51' 5.22 czerwca 1980Warszawa 3-0 towarzyski od 62' 6.2 lipca 1980Santa Cruz de la Sierra 1-0 towarzyski od 46' 7.9 lipca 1980Bogota 4-1 towarzyski 90' 8.29 września 1980Chorzów 1-1 towarzyski 90' 9.12 listopada 1980Barcelona 2-1 towarzyski 90' 10.19 listopada 1980Kraków 5-1 towarzyski 90' 11.7 grudnia 1980Gżira 2-0 elim. MŚ 1982 77' 12.25 marca 1981Bukareszt 0-2 towarzyski 90' 13.2 maja 1981Chorzów 1-0 elim. MŚ 1982 do 79' 14.24 maja 1981Bydgoszcz 3-0 towarzyski 90' 15.2 września 1981Chorzów 0-2 towarzyski od 35' 16.10 października 1981Lipsk 3-2 elim. MŚ 1982 od 9' 17.28 października 1981Buenos Aires 2-1 towarzyski do 79' 18.15 listopada 1981Wrocław 6-0 elim. MŚ 1982 90' 19.18 listopada 1981Łódź 2-3 towarzyski 90' 20.14 czerwca 1982Vigo 0-0 MŚ 1982 do 71' 21.19 czerwca 1982La Coruña 0-0 MŚ 1982 do 26' 22.22 maja 1983Chorzów 1-1 elim. Euro 1984 od 75' 23.7 września 1983Kraków 2-2 towarzyski 90' 24.28 października 1983Wrocław 0-1 elim. Euro 1984 90' 25.27 stycznia 1984Kalkuta 1-0 towarzyski od 76' 26.21 sierpnia 1985Malmö 0-1 towarzyski 90' 27.23 września 1987Warszawa 3-2 elim. Euro 1988 90' 28.14 października 1987Zabrze 0-2 elim. Euro 1988 90' 29.27 października 1987Bratysława 1-3 towarzyski 90' mały|Oprawa kibiców Wisły Kraków upamiętniająca Andrzeja Iwana, zdjęcie zrobione podczas 185. Derbów Krakowa (2012)
Sukcesy Wisła Kraków
Mistrzostwo Polski: 1977/1978
Górnik Zabrze Mistrzostwo Polski: 1985/1986, 1986/1987, 1987/1988
Polska Mistrzostwa Świata 1982: 3. miejsce Turniej Juniorów UEFA 1978: 3. miejsce
Indywidualne Piłkarz roku w Polsce w plebiscycie Piłki Nożnej: 1987 Piłkarz roku w Polsce w plebiscycie redakcji Sportu: 1987
Kariera trenerska Po zakończeniu kariery piłkarskiej rozpoczął pracę trenerską. Przez kilka lat szkolił grupy juniorskie w Wiśle Kraków. W latach 1999–2001 asystował pierwszym szkoleniowcom Białej Gwiazdy, najpierw Adamowi Nawałce, a następnie duetowi Orest Lenczyk – Waldemar Fornalik. W czerwcu 2002 roku objął stanowisko II trenera Zagłębia Lubin, gdzie pracował ponownie u boku Adama Nawałki, jednak po niespełna pięciu miesiącach sztab szkoleniowy został zwolniony.
Po raz pierwszy pracował jako samodzielny trener od stycznia 2003, kiedy objął czwartoligowy wówczas Okocimski KS Brzesko, w 2004 roku wygrał z klubem zespołem rozgrywki IV ligi gr. wschodniej, lecz w decydującym boju o awans do wyższej klasy rozgrywkowej zwyciężył Kmita Zabierzów. W klubie pracował do kwietnia 2005 roku.
W 2004 roku pracując razem z Michałem Królikowskim wywalczył awans jako trener Kadry Małopolski do turnieju finałowego UEFA Regions’ Cup (amatorskie mistrzostwa Europy) rozgrywanego w lecie 2005 w Małopolsce.
Od maja 2005 pracował w występującym w klasie okręgowej Płomieniu Jerzmanowice. W klubie z podkrakowskiej miejscowości pracował w dwóch okresach, jednak niezbyt długo. Związane to było z problemami zdrowotnymi byłego reprezentanta kraju. Iwan powrócił na ławkę trenerską Płomienia 4 listopada 2005 roku, by już w styczniu pożegnać się z zespołem. W marcu 2006 roku objął stanowisko trenera drużyny juniorskiej Wiatru Ludźmierz, by po zakończeniu sezonu pożegnać się z podhalańskim klubem. W następnym sezonie został trenerem drużyny Orlęta Rudawa. Pracował w klubie Wieczysta Kraków w roli doradcy. W 2021 powrócił do Wisły Kraków, obejmując stanowisku w dziale skautingu.
Ekspert i komentator Był również komentatorem sportowym i ekspertem piłkarskim. Pracował w redakcji Orange Sport i Polsat Sport. Komentował mecze I ligi polskiej w piłce nożnej. W latach 2018–2019 pracował w grupie Weszło w roli eksperta i komentatora.
Życie prywatne Z żoną Barbarą miał dwoje dzieci: córkę Katarzynę oraz syna Bartosza, który również został piłkarzem. Doczekał się trojga wnucząt.
W środowisku piłkarskim zyskał przydomek "Ajwen". Na początku swojej kariery piłkarskiej w Wiśle Kraków i reprezentacji kraju za pobicie jednej z kelnerek w „Stylowej” trafił do aresztu i został ukarany roczną dyskwalifikacją.
Zmagał się z chorobą alkoholową, uzależnieniem od hazardu i depresją. Cierpiał na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Na przestrzeni lat dokonał czterech prób samobójczych, o czym opowiedział w autobiografii pt. „Spalony”, którą napisał we współpracy z dziennikarzem Krzysztofem Stanowskim. Książka została wydana w 2012, a w 2021 została wznowiona z dwoma dodatkowymi rozdziałami.
Zmarł 27 grudnia 2022 w Krakowie, w wieku 63 lat. 5 stycznia 2023 po mszy świętej pogrzebowej urna z jego prochami została pochowana na cmentarzu Prądnik Czerwony (Batowickim) w Krakowie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Hazardziści Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie sportu związani z Wieczystą Kraków Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z Polsatem Kategoria:Piłkarze Górnika Zabrze Kategoria:Piłkarze VfL Bochum Kategoria:Piłkarze Wisły Kraków Kategoria:Piłkarze Arisu FC Kategoria:Pochowani na cmentarzu Prądnik Czerwony w Krakowie Kategoria:Polscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Reprezentanci Polski w piłce nożnej Kategoria:Trenerzy piłkarzy Okocimskiego Brzesko Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1978 Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1982 Kategoria:Urodzeni w 1959 Kategoria:Zmarli w 2022 Kategoria:Reprezentanci Polski U-21 w piłce nożnej