Źródło Kastalskie Kastalia – święte źródło w Delfach poświęcone nimfie Kastalii, pełniące istotną rolę rytualną w obrzędach kultu Apollina i w funkcjonowaniu wyroczni delfickiej.
Topografia Źródło Kastalskie wypływa w Delfach spod skał zwanych Fedriadami, jego wody tworzą strumień Arkudorema spływający do doliny Pleistosu. Część wód skierowana była do fontanny zbudowanej pomiędzy temenosem sanktuarium Apollina a starożytnym gimnazjonem.
Architektura Pierwsza fontanna (archaiczna) Pierwsza fontanna powstała ok. 600–590 p.n.e. w pobliżu drogi prowadzącej do wyroczni. Dotychczas zachował się prostokątny kamienny zbiornik (8,20 × 6,64 m) z systemem rur i rynien, wykonany z marmuru paryjskiego. Fasada fontanny była pokryta stiukiem i barwnie pomalowana.
Wodę dostarczano wykutym w skale podziemnym kanałem zbudowanym ok. 460 roku p.n.e., a odkrytym w 1977 roku. Zbierana była w cysternie (6,5 × 1,5 m), z której spływała czterema rynnami w kształcie lwich głów. Przed zbiornikiem znajdował się wybrukowany taras, na który prowadziły stopnie i gdzie umieszczono kamienne ławy.
Pozostałości fontanny odkrył w 1960 roku A. Orlandos. Obiekt poddano pracom konserwatorskim i częściowo odrestaurowano w 1969 i 1977 roku.
Druga fontanna 240px|right|thumb|Fontanna z ok. I wieku p.n.e. Kolejna historycznie fontanna, datowana na I wiek p.n.e., zlokalizowana była na stoku bliżej samego źródła. Zbudowano ją w wykutym w skale zagłębieniu (11 × 12 m) o głębokości pół metra, otoczoną niszami, gdzie wystawiano dary wotywne dla wodnej nimfy Kastalii. W późniejszym okresie największą z nisz zaadaptowano na kaplicę Św. Jana Chrzciciela.
Pod niszami znajdował się wykuty w skale, zakryty zbiornik (10 × 0,5 m), do którego woda doprowadzana była rurą. Z przodu zbiornika umieszczono siedem rynien z brązu, a pomiędzy nimi siedem kamiennych półkolumn. Rynny były najprawdopodobniej zdobione głowami lwów lub gorgon. Ściany zbiornika wyłożono płytami z marmuru . Przed fontanną znajdował się taras z kamiennymi ławami, na który prowadziły schody.
Pozostałości fontanny odkryli w 1878 roku S. Dragatsis i E. Kastorchis.
Znaczenie Sakralne źródło poświęcone było Apollowi i muzom. Spełniało ważną rolę w kulcie i funkcjonowaniu wyroczni delfickiej. Pytia, kapłani świątyni oraz wszyscy przybywający dla wysłuchania przepowiedni dokonywali tam ablucji w obrzędzie rytualnego oczyszczenia przed udaniem się do wyroczni.
W starożytności o źródle wzmiankowali m.in. Strabon, Pliniusz Starszy i Pauzaniasz. W poezji klasycznej Kastalia występowała zwykle jako antyczne święte źródło w Delfach, natomiast w późniejszych czasach łączono je z twórczymi muzami i ukazywano jako źródło duchowo-intelektualnego natchnienia.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Starożytne Delfy