thumb|Cyrtomium Fortunego Cyrtomium (Cyrtomium C.Presl) – rodzaj paproci należących do rodziny nerecznicowatych (Dryopteridaceae). Obejmuje 35 gatunków, w niektórych ujęciach włączane do rodzaju paprotnik Polystichum. Są to paprocie naziemne i naskalne. Występują w większości we wschodniej Azji. Pojedyncze gatunki rosną także w Azji południowej, Afryce wschodniej i południowej, w Japonii oraz na Hawajach, a jako rośliny introdukowane także w Australii, Europie i na obu kontynentach amerykańskich. Gatunkami szeroko rozprzestrzenionymi w świecie są cyrtomium Fortunego C. fortunei i cyrtomium sierpowate C. falcatum. Oba te gatunki są uprawiane jako ozdobne, także w Polsce. Poza nimi uprawiane bywają także: cyrtomium kariotolistne C. caryotideum, cyrtomium wielkolistne C. macrophyllum, C. lonchitoides.

Gatunki z tego rodzaju są łatwe w uprawie w miejscach cienistych. Rosnąć mogą w strefach mrozoodporności od 6 (choć w tym wypadku wymagają osłony zimą) do 10. Wymagają podłoża próchnicznego i przepuszczalnego.

Morfologia Pokrój i kłącze Byliny zimozielone o krótkim kłączu płożącym lub prosto wzniesionym. Kłącze gęsto jest pokryte ciemnobrązowymi łuskami jajowatymi lub szerokolancetowatymi, na brzegach orzęsionymi, frędzlowatymi, ząbkowanymi lub całobrzegimi, na szczycie zaostrzonymi. Liście Z kłącza wyrasta 2–6 liści. Oś liścia ma barwę słomiastą do słomiastobrązowej, od góry jest rynienkowata, pokryta jest łuskami podobnymi do tych pokrywających kłącze. Położone na osi coraz bardziej dystalnie (dalej od kłącza) łuski są coraz rzadsze i mniejsze. Blaszka jest nieparzysto pierzaście złożona, w ogólnym zarysie kształt ma od równowąskolancetowatego do szerokolancetowatego lub trójkątnie jajowatego. Odcinki liścia lancetowate do jajowatych i sierpowatych, całobrzegie lub ząbkowane, cienkie lub skórzaste. Blaszki odcinków po bokach wiązek centralnych użyłkowane są siatkowato. Zarodnie Zebrane w okrągłe kupki, wyrastające w jednym lub kilku szeregach wzdłuż wiązek przewodzących. Zawijki koliste, przymocowane środkiem do liścia.

Systematyka Pozycja systematyczna Jeden z sześciu rodzajów z podrodziny Dryopteridoideae z rodziny nerecznicowatych (Dryopteridaceae).

Wykaz gatunków

Przypisy

Kategoria:Nerecznicowate