Taphrina populina Fr. – gatunek grzybów z klasy szpetczaków (Taphrinomycetes). Grzyb mikroskopijny, pasożyt topoli, wywołujący grzybową chorobę o nazwie zewnętrzniak złoty.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Taphrina, Taphrinaceae, Taphrinales, Taphrinomycetidae, Taphrinomycetes, Taphrinomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1926 r. Elias Fries. Synonimy: Ascomyces aureus (Pers.) Magnus 1875 Ascomyces trientalis var. aureus (Pers.) Quél. 1886 Erineum aureum Pers. 1801 Exoascus aureus (Pers.) Sadeb. 1883 Lalaria populina R.T. Moore 1990 Taphrina aurea (Pers.) Fr. 1815.
Morfologia Grzybnia Taphrina populina rozwija się między komórkami żywiciela i pod jego skórką. Strzępki cienkie, wydłużone i podzielone warstwowymi przegrodami, które wydają się składać z kilku pasm. W obszarze między naskórkiem a komórkami strzępki zwiększają swoje wymiary, ulegają silnemu pogrubieniu i rozpadowi na bezkształtne, później jajowate, grubościenne komórki workotwórcze. Komórki te wydłużają się i tworzą worki. Worki są dwukomórkowe, cylindryczne, górą zaokrąglone, z wąską podstawą, przyczepione do komórek gospodarza resztkami strzępek. Mają zmiennego kształtu trzonek, często trójkątny klinowaty lub tępy. Worki mają wymiary 55–85 × 10–22, najczęściej 65–70 × 15–17 µm i wypełnia je złocistożółta epiplazma. Trzonki worków mają średnicę od 2,5 do 10 µm, najczęściej 5–7,5–13–15 µm. W workach jest 8 askospor. Są okrągłe lub elipsoidalne 4–6 × 3–4 µm. Pączkują od razu, wypełniając worek licznymi blastosporami. Worki wykazują zmienność wielkości i formy na różnych gatunkach żywicieli topoli i mogą być na trzonkach lub beztrzonkowe.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie Taphrina populina głównie w Europie, Ameryce Północnej (USA i Kanada), azjatyckich terenach Rosji i na Nowej Zelandii. Podano także stanowiska w Republice Południowej Afryki i południowym wybrzeżu Australii. Na Słowacji podano liczne stanowiska, ale na części tych stanowisk w ostatnich latach grzyb nie został znaleziony. Przyczyną zmniejszania się jego populacji mogą być zmiany klimatu w tych regionach w ciągu ostatnich 90 lat, takie jak malejące opady atmosferyczne i zmniejszająca się wilgotność gleby, globalne ocieplenie – efekt cieplarniany i inne zmiany. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2008 r. podano co najmniej 6 stanowisk.
Występuje na różnych gatunkach topoli, ale w Polsce najczęściej notowany na topoli kanadyjskiej (topola euramerykańska Populus × canadensis).
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Taphrinomycetes