Zaroślak białoskrzydły (Atlapetes leucopterus) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Występuje na niewielkim obszarze Peru i Ekwadoru. Jest uznawany za gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał William Jardine, nadając mu nazwę Arremon leucopterus. Opis ukazał się w 1856 roku na łamach „The Edinburgh new philosophical journal”. Autor jako miejsce typowe wskazał Kordylierę Zachodnią w Ekwadorze. IOC wyróżnia 3 podgatunki: A. l. dresseri (Taczanowski, 1883) – zaroślak nadbrzeżny A. l. leucopterus (Jardine, 1856) – zaroślak białoskrzydły A. l. paynteri Fitzpatrick, 1980 – zaroślak jasnogłowy. Na liście ptaków świata opracowywanej we współpracy autorów Handbook of the Birds of the World z BirdLife International A. l. paynteri uznawany jest za odrębny gatunek. Systematykę opartą na tej liście stosuje IUCN.
Etymologia Atlapetes: połączenie słowa Atlas z petēs – „lotnik” , petomai – „latać”. leucopterus: leukopteros „białoskrzydły”, leukos „biały” -pteros „-skrzydły”.
Morfologia Nieduży ptak z dosyć długim, grubym u nasady dziobem w kolorze czarnym. Tęczówki ciemne, brązowoczerwone. Nogi czarniawobrązowe. Podgatunek nominatywny ma charakterystyczny rdzawoczerwony wierzchołek głowy, wyraźnie ciemniejszy na szczycie głowy niż na karku. Pióra reszty głowy, oprócz dolnej części policzków i gardła, czarne lub czarniawe. Górne pokrywy skrzydeł szare z ciemnoczarnymi obrzeżami. Lotki szare z ciemniejszymi obrysami, na środku skrzydeł wyraźne białe lusterka. Ogon długi (około 60,5–70 mm), niestopniowany, wszystkie sterówki w kolorze szarym. Brzuch i dolna część ciała jasnoszare. Podgatunek A. l. dresseri ma czarne wąsy i białe obwódki wokół oczu. Podgatunek ten ma różne warianty ubarwienia, różniące się obszarem białych plam na twarzy. U niektórych populacji pokrywają one prawie całą twarz i przypominają w ubarwieniu zaroślaka białolicego. Obie płcie wyglądają tak samo. Długość ciała z ogonem 15,5–16,5 cm, masa ciała 19–26,5 g.
Zasięg występowania Zaroślak białoskrzydły jest spotykany tylko w niewielkim obszarze u podnóża i na stokach zachodnich Andów w Ekwadorze i północno-zachodnim Peru; podgatunek A. l. paynteri zamieszkuje Andy w skrajnie południowym Ekwadorze i północno-zachodnim Peru. Zazwyczaj występuje na wysokościach 400–3200 m n.p.m., sporadycznie niżej do 290 m n.p.m. i wyżej do 3500 m n.p.m. Zasięg występowania zaroślaka białoskrzydłego w części pokrywa się z zasięgiem występowania zaroślaka białolicego (Atlapetes albiceps). Podgatunek A. leucopterus dresseri może być z nim mylony.
Ekologia Zaroślak białoskrzydły jest gatunkiem endemicznym. Jego głównym habitatem są suche lub umiarkowanie wilgotne zarośla i niskie lasy. Występuje także na bardziej suchych zakrzewionych zboczach wzgórz z rozproszonymi drzewami z rodzaju wełniak. Spotykany jest także w ogrodach, osadach i na brzegach wilgotnego lasu. Jest prawdopodobnie gatunkiem wszystkożernym, zjadającym nasiona, jagody oraz owady np. mrówki. Pokarm podejmuje prosto z ziemi lub bezpośrednio nad nią. Występuje zazwyczaj w parach lub niewielkich grupach, ale może być także spotykany w grupach 20–30 osobników, również z innymi gatunkami ptaków z rodzaju Atlapetes.
Rozmnażanie Brak szczegółowych informacji o rozmnażaniu, gniazdach i jajach. Młode ptaki były widziane w prowincji Loja (południowy Ekwador) w czerwcu, a w prowincji Pichincha (północno-zachodni Ekwador) w lutym i marcu.
Status zagrożenia Zaroślak białoskrzydły (w ujęciu systematycznym obejmującym podgatunek nominatywny i A. l. dresseri) wpisany jest do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN jako gatunek najmniejszej troski. Zasięg występowania zaroślaka białoskrzydłego według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 117 tys. km². Liczebność populacji nie jest oszacowana, jednak jest on uznawany za gatunek pospolity. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Od 2016 roku IUCN uznaje zaroślaka jasnogłowego (A. l. paynteri) za odrębny gatunek. Również zalicza go do kategorii najmniejszej troski, ale trend liczebności populacji uznaje za stabilny. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki. Zasięg jego występowania szacowany jest na 5400 km².
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Pasówki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1856 roku Kategoria:Taksony opisane przez Williama Jardine’a Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Peru