Zaroślak inkaski (Atlapetes melanopsis) – endemiczny gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Znany jest tylko z jednego stanowiska w górnej części doliny rzeki Mantaro w środkowo-południowej części Peru. Uznawany za gatunek bliski zagrożenia.
Systematyka Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisali Valqui i Fjeldså, nadając mu nazwę Atlapetes melanops. Opis ukazał się w 1999 roku w czasopiśmie „Ibis”. Miejsce typowe jest położone na wysokości 2480 m n.p.m., 4 km na południowy wschód od Huachocollpa, prowincja Tayacaja, region Huancavelica w Peru (współrzędne ). Okazało się jednak, że kombinacja Atlapetes melanops jest już zajęta przez Buarremon melanops Sclater & Salvin, 1876 – takson obecnie uznawany za synonim Atlapetes rufinucha (zaroślak rudołbisty) lub Atlapetes melanolaemus (zaroślak czarnobrody). W publikacji z 2002 roku Valqui i Fjeldså zaproponowali nową nazwę zaroślaka inkaskiego – Atlapetes melanopsis. Nie wyróżnia się podgatunków. Zaroślak inkaski wraz z zaroślakiem czarnookim i zaroślakiem rdzawouchym tworzą nadgatunek.
Etymologia Atlapetes: połączenie słowa Atlas z petēs – „lotnik” ( petomai – „latać”). melanopsis: melanos – „czarny”, opsis – „twarz”.
Morfologia Nieduży ptak ze stosunkowo krótkim, grubym u nasady dziobem w kolorze czarnym. Obie szczęki są lekko zakrzywione. Tęczówki czerwonobrązowe. Nogi szare. Pióra czoła i okolic oczu czarne. Górna część głowy i potylica, kark i boki głowy ochrowo-brązowe. Gardło i podgardle szarawe. Od dzioba odchodzą w dół szyi wyraźne czarne wąsy. Nad nimi białawe paski policzkowe. Górne pokrywy skrzydeł szare. Lotki czarniawe z jaśniejszymi stalowoszarymi obrysami. Ogon długi (około 75 mm), niestopniowany, wszystkie sterówki w kolorze szarym. Brzuch i dolna część ciała jasnoszare. Obie płcie wyglądają tak samo. Długość ciała z ogonem 16–19 cm.
Zasięg występowania Zaroślak inkaski jest spotykany tylko na jednym niewielkim obszarze w Andach, w środkowo-południowej części Peru. Jest to górna część doliny Mantaro położona w rejonach Huancavelica i Junín. Zasięg występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje tylko około 11,1 tys. km². Ptak ten występuje na wysokości od 2480 do 3400 m n.p.m.
Ekologia Zaroślak inkaski jest gatunkiem endemicznym. Jego głównym habitatem są zarośla górskie i skraj lasu w Andach. Brak jest szczegółowych informacji o diecie zaroślaka inkaskiego, jest on prawdopodobnie gatunkiem wszystkożernym, zjadającym mieszankę bezkręgowców lądowych, ziaren i drobnych owoców. Bardzo mało jest informacji o sposobie odżywiania, z tego co wiadomo pokarm podejmuje prosto z ziemi lub nisko nad nią – do wysokości około 3 m. Zaobserwowano też zawisanie w powietrzu nad końcami gałęzi, prawdopodobnie w celu chwytania owadów. Występuje zazwyczaj pojedynczo lub w niewielkich grupach, do 3 osobników.
Rozmnażanie Brak informacji o rozmnażaniu, gniazdach i jajach.
Status zagrożenia Od 2000 roku zaroślak inkaski wpisany jest do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN. Pierwotnie był uznany za gatunek zagrożony. Od 2021 roku klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia. Liczebność populacji jest szacowana na 1500–7000 dorosłych osobników. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za lekko spadkowy ze względu na utratę i degradację siedlisk spowodowaną wypalaniem. W przypadku czterech ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje zaroślaka inkaskiego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Pasówki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2002 roku Kategoria:Fauna endemiczna Peru