mały|427x427px|Anna Markowska przy rzeźbie Alexandra Caldera w w Lizbonie w 2018. Anna Stanisława Kutaj-Markowska (ur. 27 lutego 1960) – polska historyczka sztuki, krytyczka, kuratorka wystaw, wykładowczyni akademicka, profesor nauk humanistycznych.

Życiorys W 1984 ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie była uczennicą Mieczysława Porębskiego. Opiekunem naukowym jej pracy magisterskiej Porządki narodowe w teorii architektury nowożytnej (XV–XVIII w.) był Adam Małkiewicz. W latach 1984–1989 pracowała w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego i uczyła wiedzy o sztuce w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie. Była także rzeczniczką prasową krakowskiego Biennale i Triennale Grafiki Polskiej i w 1991 redaktorką naczelną związanego z Triennale pisma „Pawilon”. Brak możliwości wyjazdów stypendialnych do Włoch w latach 80. skłonił ją do zajęcia się sztuką polską.

W latach 1992–1994 wykładała historię sztuki w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. 22 czerwca 1995 obroniła przygotowaną w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie i w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi pod kierunkiem Wiesława Juszczaka rozprawę doktorską pt. Druga Grupa Krakowska. Próba monografii.

W latach 1997–2006 pracowała na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. 9 grudnia 2004 uzyskała habilitację w IS PAN na podstawie pracy Definiowanie sztuki – objaśnianie świata. O pojmowaniu sztuki w PRL-u.

Od 2006 wykłada w Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie jest związana z Instytutem Historii SztukiUniwersytet Wrocławski.. W semestrze jesiennym roku akademickim 2007/2008 była profesorem wizytującym w Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, a w 2016/2017 – w Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. 13 czerwca 2016 została mianowana profesorem nauk humanistycznych.

W latach 2021–2023 wchodziła w skład zarządu polskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA). Od końca 2021 jest wiceprezeską Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata.

Wykładała gościnnie na uniwersytetach w Porto, Leon, Kopenhadze, Turynie, Pizie, Sankt Petersburg, Opawie i Ostrawie, na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie oraz w w Tomsku na Syberii. Współpracowała przy organizacji wystawy Gilberta i George'a The Cosmological Pictures w Pałacu Sztuki w Krakowie w 1991 i wystawy w Galerii M w Krakowie. Pracuje jako tłumaczka i przewodniczka, zajmuje się kuratorstwem wystaw (m.in. Krzysztofa Wałaszka i Doroty Nieznalskiej), pisze recenzje, eseje, towarzyszy artystom i artystkom przy ich pracy poprzez wizyty w pracowniach, pisanie tekstów do katalogów, organizowanie spotkań.

Przewodnicząca Rady Naukowej Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata. Ekspertka w Polskiej Komisji Akredytacyjnej w dziedzinie nauk o sztuce. Zasiada w składzie Rady Dyscyplin Naukowych w dziedzinie nauk o sztuce (od 2020) i Rady Muzeum Współczesnego we Wrocławiu (pierwsza i druga kadencja). Była jurorką m.in. konkursu Pawilonu Polskiego 55. Biennale w Wenecji 2013, 45. Biennale Malarstwa Bielska Jesień 2021 (przewodnicząca) i konkursu „Postawy VIII” organizowanego przez Wydział Malarstwa i Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu.

Dorobek naukowy Specjalizuje się w sztuce po 1945. Jej badania z lat 90. XX wieku dotyczyły drugiej Grupy Krakowskiej, w szczególności twórczości Jonasza Sterna i Jadwigi Maziarskiej. Jej rozprawa habilitacyjna, poświęcona sztuce polskiej okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, rozpatruje teoretyczne i ideologiczne podłoże metod badawczych i konserwatorskich, w tym koncepcje dzieła sztuki, a także strategie artystyczne i badawcze władzy i jej przeciwników na przykładzie renowacji Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2023 ukazała się jej obszerna reinterpretacja powojennej sztuki polskiej w kontekście rewolucji komunistycznej, którą rozumie przede wszystkim jako siłowe przyspieszenie nowoczesnego projektu ujednolicenia społecznego.

Zredagowała specjalny numer czasopisma IHS UW „Quart” (2021, nr 59), poświęcony m.in. porażce oraz epistemologiom niewiedzy.

Publikacje Książki Język Neuera. O twórczości Jonasza Sterna, Uniwersytet Śląski, Cieszyn 1998 (ss. 114), Sztuka w Krzysztoforach. Między stylem a doświadczeniem, Stowarzyszenie Artystyczne „Grupa Krakowska”, Kraków 2000 (ss. 223), Definiowanie sztuki – objaśnianie świata. O pojmowaniu sztuki w PRL-u, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2003 (ss. 398), Komedia sublimacji. Granica współczesności a etos rzeczywistości w sztuce amerykańskiej, DiG, Warszawa 2010 (ss. 390), (red.) Trickster Strategies in the Artists' and Curatorial Practice, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2012 (ss. 298), Dwa przełomy. Sztuka polska po 1955 i 1989 roku, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012 (ss. 498), (red.) Politics of Erasure from „Damnatio memoriae” to Alluring Void, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2014 (ss. 357), (red.) Sustainable Art: Facing the Need for Regeneration, Responsibility and Relations, Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Warszawa 2015 (ss. 302), (red., z Zofią Reznik) Sztuka polska na ziemiach zachodnich i północnych w latach 1945-1981 = Polish Art in the Western and Northern Territories from 1945 to 1981, Warszawa 2016 (ss. 305) (z Joanną Filipczyk) Jan Cybis. Malarstwo ze zbiorów Muzeum Śląska Opolskiego, Muzeum Śląska Opolskiego, Opole 2017 (ss. 142) (z Barbarą Piwowarską, Martą Smolińską i Matyldą Taszycką) Jadwiga Maziarska. Strefa presji = Jadwiga Maziarska: Pressure Zone, Galeria Piekary, Poznań 2018 (ss. 266), Sztuka podręczna Wrocławia. Od rzeczy do wydarzenia, Anex, Wrocław 2019 (ss. 324), Dlaczego Duchamp nie czesał się z przedziałkiem?, Universitas, Kraków 2019 (ss. 516), (z Martą Smolińską) Magdalena Abakanowicz. Moje formy to kolejne skóry, które z siebie zdejmuję = My Forms Are the Successive Skins I Take Off (katalog wystawy (Galeria Piekary, Poznań, 2021), red. Magdalena Piłakowska, Fundacja 9/11 Art Space, Poznań 2021 (ss. 425), Natalia LL, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, Wrocław 2022 (ss. 116), Sztuka i rewolucja. Wieloperspektywiczne ujęcie sztuki polskiej zaraz po wojnie, Universitas, Kraków 2023 (ss. 654),

Wybrane artykuły Uniwersalizująca narracja i terytorialny opór, „Opolski Rocznik Muzealny” T. XXI – Sztuka na Śląsku po 1945 roku, red. J. Filipczyk, Opole 2015, s. 9–25 3 kobiety i inne wystawy duetu Toniak-Szczęśniak, „Sztuka i Dokumentacja”, 15, 2016, s. 79–96 Kontekstualizm – sztuka w kontekście politycznym i społecznym w Polsce lat 70. XX wieku, „Zeszyty Artystyczne”, nr 32, 2018, s. 34–59 Sztuka jako niedogodność, czyli jak wysadzić w powietrze kopułę wzniosłości, „Czas Kultury”, 2021, nr 12

Wystawy 2012–2013 – kuratorka wystawy Gdzie jest PERMAFO, Muzeum Współczesne Wrocław 2015–2016 – kuratorka wystawy Doroty Nieznalskiej Przeszłość, która nie chce przeminąć, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie 2022 – kuratorka wystawy Rozbijając mrok. Anna Szpakowska-Kujawska, 66P Subiektywna Instytucja Kultury, Wrocław

Odznaczenia 28 marca 2025 otrzymała srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Życie prywatne Około 1980 zawarła małżeństwo z absolwentem historii sztuki UJ Wojciechem Markowskim (ur. 1951), z którym ma syna.

28 stycznia 2018 poślubiła Jerzego Kosałkę w parafii ewangelicko-augsburskiej pw. Opatrzności Bożej we Wrocławiu.

Przypisy

Linki zewnętrzne Profil Anny Markowskiej w serwisie Academia.edu Kanał A. Markowskiej w serwisie YouTube.

Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Polscy krytycy sztuki Kategoria:Urodzeni w 1960 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego