Orlęta. Grodno ’39

Orlęta. Grodno ’39 – polski film wojenny z 2022 roku w reżyserii Krzysztofa Łukaszewicza.

Film przedstawia walkę żołnierzy i cywilnych mieszkańców Grodna w obronie swojego miasta w czasie radzieckiej agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku. Wśród młodzieży szkolnej, pomagającej w obronie, jest 12-letni Żyd Leon próbujący zasymilować się jako Polak.

Zdjęcia do filmu powstawały w Poznaniu, Radomiu, Warszawie, Konstancinie-Jeziornie, Modlinie i Skierniewicach, a ukończono je 20 listopada 2020.

Fabuła W Grodnie 1939 roku żydowski 12-letni Leon Rotman, uczęszczający do polskiej szkoły, stara się o rolę w szkolnym przedstawieniu na podst. Krzyżaków. Chłopiec fascynuje się polską tradycją niepodległościową, jednak ze względu swoje pochodzenie spotyka się z wieloma trudnościami. Jego zmarły ojciec zapisał go do polskiej szkoły, żeby mógł się lepiej zasymilować, co spotyka się z ciągłymi obiekcjami matki. Jednej nocy dorosły brat Leona, Jakub, i inni młodzi Żydzi biorą udział w ustawce z członkami Falangi. Wszystkich uczestników łapie policja. W ramach zakładu z kolegą z klasy, Tadkiem, Leonowi udaje mu się w pojedynku otrzymać rolę Zbyszka z Bogdańca. Podkochuje się również w innej klasowej koleżance, Ewelinie.

Po powrocie do domu Leon zastaje policjantów. Podczas śledztwa okazało się, że Jakub propaguje komunizm, zakazany w Polsce, i za to trafia do Wronek. W związku działalnością brata, szkolny dyrektor nie może zabrać Leona na letni obóz harcerski, a także zawiesza jego prośbę o wstąpienie do harcerstwa do września. Załamany Leon wybiega ze szkoły i nie patrząc na ulicę zostaje stratowany przez powozowego konia. Po rekonwalescencji jako alternatywę zaczyna uprawiać biegi dystansowe w żydowskiej organizacji sportowej Makkabi. Ojciec Eweliny, pułkownik Stoliński sugeruje mu, że przechrzczeni i zasymilowani mają większe szanse na awans społeczny. Leon zaczyna romansować z pomysłem zmiany wiary, zwłaszcza w kontekście antysemickich nastrojów coraz bardziej imperialistycznej Rzeszy Niemieckiej.

We wrześniu, wraz z rozpoczęciem roku szkolnego, Rzesza dokonuje zbrojnej napaści na Polskę i tym samym wywołuje wojnę. Podczas oficjalnego apelu szkoła zostaje zbombardowana przez niemieckie samoloty. Leon z narażeniem życia ratuje uwięzioną w płonącej szkole dziewczynkę. Powoli dochodzą informacje o kolejnej atakach wojsk niemieckich w głąb kraju i wielu mieszkańców Grodna decyduje się ewakuować. Leon mimo wszystko zamierza zostać, czym zdobywa szacunek kolegi z klasy, Stacha działającego w Falandze. Okazuje się, że Jakub uciekł z więzienia i ukrywa się w rodzinnym domu, ale zamierza wyjechać z miasta, zapewniając że wojna prędzej czy później się skończy. Leon odkrywa, że Jakub nadal jest w Grodnie.

Tadek, służący w harcerstwie, idzie na front, by pomóc oddziałom KOP. Leon postanawia mu towarzyszyć i by uniknąć śmierci za nie bycie Aryjczykiem, obaj zamieniają się ubiorem. Podczas wędrówki widzą zabitych ludzi podczas wojennych bombardowań. W dalszej drodze widzą uciekających Żydów z Płocka uważających że Związek Sowiecki ich obroni przed Niemcami. Wracający Stoliński informuje, że oddziały polskie zostały rozbite w Brześci przez Niemców i chłopcy będą potrzebni przy obronie Grodna. Bowiem wojska sowieckie szturmują tutejszą granicę polską. W Grodnie atakują ich dywersanci komuniści działający dla sowieckiego wywiadu penetrujący miasto ze względu duży garnizon wojskowy. Chłopcy z przerażeniem odkrywają, że wśród nich jest Jakub. Tadek, czując się zdradzonym, zrywa przyjaźń z Leosiem. Podobną nienawiść odczuwa później Stach, dowiedziawszy się o powiązaniach Jakuba z Sowietami.

Mieszkańcy Grodna przygotowują się do obrony przed Sowietami. Leon, udając harcerza, deklaruje pomoc, ale widząc w oddali dyrektora rezygnuje, nie chcąc się zdemaskować. Odbywa się kolejny atak Sowietów, podczas którego ginie Stoliński. Miasta broni oddział pod dowództwem plutonowego Grenia, pochodzącego z terenów byłego zaboru pruskiego. Ze względu na pochodzenie Leona, żołnierze traktują go z wyższością, jednak zdobywa uznanie, gdy używa swych żydowskich kontaktów do pomocy. Leon biegnie po wodę dla oddziału. Z wielkim trudem wybłaguje od komunistów wiadro wody. Znając układ ulicznych kwartałów, Leon pomaga żołnierzom bezpiecznie przedostać się do budynku, z którego skutecznie atakują sowieckie czołgi. W wyniku ostrzału Greń zostaje jednak oślepiony, a Leoś doznaje poparzeń dłoni.

Kolejnego dnia zaczyna się ofensywa. Widząc fascynację Leona Krzyżakami, Greń wspomina, że za jego szkolnej młodości książka ta była zakazana. Leon waha się rzucić koktajl Mołotowa w sowieckie czołgi, widząc przywiązanych do nich ludzi jako żywe tarcze. W ataku giną wszyscy oprócz niego. Uciekając, odkrywa powieszonych Żydów, po czym dopadają go Sowieci, zmuszający schwytanych Stacha i falangistów do poniżającego udziału w propagandowym filmie. Sowieci zdobywają Grodno, a Ewelina, by nie zostać przez nich zgwałcona, musi udawać Żydówkę. Leon trafia wraz z grupą Polaków przed sowiecki pluton egzekucyjny pod zarzutem kontrrewolucji. Jakub próbuje ocalić brata, lecz dowódca wskazuje, że Leona widziano podczas ataku na czołgi, a sam Jakub zbyt krótko jest w partii, by jego słowa mogły wpłynąć na decyzję. Leon zostaje zabity, lecz w przeciwieństwie do pozostałych skazanych patrzy swoim oprawcom w oczy.

Obsada Źródło: Feliks Matecki jako Leon Rotman Jowita Budnik jako Rotmanowa Filip Gurłacz jako Jakub Rotman Bartłomiej Topa jako plutonowy Greń Almira Nawrot jako Ewelina Stolińska Wit Czernecki jako Tadek Jusiukiewicz Leszek Lichota jako dyrektor szkoły Zabiełło Andrzej Mastalerz jako profesor Nieścierow Antoni Pawlicki jako pułkownik Stoliński Łukasz Lewandowski jako zegarmistrz Szmul Lewinson Jakub Śnioch jako Stach Rębicz Jakub Wieczorek jako kapral Oleszek Marta Jarczewska jako Aniela Dariusz Toczek jako sklepikarz Rębicz Ireneusz Kozioł jako dozorca kamienicy Stolińskich Paweł Iwanicki jako inspektor policji Witold Wieliński jako gruby policjant Julia Łukowiak jako martwa kobieta

Odbiór Pojawiły się krytyczne głosy wskazujące, że film opowiada o młodocianym Żydzie, prześladowanym przez polskich nacjonalistów i ten wątek bardziej wybrzmiewa niż fakt agresji radzieckiej na Polskę.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Filmy kręcone w Konstancinie-Jeziornie Kategoria:Filmy kręcone w Modlinie Kategoria:Filmy kręcone w Poznaniu Kategoria:Filmy kręcone w Radomiu Kategoria:Filmy kręcone w Skierniewicach Kategoria:Filmy kręcone w Warszawie Kategoria:Filmy w reżyserii Krzysztofa Łukaszewicza Kategoria:Grodno Kategoria:Polskie filmy z 2022 roku Kategoria:Polskie filmy wojenne