mały|320x320px|Locha karmiąca z prosiętami Crna slavonska (chor. Crna slavonska svinja lub fajferica, skr. CS) – chorwacka, autochtoniczna rasa świni domowej.

Historia Początek historii rasy datuje się na koniec XIX wieku. Skrzyżowano wówczas w posiadłości Pfaifer w Orlovnjaku lokalne, prymitywne rasy okolic Osijeku (Slawonia) z mangalicą oraz świniami ras berkshire (najwcześniej), Poland-China (po 1870) i Large Black (po pewnym czasie). W wyniku tych działań lokalne świnie znacząco poprawiły swoje wartości użytkowe, wzrosła ich popularność i sprzedaż, tak w Slawonii, jak i poza jej granicami. Krzyżowanie z Large Black poprawiło płodność rasy i jej zdolności do wyzyskiwania pastwisk, a także uzdatniło ją do swobodnej hodowli na łąkach i w lasach, przy zapewnieniu schronienia w okresie rozrodu i odchowu prosiąt. Sukces rasy był na tyle duży, że rozpowszechniła się ona na wszystkie kraje późniejszej Jugosławii, a w 1873 została wyróżniona na Wystawie Światowej w Wiedniu, gdzie zdobyła złoty medal za swą jakość. Szczególnie popularna była w Chorwacji i Serbii. Sytuacja taka utrzymywała się przez cały wiek XX, jednak z czasem pogłowie rasy zaczęło się zmniejszać. Główny wpływ na taki stan rzeczy był fakt, że świnie te reprezentowały typ tłuszczowo-mięsny, gdy tymczasem w Europie i na świecie rosło zapotrzebowanie na gatunki typowo mięsne. Po rozpadzie Jugosławii, począwszy od 1991, liczba utrzymywanych osobników zaczęła się drastycznie zmniejszać. W Serbii wymarła całkowicie, natomiast w Chorwacji, w 1996 odnotowano tylko 46 loch i 5 knurów przy populacji aktywnej liczącej 20 osobników. Objęto wówczas rasę ochroną, co przyczyniło się do stopniowej poprawy stanu rzeczy. W 2005 odnotowano 627 loch i 58 knurów. Wszystkie osobniki hodowane są w gospodarstwach rodzinnych i mają księgi hodowlane, stanowiąc 6,33% pogłowia trzody chlewnej w Chorwacji (2012).

Charakterystyka Świnie tej rasy są stosunkowo małe, osiągając wysokość w kłębie 70–79 cm (knury) i 66–70 cm (lochy). Masa zwierzęcia to odpowiednio średnio 140–180 oraz 125–150 kg. Przedstawiciele rasy mają umaszczenie czarne, co dało asumpt nazwie (druga nazwa – fajferica – pochodzi od majątku Pfaifer). Skóra jest pigmentowana (również na ryju i racicach), co daje wrażenie szarości. Budowa jest zwarta, grzbiet średniodługi, masywny i karpiowaty, zad ścięty, kończyny delikatne i krótkie, głowa mała, uszy średnie, półzwisające ku przodowi. Najczęściej występuje dziesięć, a rzadziej dwanaście sutków.

Rasa jest płodna, zdrowotnie odporna, adaptatywna do surowych warunków środowiskowych, witalna, mało wymagająca paszowo i długowieczna. W miocie rodzi się zwykle 7–8 prosiąt po około 1100 g. Maciory są mocno mleczne, wytwarzając w okresie laktacji nawet ponad 210 kg tłustego mleka. Dojrzałość płciową osiągają późno. Pierwsze mioty pojawiają się najwcześniej po półtora roku.

Mimo że osobniki są w stanie żywić się same na pastwiskach i w lasach, to chętnie jedzą również pasze gospodarskie (około 4,75 kg na 1 kg przyrostu masy mięśniowej). Dzienny przyrost wynosi 500–550 g.

Pasza w żywieniu świń tej rasy to średnio około 10 kg na sztukę, a najlepsze wyniki osiąga się z paszą o wysokiej zawartości białka, biorąc pod uwagę, że używa się paszy treściwej w postaci wysokoenergetycznych zbóż w postaci mączki. Dostarcza się część pasz w postaci świeżej lub suchej, np. groch pastewny, lucerna, koniczyna, soja, pellety, dynia, rzepa pastewna, marchew, jarmuż pastewny, gotowane ziemniaki, żołędzie, pokrzywa i inne, uzupełniane np. serwatką.

Mięso Najlepszą jakość mięsa uzyskuje się ubijając osobniki 150-kilogramowe (około 18 miesiąc życia). Mięsność określa się na 32–42% (6–8% tłuszczu śródmięśniowego). Smak mięsa jest dobry, na co wpływ ma m.in. odpowiednie pH i dobra zdolność wiązania wody. Używa się go do produkcji wędlin rzemieślniczych o podwyższonej jakości (m.in. kiełbasa kulen, boczek i skwarki).

Cechy charakterystyczne mięsa rasy w stosunku do mięsa zwykłej świni domowej:

ciemniejszy kolor, silniejsze włókna mięśniowe, znacznie niższy procent uwalniania wody, znacznie wyższy udział tłuszczu śródmięśniowego, nadawanie się do przetworzenia na tradycyjne produkty mięsne, nadawanie się na produkcję żywności funkcjonalnej.

Przypisy

Kategoria:Rasy świń Kategoria:Zwierzęta hodowlane Kategoria:Kultura w Chorwacji