Monety polskie synów Augusta III Sasa – monety bite przez synów króla Polski i Wielkiego Księcia Litweskiego Augusta III Sasa:
Fryderyka Krystiana, Franciszka Ksawerego oraz Klemensa Wacława,
na których umieszczano elementy tytulatury lub herby Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Domknięcie epoki saskiej w numizmatycznej historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów stanowią emisje monetarne królewiczów synów Augusta III. Pewne elementy umieszczane na tych emisjach pozwalają zaliczyć je do grupy monet sasko-polskich emitowanych wcześniej zarówno przez Augusta II jak i jego syna.
Monety Fryderyka Krystiana Po śmierci Augusta III, w 1763 r. elektorem saskim został najstarszy, żyjący syn – Fryderyk Krystian, który panował niecały rok, umierając pod koniec 1763 r. W czasie jego panowania działały mennice w Dreźnie i Lipsku. Monety sygnowano inicjałami zarządców:
E.D.C (Ernest Dietrich Croll) albo I.F.ö.F (Johan Friedrich ö Feral) z mennicy lipskiej oraz F.W.ö.F (Friedrich Wilhelm ö Feral) z zakładu w Dreźnie.
Na emitowanych monetach królewskie pochodzenie elektora saskiego podkreślane było zarówno poprzez ukoronowaną tarczę z herbami Polski, Litwy i Saksonii, jak i tytulaturę władcy:
(pol. Z Bożej łaski Fryderyk Krystian Królewicz Polski i Litwy, książę Saksonii, Julich, Cleve, Bergu, Engergu i Westfalii, świętego rzymskiego cesarstwa arcymarszałek i elektor).
Na grubszych gatunkach pełny tytuł władcy pojawiał się zarówno na awersie (początek) jak i na rewersie (koniec), na drobniejszych – umieszczano tylko jego początkową część.
Lista monet sasko-polskich Fryderyka Krystiana LpNazwaMetalŚrednica (mm)Masa (g)Uwagi11/48 talara (półgrosz)Ag181,121/24 talara (grosz)201,831/12 talara (dwugrosz)22,5223,53,34⅔ talara (gulden)3313,85znane jest również bicie w ołowiu5talar42,5286dukatAu223,5
mały|upright=0.9|talar Ksawerego (1764) Monety Ksawerego Po śmierci Fryderyka Krystiana pod koniec 1763 r. na tronie elektora Saksonii zasiadł jego niepełnoletni syn – Fryderyk August III (późniejszy książę warszawski). Do osiągnięcia pełnoletności w jego imieniu rządy sprawował –administrował – stryj, inny z synów Augusta III – Franciszek Ksawery.
W latach 1763–1768 zarządca Elektoratu Saksonii bił monety ze swoją podobizną i imieniem w mennicy w Dreźnie, oznaczane inicjałami zarządcy zakładu Ernesta Dietrich Crolla (E.D.C). Na monetach tych nie umieszczano herbów ani Polski, ani Litwy, natomiast pojawiała się rozbita pomiędzy awers i rewers w skrótowej postaci tytulatura królewicza polskiego, z wykorzystaniem jedynie imienia „Ksawery”:
(pol. Ksawery z bożej łaski Królewicz Polski i Litwy, Książę Saksonii, zarządca elektoratu saskiego).
Lista monet sasko-polskich Ksawerego LpNazwaMetalŚrednica (mm)Masa (g)Roczniki11/24 talara (grosz)Ag202,11764–176821/12 talara (dwugrosz)22,53,21764–176831/6 talara (złotówka)265,41764–17674⅓ talara (dwuzłotówka)306,951764–17685⅔ talara (gulden)3413,81764–17686talar42,5281764–17687dwutalar5817668dukatAu233,51766–1768
Monety Klemensa Wacława Klemens Wacław, kolejny z synów Augusta III, był w latach:
1763–1768 biskupem Ratysbony i Freisingen, 1769–1802 arcybiskupem i elektorem Trewiru, administratorem opactwa Prüm, koadiutorem biskupstwa w Elwangen i biskupem w Augsburgu.
W okresie sprawowania przez niego urzędów na bitych monetach od 20 krajcarów w górę umieszczano herby polsko-litewskie oraz tytuły związane z Rzecząpospolitą Obojga Narodów. Monety Klemensa Wacława powstawały w zakładach w: Ganzburg, Koblencji i Neuwied.
Lista monet sasko-polskich Klemensa Wacława LpNazwaMetalŚrednica (mm)Masa (g)Roczniki120 krajcarówAg286,617692półtalar3513,81770, 17733talar42–4338281768–1769, 1771, 177317944dukatAu223,51765, 1770
Zobacz też
monety polskie monety Augusta II Mocnego monety Augusta III Sasa
Przypisy
Bibliografia
Kamiński Cz., Żukowski J.:Katalog monet polskich 1697–1763 (Epoka Saska), Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980. Dylewski A.:Historia pieniądza na ziemiach polskich, CARTA BLANCA Sp. z.o.o., Warszawa 2011, .
monety 1763