Gonzagowie – włoski ród arystokratyczny panujący w księstwie Mantui w latach 1328-1708.
Dzieje thumb|300px|Ludovico Gonzaga otrzymujący wiadomość, że jego syn, Francesco, został wybrany kardynałem. Fresk Andrei Mantegni ze Stanza del Sposi w Palazzo Ducale w Mantui
W 1328 r. Ludwik (wł. Luigi) Gonzaga (zm. 1360 r.) objął władzę w Mantui jako kapitan generalny. W 1433 r. Gianfracesco Gonzaga otrzymał tytuł margrabiego Mantui, a w 1530 r. Fryderyk II Gonzaga otrzymał tytuł księcia Mantui. W 1531 rodzina drogą małżeństwa uzyskała markizat Montferratu (po wygasłej dynastii Paleologów).
Boczna linia Gonzagów z Mantui objęła księstwa Nevers i Rethel we Francji, kiedy Ludwik Gonzaga (wł. Luigi, franc. Louis) – młodszy syn Fryderyka II (1519-40) poślubił ich dziedziczkę. Ród Gonzaga-Nevers powrócił do Mantui i objął w niej rządy, gdy syn Luigiego Karol odziedziczył ją (razem z Monferratem) – wydarzenie to rozpoczęło wojnę o sukcesję mantuańską. Córka Karola I, który zdobył dla młodszej linii księstwo Mantui, w Polsce znana pod imieniem Ludwiki Marii, jako żona kolejno – Władysława IV i Jana II Kazimierza była królową Polski (1646-1667).
Przedstawiciele innej bocznej linii byli wpierw niezależnymi hrabiami, następnie książętami Guastalli. Pochodzili oni od Ferrantego, najmłodszego syna Franciszka II (1484-1519). Prawnuk Ferrantego, Ferdynand II, także odegrał ważną rolę w wojnie o sukcesję mantuańską.
Władcy Mantui z rodu Gonzagów
thumb|200px|Vincenzo II Gonzaga, dzieło Rubensa Luigi I (1328-1360) Guido (1360-1369), syn Luigiego Ludovico II (1369-1382) Francesco I (1382-1407), syn Ludovica I Gianfrancesco I (1407-1444), syn Francesca I Ludovico III (1444-1478), syn Gianfrancesca I Federico I (1478-1484), syn Ludovica II Francesco II (1484-1519) Federico II (1519-1540), syn Francesca II Francesco III (1540-1550), syn Federica II Guglielmo I (1550-1587), brat Francesca III Vincenzo I (1587-1612), syn Guglielma I Francesco IV (1612), syn Vincenza I Ferdinando I (1612-26), brat Francesca IV Vincenzo II (1626-1627), brat Ferdinanda I Następnie księstwo Mantui przeszło do młodszej linii rodu Gonzaga-Nevers. Carlo I (1627-1637) Carlo III (1637-1665), wnuk Carla I (Carlo II nie przeżył swojego ojca) Ferdinando Carlo IV (1665-1708), syn Carla III W 1708 zakończyło się panowanie Gonzagów, a Mantua przeszła w ręce Habsburgów.
Inni przedstawiciele rodu Gonzagów Ferrante Gonzaga – włoski kondotier Ercole Gonzaga – włoski kardynał Francesco Gonzaga (1538–1566) – włoski kardynał Giovanni Vincenzo Gonzaga – włoski kardynał Alojzy Gonzaga – święty Kościoła katolickiego Ludwika Maria Gonzaga de Nevers, królowa polska Eleonora Gonzaga – cesarzowa niemiecka Eleonora Magdalena Gonzaga – cesarzowa niemiecka
Genealogia
Linki zewnętrzne Genealogia rodu w: D.Shamà, Genealogie delle dinastie nobili italiane Genealogia rodu w: M.Marek Genealogy.Eu
!