thumb|Budowa OVO, po lewej Poczta Główna, za ulicą biurowiec ZREMB thumb|Budynek poczty, po prawej ZREMB alt=ZREMB Wrocław|mały|Wygląd elewacji, styczeń 2026 Budynek biurowy ZREMB – budynek położony we Wrocławiu na Przedmieściu Oławskim przy ulicy gen. Romualda Traugutta 1–7, o podstawowej funkcji biurowej. Projekt i budowa zespołu zabudowy obejmowały także oryginalny pawilon pełniący funkcję prototypowni położony przy ulicy Podwale 80. Całość zbudowana została w latach 1968–1971 jako biurowiec dla Wrocławskiego Biura Projektowo-Konstrukcyjnego Maszyn Przemysłu Materiałów Budowlanych ZREMB. Współcześnie należy do firmy . Projekt budynków powstał w biurze projektowym inwestora. Architekturę zaprojektował Zenon Branowski, konstrukcję Mieczysław Zgódka, wnętrza Maria Lasota-Chorąży, a wykonawcą było Wrocławskie Przedsiębiorstwo Budowlane. Budynek biurowy był pierwszym we Wrocławiu wysokim budynkiem zbudowanym w obrębie ścisłego centrum miasta. Wskazuje się i docenia zastosowane w nim oryginalne, ciekawe rozwiązania architektoniczne i konstrukcyjne, pośród których można wymienić między innymi zastosowanie w konstrukcji nośnej o rozstawie rozmieszczonych w układzie poprzecznym, wyjątkowe ukształtowanie elewacji o przestrzennym, rzeźbiarskim charakterze, z kontrastowymi efektami światłocienia, nadbudówkę i taras na dachu, łamany daszek o ściętych krawędziach nad wejściem, a także budynek przeszklonej prototypowni (dziś budynek garażowy). Biurowiec był nominowany do tytułu wrocławskiego „Domu Roku 1971”. W Studiach Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego z 2010 i 2018 r. budynek został uznany za dobro kultury współczesnej.
Położenie i najbliższe otoczenie Budynek biurowy ZREMB położony jest na osiedlu Przedmieście Oławskie we Wrocławiu, a wcześniej w dawnej dzielnicy Krzyki. Jego adres administracyjny przypisany do budynku to ulica gen. Romualda Traugutta 1–7. Oprócz budynku głównego na kompleks składają się jeszcze dwa budynki – pawilony – współcześnie o funkcji garażu jednopoziomowego z przypisanym odrębnym adresem: ulica Podwale 80.
Budynek biurowy położony jest wzdłuż wyżej wymienionej ulicy i zwrócony jest do niej elewacją północną, tworząc jej południową pierzeję w układzie zbliżonym do kierunku równoleżnikowego. Od jezdni oddalony jest o około . Znajduje się tu chodnik i pas zieleni w formie trawnika ze szpalerem drzew. Zachodni szczyt budynku oraz budynki garażowe położone są od strony ulicy Podwale, która przebiega nad fosą miejską. Budynki garażowe przylegają do kamienic tworzących wschodnią pierzeję ulicy Podwale. Natomiast wschodni szczyt budynku skierowany jest ku powstałemu w latach 2020–2021 budynkowi o nazwie Studio Plac Dominikański położonemu przy narożniku skrzyżowania ulicy gen. Romualda Traugutta i ulicy Zygmunta Krasińskiego o adresie ulica gen. Romualda Traugutta 9-11 i Zygmunta Krasińskiego 13a. Południowa elewacja budynku zwrócona jest na teren działki, na której posadowiony jest biurowiec i dalej ku wnętrzu bloku urbanistycznego ograniczonego ulicami: gen. Romualda Traugutta, Podwale, Zygmunta Krasińskiego oraz Skwerem Zygmunta Krasińskiego. Po przeciwnej, północnej stronie ulicy gen. Romualda Traugutta, w kwartale ulic położony jest blok zabudowy składający się ze współczesnego budynku Ovo Wrocław oraz zabytkowego budynku poczty – gmachu Poczty Czekowej Rzeszy, obecnie Gmach Poczty oraz Muzeum Poczty i Telekomunikacji.
Architektura Opis ogólny architektury Styl architektoniczny w jakim został zaprojektowany i zbudowany budynek biurowy określany jest jako modernistyczny z abstrakcyjnym detalem architektonicznym. Zwraca się przy tym uwagę, że przyjęte rozwiązania wskazują na inspirację projektanta nurtem w architekturze określanym jako brutalizm, co ma wynikać z nadaniu konstrukcji roli nadrzędnej przy równoczesnym stworzeniu z niej rzeźbiarskiej kompozycji oraz wykorzystania kontrastu pomiędzy betonem a szkłem. Można znaleźć opinie o wpływie na projekt dzieł wybitnego japońskiego architekta Kenzō Tange. Ponadto podawane są opinie, że w architekturze budynku można dostrzec nawiązania do Jednostki Marsylskiej Le Corbusiera. Wśród wyróżniających cech obiektu wymienia się między innymi wyjątkowo ciekawą, szkieletową elewację opartą na powtarzalnym module, nadbudówkę i taras na dachu, łamany daszek nad wejściem głównym oraz przeszklony pawilon prototypowni.
Jest to budynek wolnostojący, z wejściem głównym od strony ulicy oraz z wejściem gospodarczym od strony podwórza. W rzucie prostokątnym budynek ma kształt wydłużonego prostokąta z dłuższym bokiem o długości , tworzącym fasadę, ulokowanym wzdłuż ulicy. Budynek ma dziewięć kondygnacji nadziemnych (7 pięter – 8 kondygnacji i nadbudówka) oraz jedną podziemną. Dach nad ósmą kondygnacją przy nadbudówce, stanowiącej kondygnację dziewiątą, zaprojektowano jako taras przeznaczony do wypoczynku i integracji. Pierwotnie został więc wyłożony płytkami (współcześnie zastąpionymi papą, co skutkuje wyłączeniem z pierwotnego przeznaczenia).
Należy niestety zauważyć, że późniejsze prace modernizacyjne i remontowe, częściowo zmieniły charakter budynku oraz wskazanych wyżej unikalnych i wartościowych cech. Szczególnie negatywy wpływ na architekturę obiektu miało wprowadzenie w elewacjach białych, plastikowych profili okiennych o większej niż pierwotne szerokości, zmiana okien jednoskrzydłowych na dwuskrzydłowe, rezygnacja z marblitu na rzecz ocieplenia z wyprawą elewacyjną, oraz wprowadzenie nieco jaśniejszej kolorystyki elewacji w stosunku do pierwotnej.
Rzut i bryła Biurowiec w rzucie prostokątnym na płaszczyznę ziemi ma kształt wydłużonego prostokąta. Wejście główne i trzon komunikacyjny umieszczone są w osi symetrii dłużnych (bilateralnych) boków w centralnej części budynku. Budynek określa się jako wysoki, a jego bryłę jako zwartą. Fasada i ściana tylna rozwiązane zostały podobnie, ale z pewnymi różnicami, natomiast ściany szczytowe są w stosunku do bryły wąskie i bezokienne. Budynek posiada piwnice. W celu doświetlenia tej kondygnacji wykonano przy budynku obniżenie terenu umożliwiające umieszczenie w elewacjach okien także na tym poziomie.
Elewacje Opis ogólny elewacji Elewacje budynku biurowego ocenia się jako wyjątkowo ciekawą i cenną. Jest to szkieletowy układ oparty na powtarzalnym module dający, szczególnie w słoneczne dni, efekt gry światła i cienia pogłębionego polami marblitu, czyli nieprzezroczystego, grubego szkła walcowanego, oraz przyciągającego uwagę wspomnianego wyżej kontrastu pomiędzy betonem a szkłem. W przyziemiu zaś wykonano cokół z otoczaków.
Opisane wyżej efekty wizualne elewacji zostały niestety w znacznym stopniu zredukowane po wykonanej modernizacji i remoncie budynku. Zastąpiono wówczas marblit ociepleniem styropianowym z wyprawą elewacyjną malowaną na kolory jasnoszare, oraz zastąpiono jednoskrzydłowe okna z dużymi taflami szkła umieszczonymi w cienkich ramkach aluminiowych, zwykłymi oknami PCW, dwuskrzydłowymi z grubymi, białymi profilami okiennymi. Ponadto nowa kolorystyka całej elewacji – kolory jasnoszare i jasnożółte – jest jaśniejsza niż pierwotna. W oczywisty sposób zaburzyło to opisane efekty architektoniczne znacznie obniżając walory zaprojekowanej i wykonanej niegdyś elewacji. W przyziemiu wykonano okładzinę z płytek elewacyjnych imitującą mur ceglany.
Fasada i elewacja południowa Fasada budynku stanowi jego elewację północną położoną od strony ulicy z wejście głównym przykrytym charakterystycznym, łamanym daszkiem. Została zaprojektowana jako symetryczna o wertykalnej kompozycji z wyraźnymi, głębokimi, reliefowymi podziałami. W osi symetrii usytuowano wspominane wejście, przy którym dobudowano w późniejszym czasie pochylnię przeznaczoną dla osób niepełnosprawnych. Parter budynku i przyziemie zostało cofnięte względem lica wyższych kondygnacji, a przy samym budynku wykonano obniżenie terenu, przez co wysunięta część wejściowa wymagała nadwieszenia. Przed wejściem wykonano schody oraz wspomnianą pochylnię. Daszek nad wejściem wykonano jako betonowy, o kształcie łamanym, ze ściętymi krawędziami, przypominającym kryształ. Elewacja kondygnacji od 2 do 8 wykonana została jako osiemnastoosiowa z powtarzalnym rytmem wyznaczanym przez słupy konstrukcyjne i słupki międzyokienne, o prostokątnym module, ze ściankami podokiennymi na wysokość 1/4 modułu. Okna zostały ujęte w asymetryczne obramowanie na które składa się pozioma belka umieszczona w 3/4 wysokości modułu oraz pionowy słupek umieszczony w 2/3 szerokości modułu. Dziewiątą kondygnację stanowi nadbudówka cofnięta względem lica budynku z szerokim daszkiem na całej jej długości podpartym dwoma filarami. Wokół dachu wykonano murek cofnięty względem obrysu kondygnacji niższej, pełniący również funkcję balustrady. Elewacja tylna, południowa analogiczna na kondygnacjach od 2 do 8 jak elewacja północna. Pewne różnice można dostrzec na parterze i przyziemiu, również cofniętych względem wyższych kondygnacji, oraz w nadbudówce, która w tym przypadku licuje się z niższymi piętrami i powtarza opisane moduły elewacji.
Elewacje szczytowe Elewacjami szczytowymi budynku biurowego są elewacje wschodnia i zachodnia. Obie są wąskimi, bezokiennymi poza parterem ścianami budynku, z prostokątnymi podcięciami z dwóch stron wynikającymi z cofnięcia parteru i przyziemia fasady (elewacji północnej) oraz elewacji południowej, tworzącymi podcień. Krawędzie górne tych elewacji są wysunięte ponad poziom dachu, lekko ścięte. Na wysokości parteru elewacji zachodniej znajduje się jedno okno. Ta elewacja łączy się z murem biegnącym pomiędzy budynkiem biurowym a pawilonem. Ściany te były okresowo używane do eksponowania wielkoformatowych reklam, szczególnie na ścianie zachodniej z dobrze widoczną reklamą z placu Dominikańskiego. Takie jednak ich wykorzystanie spotyka się z negatywnym oddźwiękiem. Zaburza ono estetykę i walory nie tylko samego obiektu, ale otoczenia podlegającego różnorodnej ochronie opisanej dalej. Stąd kreowane są postulaty nie tylko zaniechania tej działalności, ale także podjęcia prac nad nadaniem tym elewacjom odpowiedniej aranżacji dostosowanej do wysokiej klasy artystycznej obiektu i prestiżowej jego lokalizacji.
Wnętrza Układ wnętrz parteru determinowany jest wejściem położony w osi symetrii fasady budynku, za którym znajduje się hall z portiernią i dalej trzon komunikacyjny z klatką schodową i windą oraz wejście tylne od strony terenu posesji. Patrząc od strony wejścia głównego lewe skrzydło budynku zagospodarowane jest na biura, a prawe urządzono jako większą przestrzeń typu open space. Wyższe kondygnacje posiadają oczywiście podobny układ wynikający z umiejscawiania trzonu komunikacyjnego przy czym po obu jego stronach występuje podział na biura lub w większych przestrzeniach wydzielenia na wyodrębnione boksy i pokoje. Winda dojeżdża do 7 piętra. Na 9 kondygnację prowadzą tylko schody. Nadbudówka posiada dwa wyjścia na dach. Urządzono tu magazyn posiadający odrębne wejście, choć wcześniej była użytkowana jako pracownia fotograficzna.
Pawilon Jednokondygnacyjny budynek pawilonu został zbudowany na planie kwadratu, bez podpiwniczenia. Posiada w elewacji zachodniej duże przeszklenie obejmujące 2/3 powierzchni wykonane w profilach aluminiowych. Ukształtowana została jako trójosiowa z szerokim gzymsem koronującym. Natomiast od wschodu znajdują się szerokie, łamane drzwi umożliwiające wejście i wjazd do budynku. Elewacja północna bez okien i drzwi, a na południu budynek łączy się z mniejszym budynkiem garażowym. Dach został ukształtowany jako lekko wklęsły. Pierwotnie budynek użytkowano jako prototypownię i warsztat, a obecnie jako garaż. W budynku znajduje się jedna duża przestrzeń zaburzona tylko dwoma słupami konstrukcyjnymi.
Konstrukcja i rozwiązania techniczno-materiałowe