Trałowce projektu 15 (w kodzie NATO: Krake) – wschodnioniemieckie trałowce z lat 50. XX wieku. W latach 1955–1958 w stoczni w Wolgast zbudowano 10 jednostek tego typu. Okręty zostały wcielone do służby w marynarce wojennej NRD w latach 1957–1958. Z listy floty zostały skreślone w latach 1972–1979.

Okręty miały wyporność pełną 741 ton i długość 66,1 m, napędzane były silnikami wysokoprężnymi. Uzbrojenie stanowiło działo kalibru 85 mm uzupełniane przez małokalibrowe działka przeciwlotnicze; okręty mogły też stawiać miny lub zwalczać okręty podwodne.

Projekt i budowa Jeszcze w trakcie budowy serii trałowców projektu 1 (typu Habicht), wchodzących do służby od 1953 roku, władze Niemieckiej Republiki Demokratycznej nakazały rozpoczęcie prac nad ulepszonym projektem trałowca. Za projekt odpowiadał, odmiennie niż u poprzedników, Instytut Techniki Budownictwa Okrętowego (ISW) w Wolgaście. Projekt otrzymał numer 15, jednakże w dokumentacji wewnętrznej stosowano numer 3000, a okręty powszechnie znane są w literaturze pod nazwą typu Krake (z niem. „ośmiornica”), przyjętą jako nazwa kodowa NATO. W projekcie uwzględniono wnioski z eksploatacji trałowców typu Habicht i nowe okręty miały podobne rozmiary i linie kadłuba, ale nowocześniejszy wygląd z powiększoną bryłą nadbudówki zintegrowanej z kominem. Podobnie jak poprzednie okręty, oprócz wykonywania zadań trałowych mogły spełniać funkcję stawiaczy min oraz zwalczać okręty podwodne. Dokumentację techniczną ukończono w listopadzie 1955 roku, lecz do cięcia blach pod pierwszy okręt przystąpiono już 1 kwietnia tego roku.

Wszystkie okręty zbudowane zostały w stoczni w Wolgaście (numery stoczniowe 27–36 albo 3001–3010). Jednostki zostały zwodowane w 1956 roku. Planowano budowę 12 trałowców, lecz z dwóch ostatnich zrezygnowano w 1956 roku.

Okręt Stocznia Wodowanie Wejście do służby Wycofanie ze służby „Berlin” Peene-Werft 30 stycznia 1956 16 sierpnia 1957 13 października 1979 „Halle” 20 czerwca 1956 21 września 1957 14 października 1972 „Dresden” 29 marca 1956 9 listopada 1957 26 października 1973 „Rostock” 29 września 1956 28 listopada 1957 16 października 1973 „Gera” 18 grudnia 1956 20 grudnia 1957 14 października 1972 „Magdeburg” 21 lipca 1956 6 marca 1958 14 października 1972 „Erfurt” 31 sierpnia 1956 28 marca 1958 14 października 1972 „Karl-Marx-Stadt” 28 kwietnia 1956 4 maja 1958 25 października 1976 „Potsdam” 8 listopada 1956 8 lipca 1958 26 października 1973 „Leipzig” 29 lutego 1956 31 października 1958 1 października 1976

Dane taktyczno-techniczne Okręty były trałowcami (stawiaczami min) o długości całkowitej 66,1 metra, szerokości 8,4 metra i zanurzeniu 2,52 metra. Wykonane ze stali kadłuby jednostek podzielone były na 12 przedziałów wodoszczelnych. Wyporność standardowa wynosiła 553 tony, a pełna 741 ton.

Trałowce napędzane były przez dwa silniki wysokoprężne 6KVD43A o łącznej mocy 2400 KM, poruszające dwiema śrubami, co pozwalało osiągnąć maksymalną prędkość wynoszącą 16,5 węzła. Zasięg wynosił 2465 Mm przy prędkości 12 węzłów. Energię elektryczną o napięciu 380 V zapewniał agregat prądotwórczy z silnikiem wysokoprężnym 8KND21.

Uzbrojenie artyleryjskie jednostek stanowiło pojedyncze działo kalibru 85 mm 90-K L/52 na pokładzie dziobowym oraz pięć podwójnie sprzężonych zestawów automatycznych armat przeciwlotniczych 2M-3M kalibru 25 mm. Jedna podstawa 2M-3M była umieszczona na piętrze nadbudówki za działem dziobowym, a pozostałe parami na śródokręciu: na wysokich sponsonach po bokach komina oraz dalej w kierunku rufy, na skrzydłach pokładówki za łodziami okrętowymi. Broń ZOP stanowiły według projektu dwa miotacze bomb głębinowych BMB-1 i cztery zrzutnie burtowe dla bomb B-1. Prawdopodobnie uzbrojono tak tylko pierwszą jednostkę, później montowano dwa miotacze bomb głębinowych BMB-2, ale od połowy lat 60. je zdejmowano, podobnie jak dwie zrzutnie burtowe. Okręty mogły zabierać też na pokład miny morskie na dwóch torach minowych, w liczbie od 84 min JaM przez 40 min wz. 08/39 do 20 min KB lub KMD-500.

Wyposażenie trałowe stanowiły: trał kontaktowy MKT-1, elektromagnetyczny TEM-2 i akustyczny AT-2. Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało m.in. radar KSIB i sonar Tamir-11.

Załoga pojedynczego okrętu składała się z 38 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba Okręty projektu 15 zostały wcielone do służby w Volksmarine w latach 1957–1958. Były klasyfikowane jako okręty walki minowej (MLR-Schiff, od Mineenleg und Räumschiff). Początkowo jednostki identyfikowały jedynie numery taktyczne, początkowo zaczynające się od: „6–” (np. 6–41), a później trzycyfrowe. 1 marca 1961 roku otrzymały nazwy pochodzące od większych miast NRD oraz zmienne trzycyfrowe numery burtowe. W latach 1963–1965 okręty poddano modernizacji: zdemontowano radary KSIB, instalując w zamian stacje radiolokacyjne KSA-5 i Zarnica. Większość wycofano ze służby w latach 1972–1973. W charakterze trałowców zostały zastąpione przez nowe okręty projektu 89. Dłużej w służbie pozostały tylko „Berlin”, „Dresden”, „Karl-Marx-Stadt” i „Leipzig”, które od początku lat 70. pełniły funkcje okrętów szkolnych. Wycofano je ze służby ostatecznie do 1979 roku.

Zobacz też Porównywalne okręty z podobnego okresu: trałowce projektu 254 (ZSRR/Polska) trałowce typu Lindau (RFN) trałowce typu Ton (Wielka Brytania)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia