Ulica Franciszka Stefczyka w Braniewie – ulica Braniewa o długości 2,023 km, będąca w całości częścią drogi powiatowej nr 1381N. Do 1945 roku nosiła nazwę Zagerer Weg, gdyż prowadzi do pobliskiej miejscowości Zawierz (niem. Zagern).
Historia lewo|mały|Ul. Stefczyka – do końca XIX w. droga Braniewo-Zawierz (zaznaczony strzałką). Военная энциклопедия (Сытин, 1911–1915) lewo|mały|Ulica na mapie z 1939, zaznaczona już jako droga utwardzona lewo|mały|Skrzyżowanie Stefczyka-Sikorskiego do lat 90. XX w. Ulica Stefczyka w Braniewie stanowiła pierwotnie drogę do pobliskich wsi Zawierz i Pierzchały. Obie wsie wzmiankowane już w średniowieczu – Pierzchały w 1296 roku, gdy zostały wymienione w przywileju lokacyjnym wsi Chruściel, Zawierz był wzmiankowany już w roku 1311Biskupstwo warmińskie, jego założenie i rozwój na ziemi pruskiej z uwzględnieniem dziejów, ludności i stósunków jeograficznych ziem dawniéj krzyżackich. T. 1, Sieniawski, Karol Emil (1843-1921). Jednak czy taki sam przebieg całej drogi pozostawał przez cały czas – pozostaje wątpliwe. Mapa 1848 sugeruje, że droga do Zawierza brała swój początek wcześniej bezpośrednio z ulicy MoniuszkiSpecial-Atlas vom Regierungs-Bezirk Koenigsberg : 19 Karten der Kreise: Königsberg, Allenstein, Braunsberg ... ; 19 Karten der Kreise: Königsberg, Allenstein, Braunsberg . Dopiero od drugiej połowy XIX wieku zyskujemy poświadczenie aktualnego przebiegu drogi, kiedy to przy rozgałęzieniu ulic Malzstraße (Sikorskiego) i Zagerer Weg (droga do Zawierza, czyli ul. Stefczyka) założony zostaje przez ks. Antona Arendta cmentarz św. Katarzyny, który funkcjonował w tej lokalizacji do końca II wojny światowej.
Ważny bodziec do rozwoju tego krańca miasta przyniosła budowa kolei nadzalewowej (1897–1899), gdyż jedna z jej stacji, Braniewo Brama (Braunsberg Obertor), umiejscowiona została w pobliżu tejże ulicy. Od tamtego też czasu ulicę przecina linia kolejowa nr 254 na przejeździe kolejowo-drogowym. Przejazd ten funkcjonował przed II wojną światową jako niestrzeżony, chociaż położony 100 m dalej przejazd przy Malzstraße już wówczas posiadał takie szlabanyDie Haffuferbahn von Hans Preuschoff, Ermlandbuch 1983, s. 247.
Najbardziej znaczące zmiany w rozbudowie tej arterii komunikacyjnej miasta przyniosły jednak lata 30. XX w., gdy skokowo rosła ludność miasta, a nowe osiedla mieszkalne powstawały niemal we wszystkich kierunkach. W 1932 roku ukończono przebudowę tej ulicy wraz z drogą do Zawierza – powstała szosa o nawierzchni utwardzonej (Kunststraße), która wyłożona została kostką brukowąFranz Buchholz: Braunsberg im Wandel der Jahrhunderte (Festschrift vom Stadtjubiläum 1934). Wzrosła wówczas jej kategoria do jednej z najważniejszych dróg wylotowych z miasta o przejezdności przez cały rokPorównaj zmianę oznaczenia drogi na mapie z 1939 oraz opis kategorii drogi w legendzie mapy: Karte des Deutschen Reiches 1939 Großblatt 14 Braunsberg, źródło: Polona. Przy tej ulicy, pod adresem Zagerer Weg 7, przed wojną funkcjonowała duża stolarnia, której właścicielem był Rudolf Piehl. Musiała być znacząca, gdyż wyszczególniano ją w książkach adresowych z roku 1930 oraz 1936, ponadto była oznaczana też na mapachAdreßbuch des Kreises Braunsberg, Ausgabe 1930, s. 140Ostpreussisches Industrie-Adressbuch : Bezugsquellennachweis der ostpreussischen Wirtschaft : herausgegeben nach amtlichen Unterlagen von der eutschen Ostmesse, Königsberg 1936, s. 4Deutsche Heereskarte, Blatt 1684, Braunsberg (West), 1:25 000, 1944, oznaczona S.W. (Sägewerk).
16 marca 1935 wprowadzono w Rzeszy obowiązkową służbę wojskową, ale przygotowania do militaryzacji państwa rozpoczęły się wcześniej. Już od stycznia 1933 władze Okręgu Wojskowego w Królewcu rozpoczęły poufne rozmowy z burmistrzem Braniewa Ludwigiem Kayserem w sprawie rozbudowy fortyfikacji Trójkąta Lidzbarskiego aż do Zalewu Wiślanego i utworzenia w mieście garnizonu wojskowego. W poufne pertraktacje włączona została przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr św. Katarzyny Arcadia Schmalenbach, gdyż teren wzdłuż szosy do Lasu Miejskiego (Stadtwald Chaussee), na którym planowano budowę koszar, należał do klasztoruDas erste der tausend Jahre. Erinnerungen von Ludwig Kayser. Erster Bürgermeister von 1929–1935 und letzter demokratischer Bürgermeister der Stadt Braunsberg (Ostpreußen). Po odkupieniu ziemi od zakonu, w 1934 rozpoczęto wznoszenie tajemniczych budynków, które wkrótce okazały się wielkim kompleksem koszarowym. W 1935 do koszar wprowadziło się wojsko, a Braniewo stało się miastem garnizonowym. Powiększył się areał miasta w kierunku południowym, a wraz z tym powstała nowa zabudowa przy ulicy Zagerer Weg, a także wzrosła jej długość.
W 1935 przy jednostce wojskowej powstała piekarnia, do której elementy wyposażenia zakupiono w znanej fabryce Maschinenfabrik Haagen & Rinau w Bremie. Współcześnie, pod nazwą Piekarnia Warmińska, zlokalizowana jest w tym samym miejscu, nawiązując rokiem „1935” w swoim logo do przedwojennej tradycji. Ponadto po drugiej, wschodniej stronie ulicy Stefczyka w 1936 powstały kolejne uliczki z budynkami mieszkalnymi dla żołnierzy Wermachtu i ich rodzin. Utworzyły one nową dzielnicę miasta, która występuje współcześnie pod nazwą Osiedle Wojskowe.
Od roku 1975 przy ul. Stefczyka funkcjonuje składowisko odpadów. Należy ono do Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Braniewie. Położone jest na działkach o numerach ewidencyjnych 13/12 oraz 13/14, w obrębie geodezyjnym 0012 Braniewo. W pobliżu składowiska występują 2 cieki wodne wód powierzchniowych – rzeka Pasłęka oraz struga Martwa. W 1995 składowisko przeszło gruntowną modernizację. Jego powierzchnia wynosi 21 ha, natomiast pojemność całkowita to około 300 tys. m³. Składowane są tu przede wszystkim odpady komunalne. Do tworzenia warstw przesypowych zostały dopuszczone takie odpady jak ziemia, gruz, odpady z oczyszczania ulic i placów, popioły paleniskowe. W roku 2020 było to najnowocześniejsze składowisko w powiecie. Posiada ono izolację od podłoża, drenaż do odprowadzania odcieków oraz instalację do odzysku energii. Do odcieków zamontowano zbiornik o pojemności 40,6 m³. Składowisko jest wyposażone w wagę i brodzik dezynfekcyjnyPrognoza oddziaływania na środowisko do projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Braniewo opracowana w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko Opracowała: Dagmara Kownacka na podst.: „Prognozy Oddziaływania Na Środowisko sporządzonej do Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gm. Braniewo sporządzonej przez – Wiolettę Kwiatkowską w roku 2011, Elbląg 2020Uchwała nr XXXIII/210/09 Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie przyjęcia programu ochrony środowiska i planu gospodarki odpadami dla Miasta Braniewa. Załącznik nr 1. Program ochrony środowiska dla miasta Braniewa na lata 2008–2011 z perspektywą na lata 2012–2015. Listopad, 2009.
Przy stacji przeładunkowej odpadów komunalnych powstała dodatkowo kompostownia pryzmowa osadów ściekowych, ażeby rozwiązać problem osadów ściekowych wybudowanej w 1996 przy ul. Przemysłowej 26 oczyszczalni. Proces kompostowania realizowany jest metodą pryzm przerzucanych z wykorzystaniem samojezdnej przerzucarki kołowej. Jako materiały strukturalne stosowano w pryzmach m.in. słomę, siano i trzcinęUchwała nr LIII/481/24 Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 8 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących w posiadaniu Wodociągów Miejskich Spółka z o.o. z siedzibą w Braniewie na lata 2024–2028.
Wraz z wybudowaniem przy ulicy ciepłowni wyróżnikami ulicy stały się również rury ciepłownicze, położone wzdłuż znacznej części ulicy, oraz charakterystyczna nawierzchnia z kostki brukowej. Dopiero po 2015 roku rozpoczęto modernizację nawierzchni drogi oraz jej stopniowe pokrywanie nawierzchnią bitumiczną – z uwagi na to, iż obecnie przeważającym ruchem na tej drodze jest transport samochodowy, a od pierwotnego wykorzystanie nawierzchni brukowej do celów ruchu pojazdów gąsienicowych odstąpiono. Ponadto położenie na bruku nowej nawierzchni bitumicznej spowodowało zmniejszenie hałasu i zapylenia w obrębie drogi oraz wpłynęło pozytywnie na płynność ruchu i stan pojazdówPRZEDMIAR I ŚLEPY KOSZTORYS PRZEBUDOWA DROGI POWIATOWEJ NR. 1381N ODCINEK ZAWIERZ – WIELEWO (od km 4 + 453 do km 5 + 443 ).
Do połowy lat 90. XX w. skrzyżowanie ulic Stefczyka i Sikorskiego znajdowało się tuż przy byłym cmentarzu św. Katarzyny, wówczas parku, później zostało przebudowane w ten sposób, aby ulice krzyżowały się pod kątem prostym, co jest dobrze widoczne na mapach i zdjęciach z wcześniejszego okresu.
Od 2000 przy ul. Stefczyka 11 funkcjonuje Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska. Powstała ona na bazie części kompleksu batalionu medycznego. Batalion medyczny istniał tu od roku 1962, do jego zadań należała opieka medyczna nad żołnierzami służącymi w garnizonie oraz nad ich rodzinami. W 1999, w ramach reformy służby zdrowia rządu premiera Buzka, z batalionu wyodrębniono ogólnodostępną przychodnię wojskową, działającą w ramach Branżowej Kasy Chorych. Batalion medyczny funkcjonował jeszcze do końca czerwca 2001, następnie został przeniesiony do Elbląga. Jego majątek został rozparcelowany. Część przejęła przychodnia lekarska, a część, m.in. korty tenisowe batalionu, zostały włączone do jednostki wojskowej. Ogólnodostępna przychodnia funkcjonuje współcześnie w jednym z jego budynkówBraniewo. Przeprowadzka batalionu [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 29 czerwca 2001 r., s. 1.
Na początku listopada 2001, z powodu zmniejszenia się natężenia ruchu kolejowego Kolei Nadzalewowej, a także szukania oszczędności na kolei, zmieniona została kategoria przejazdu kolejowego na ul. Stefczyka ze strzeżonego na niestrzeżony. Wiązało się to z likwidacją rogatek (zapór) w tym miejscu, które zastąpił znak B-20 (STOP)Braniewo. Ciężarówka zderzyła się z pociągiem. Przewidzieliśmy ten wypadek [w:] Gazeta Olsztyńska. Dziennik Elbląski, 15 listopada 2001, s. 3. Po kilku latach od zaprzestania ruchu pociągów pasażerskich 16 kwietnia 2010 zlikwidowany został również znak STOP, zamiast niego ustawiony został znak B-33 – ograniczenie prędkości do 30 km/hPytamy drogowców. Czy znikną znaki STOP?, IKAT. Gazeta Braniewska, 23 kwietnia 2010 r., s. 2.
Według stanu na rok 2022 ulica Stefczyka o łącznej długości 2023 metrów miała 1878 m nawierzchni bitumicznej i tylko 137 m zachowanej nawierzchni z kostki brukowej – był to odcinek od skrzyżowania z ul. Sikorskiego do przejazdu kolejowo-drogowego. 29 września 2023 został pokryty nawierzchnią bitumiczną ostatni odcinek ulicy Stefczyka.
W latach 2025–2025 w ramach projektu „Spichlerz Północy” przy ul. Stefczyka 2 dokonano znaczącej przebudowy magazynów zbożowych Elewarr. Wskutek tego zwiększono moce magazynowe składu z około 4 tysięcy ton do 10 tysięcy ton zboża. Postawiono 8 nowych silosów lejowych z blachy, każdy o pojemności około 800 ton. Ponadto wybudowano nowoczesną suszarnię do zbóż i kukurydzy wraz z silosami buforowymi na mokre ziarno. W ramach prac został również wyremontowany znajdujący się tu stary, około 90-letni murowany blok przedwojennego magazynu zbożowego piekarni (na zdj.). Przy spichlerzu powstał nowy punkt przyjęcia zboża z wagą elektroniczną (do 60 t) o możliwości przyjęcia bądź wydania zboża do 2400 ton na dobę.
W październiku 2024 przy tej ulicy rozpoczęto budowę osiedla 90 domów jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej i bliźniaczej o nazwie „Osiedle Stefczyka”.