Karol Marczak (ur. 1 listopada 1902 w Żyrardowie, zm. 20 lipca 1977 we Wrocławiu lub Łodzi) – reżyser, operator filmowy, twórca filmów przyrodniczych.
Życiorys Marczak był autorem głównie filmów na tematy przyrodnicze i biologiczne, w których przykładał wagę do zgodności ich treści z wiedzą naukową, wykorzystując przy tym środki artystyczne. Od młodości zainteresowany był fotografią i kinematografią. W 1923 opatentował swój pierwszy wynalazek – optyczny zapis dźwięku na taśmie filmowej. Ukończył studia politechniczne i filmowe w Paryżu, gdzie także pracował jako asystent reżysera Władysława Starewicza, a w 1932 powrócił z żoną – Martą Marczak – do Żyrardowa, w którym wspólnie założyli Eksperymentalne Studio Filmowe przy ul. Dekerta 12. W latach 1945–1950 prowadzili Wytwórnię Filmów Przyrodniczych w Żyrardowie, która obejmowała 6 hektarów gruntu, dom wraz z cieplarnią, mnożarką, stawami, sztucznymi pagórkami, grotami, ogrodem, laboratorium, akwarium, terrarium, wiwarium i urządzeniami do wykonywania mikrofilmów, co miało przyczynić się do utworzenia zróżnicowanych warunków przyrodniczych dla zwierząt. Następnie zatrudnili się w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi, gdzie tworzyli kolejne filmy, pracując tam do lat 70. XX w. Praca Marczaka była przerywana przez represje i aresztowania w okresie stalinowskim.
Karol Marczak był członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, SPATiFu, Rady Artystycznej Wytwórni Filmów Oświatowych, prezesem Polskiego Stowarzyszenia Filmu Naukowego w latach 1961–1963 oraz sekretarzem Sekcji Filmów Naukowo-Badawczych AICS – w 1966. W 1967 Cinematheque Scientifique Internationale w Brukseli wydało monografię Marczaka w ramach serii poświęconej pionierom filmu naukowego. W 1972 w Łodzi, w Krakowie i w Ołomuńcu obchodzony był jubileusz 50-lecia pracy Marczaka w branży filmowej.
Został pochowany na cmentarzu Zarzew w Łodzi.
Filmografia Za FilmPolski.pl.
Niektóre nagrody indywidualne „Praca serca zarodka troci” – Międzynarodowy Festiwal Filmów Naukowych w Rzymie (1959) – I Nagroda, „Modliszka” – Międzynarodowy Kongres Filmowy w Padwie (1960) – Srebrny Byk, „Modliszka” – Przegląd Filmów Krótkometrażowych w Warszawie (1960) – I nagroda w zakresie filmów popularnonaukowych, „Śluzowce”- Międzynarodowy Festiwal Filmów Naukowych w Brukseli (1965) – wyróżnienie, „Instynkt macierzyński u ryb” Nowy Sad – Międzynarodowy Festiwal Filmów Łowieckich i Rybackich (1967) – II Nagroda za fotografię w kategorii filmów technicznych i oświatowych, „Komórki zwierzęce” – Międzynarodowy Festiwal Filmów Rolniczych w Kiszyniowie (1972) – Złoty Medal, „Komórki świata roślin” – Festiwal Filmów Dydaktycznych w Łodzi (1972) – Złoty Światowid, „Instynkt macierzyński u ryb” – Międzynarodowy Festiwal Filmów Oświatowych w Teheranie (1975) – Nagroda, „Opieka nad potomstwem u owadów” – Festiwal Filmów Dydaktycznych w Łodzi (1974) – Nagroda Specjalna za wysokie walory warsztatowe i zastosowanie technik specjalistycznych, „Mikroskopia elektronowa” – Festiwal Filmów Dydaktycznych w Łodzi (1977) – Nagroda za stosowanie technik specjalnych.
Źródło: FilmPolski.pl.
Filmy Marczaka był również nagradzane na festiwalach w Mar del Plata, Cork, Pradze, Santiago de Chile i Amsterdamie, Mannheim, Nowym Sadzie i Brnie.
Upamiętnienie Na osiedlu Olechów w Łodzi w 1986 jedną z ulic nazwano ul. Karola Marczaka. W 2007 w Żyrardowie odsłonięto tablicę upamiętniającą Karola Marczaka.
Przypisy
Kategoria:Artyści związani z Paryżem Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Filmowców Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Żyrardowie Kategoria:Operatorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Polscy reżyserzy Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Reżyserzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Zarzew w Łodzi