Milan Rastislav Štefánik (wym. ; ur. 21 lipca 1880 w Košariskách, zm. 4 maja 1919 w Ivánka pri Dunaji) – słowacki astronom, polityk i wojskowy, jeden z twórców Czechosłowacji, bohater narodowy Słowacji.
Życiorys Urodził się w rodzinie pastora luterańskiego jako jedno z 12 dzieci. Od 1898 studiował inżynierię w Pradze, by po dwóch latach przenieść się na czeski Uniwersytet Karola, gdzie był studentem Tomasza Masaryka. W czasie studiów związał się z inspirowaną czechosłowackimi ideami Masaryka grupą hlasistów (od nazwy pisma – Głos), gdzie współpracował z Vavro Šrobárem. W 1904 doktoryzował się z filozofii i astronomii.
Następnie wyjechał do Francji, gdzie mimo nieznajomości języka udało mu się otrzymać pracę w Obserwatorium Paryskim dzięki wsparciu Pierre'a Janssena.
W latach 1906–1908 współkierował obserwatorium astronomicznym na Mont Blanc, gdzie wcześniej sam wielokrotnie prowadził obserwacje. W 1907 przyznano mu nagrodę Prix Jules-Janssen. Po śmierci swego protektora Janssena, stracił pracę w metropolii i rozpoczął pracę w szeregu zagranicznych placówek na Tahiti, w Brazylii i Ekwadorze oraz innych państw. W 1911 opatentował aparat do fotografii kolorowej.
Z chwilą wybuchu I wojny światowej wstąpił jako szeregowiec do lotnictwa armii francuskiej. Za bohaterskie loty zwiadowcze awansował na porucznika. Latał także na froncie serbskim, skąd w 1915 wrócił do Paryża na skutek problemów zdrowotnych. Dzięki swym kontaktom dyplomatycznym i towarzyskim z czasów pracy naukowej został liczącym się działaczem słowackiego ruchu niepodległościowego m.in. we Francji, Włoszech i USA. Razem z Masarykiem, swym dawnym profesorem i Edvardem Beneszem współtworzył tzw. Akcję Zagraniczną, działającą na rzecz powstania po wojnie wspólnego państwa Czechów i Słowaków, a w lutym 1916 - Czechosłowacką Radę Narodową, uznaną potem przez aliantów za reprezentację Czechów i Słowaków. Stał się tym samym jednym z ojców niepodległej Czechosłowacji.
Zginął 4 maja 1919, w katastrofie samolotu Caproni Ca.3 w drodze z Włoch do kraju, gdzie miał objąć urząd ministra wojny.
Upamiętnienie Od 1928 roku na praskim wzgórzu Petřín funkcjonuje obserwatorium astronomiczne nazwane imieniem inżyniera-astronoma. W 1935 powstał film biograficzny Milan Rastislav Štefánik w reżyserii Jana Svitáka. Jego imię nosił wojskowy order CSRF. Jego imieniem nazwano port lotniczy w Bratysławie, a w okresie międzywojennym najstarszy żelazny most w Bratysławie. Od 2004 jego imię nosi Akademia Sił Zbrojnych w Liptowskim Mikułaszu (słow.: Akadémia ozbrojených síl gen. M. R. Štefánika). Jego imię nosi obecnie słowackie odznaczenie państwowe nadawane za ratowanie życia i mienia. Na jego cześć nazwano planetoidę (3571) Milanštefánik. Jego imię nosi jedna z ulic na warszawskich Nowodworach na Białołęce.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Karola Kategoria:Słowaccy astronomowie XX wieku Kategoria:Czechosłowaccy politycy Kategoria:Francuscy generałowie Kategoria:Laureaci Prix Jules-Janssen Kategoria:Słowaccy inżynierowie Kategoria:Słowaccy politycy Kategoria:Słowaccy wojskowi Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim (1914–1918) Kategoria:Odznaczeni Medalem Waleczności (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojennej (Włochy) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych w Czechosłowacji Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (III Republika Francuska) Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1919