Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera

Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera (tytuł oryginalny: Dahmer – Monster: The Jeffrey Dahmer Story) – amerykański miniserial biograficzny z 2022 roku. Opowiada o zbrodniach seryjnego mordercy Jeffreya Dahmera, w którego wcielił się Evan Peters. Dziesięcioodcinkowy miniserial został wyprodukowany przez wytwórnie Prospect Films i Ryan Murphy Productions jako produkcja oryginalna serwisu strumieniowego Netflix, gdzie został w całości udostępniony 21 września 2022.

7 listopada 2022 Netflix ogłosił plan stworzenia serialu antologicznego Monster, w którym każdy sezon skupia się na innym seryjnym mordercy. Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera jest jego pierwszym sezonem, a dwa kolejne zostały zamówione u tych samych wytwórni.

Fabuła Miniserial opowiada o amerykańskim seryjnym mordercy, nekrofilu i kanibalu Jeffreyu Dahmerze, który w latach 1978–1991 zamordował 17 mężczyzn i chłopców. Fabuła przedstawia dzieciństwo i dorastanie Dahmera, jego relacje z rodziną (zwłaszcza ojcem Lionelem i babką Catherine), problemy z adaptacją społeczną, okres zbrodni, aresztowanie i pobyt w więzieniu. Miniserial skupia się także na perspektywie zabitych mężczyzn i ich rodzin oraz sąsiadki Dahmera, Glendy Cleveland. Porusza ponadto temat niekompetencji i uprzedzeń policji Wisconsin, w wyniku których Dahmer mógł kontynuować swoje zbrodnie.

Obsada Główna

Evan Peters jako Jeffrey Dahmer Richard Jenkins jako Lionel Dahmer Molly Ringwald jako Shari Dahmer Michael Learned jako Catherine Dahmer Niecy Nash jako Glenda Cleveland

Drugoplanowa i gościnna

Lista odcinków NrTytułTytuł oryginalnyReżyseriaScenariusz

Produkcja i dystrybucja

2 października 2020 Netflix ogłosił, że zamówił poświęcony Jeffreyowi Dahmerowi miniserial, wówczas zatytułowany Monster: The Jeffrey Dahmer Story. Został on stworzony przez Ryana Murphy’ego i Iana Brennana, którzy są także jego producentami wykonawczymi. Równocześnie Netflix ogłosił, że w ojca Dahmera wcieli się Richard Jenkins, a rozpoczęcie produkcji jest zaplanowane na styczeń 2021. 23 marca 2021 producenci ogłosili, że główne role Dahmera i Glendy Cleveland zagrają Evan Peters i Niecy Nash, zaś w obsadzie drugoplanowej znajdą się Penelope Ann Miller, Shaun Brown i Colin Ford. 31 marca 2021 magazyn Deadline Hollywood doniósł, że Michael Learned wcieli się w Catherine Dahmer, babkę Jeffreya. Zdjęcia kręcono w Los Angeles.

16 września 2022 Netflix ogłosił, że premiera miniserialu została zaplanowana na 21 września tego samego roku. W dniu udostępnienia serialu ukazała się także jego ścieżka dźwiękowa, skomponowana przez Nicka Cave’a i Warrena Ellisa.

Odbiór Recepcja krytyczna Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera spotkał się z mieszanym odbiorem pośród krytyków filmowych. Serwis Rotten Tomatoes zagregował 27 jego recenzji, z których 59% była pozytywna. Redaktorzy portalu napisali w podsumowaniu: „Choć Potwór na pozór jest samoświadomy swojej niebezpiecznej gloryfikacji Jeffreya Dahmera, lubieżny styl twórcy Ryana Murphy’ego przenosi ten horror w królestwo delikatnego wyzysku”.

Kayla Cobb z portalu Decider napisała w recenzji: „Monster nie tylko jest dobrze wyreżyserowany, napisany i zagrany. Stanowi nowy przepis na to, jak powinien wyglądać dramat kryminalny, gdy przestaniemy gloryfikować morderców i zaczniemy się skupiać na porażkach systemowych”. Ed Power z „The Daily Telegraph” nazwał miniserial „kompetentnym i rzetelnym studium postaci, które robi wszystko, by wnętrze widza szarpnęło, a skóra pełzała”. Maja Mikołajczyk z portalu NaTemat.pl pochwaliła estetykę wizualną, muzykę i rolę Evana Petersa. Michał Jarecki z serwisu Spider’s Web ocenił miniserial pozytywnie, zwracając uwagę na starania szerokiego przedstawienia historii i rolę Petersa, którą nazwał najlepszą w jego karierze.

Richard Lawson z „Vanity Fair” skrytykował miniserial za gloryfikowanie Dahmera, zbyt długi czas ekranowy poświęcony jego zbrodniom i nieumiejętną analizę jego motywacji. Jen Chaney z portalu Vulture wytknęła zbyt mały czas ekranowy poświęcony perspektywie ofiar Dahmera, niedostatecznie pogłębiony motyw społeczny oraz kolejne obsadzenie Evana Petersa przez Ryana Murphy’ego w roli czarnego charakteru po tym, jak zrobił to kilkukrotnie w serialu American Horror Story. Daniel Fienberg z „The Hollywood Reporter” skrytykował miniserial za chaotyczną strukturę i powtarzalność w pierwszych pięciu odcinkach. Caroline Framke z „Variety” napisała, że miniserial „nie jest w stanie zaspokoić własnej ambicji wyjaśnienia człowieka i nierówności społecznych związanych z jego zbrodniami, nie stając się samemu przy tym wyzyskiem”. Stuart Heritage z „The Guardian” napisał: „Niezdolność serialu do osiągnięcia finezji jest wręcz patologiczna. Zwłaszcza pierwsze kilka odcinków demonstruje wszystkie najgorsze tendencje, jakie ma do zaoferowania gatunek dramatu kryminalnego. Przydługie odcinki mijają bez żadnego zgłębienia czy analizy, a sceny po prostu mijają, jedna masakra po drugiej”.

Oglądalność Netflix poinformował, że przez pierwsze pięć dni udostępniania (21–25 września 2022) użytkownicy serwisu obejrzeli łącznie 196,2 miliony godzin miniserialu. Był to najwyższy wynik spośród wszystkich serii (to znaczy pojedynczych sezonów lub miniseriali) serwisu w tygodniu kalendarzowym 19–25 września 2022, zarówno w skali globalnej, jak i w zestawieniach lokalnych w 92 państwach. Był to wynik ponad trzykrotnie lepszy od zajmującego drugiego miejsce w zestawieniu światowym drugim sezonie serialu Przeznaczenie: Saga Winx (60,97 miliony godzin). Co więcej, był to piąty najwyższy wynik od czerwca 2021, kiedy Netflix zaczął publikować swoje statystyki (zaraz po pierwszym sezonie Squid Game, pierwszym sezonie All of Us Are Dead, czwartym sezonie Stranger Things i drugim sezonie Bridgertonów).

W drugim tygodniu kalendarzowym (26 września – 2 października 2022) abonenci Netfliksa obejrzeli łącznie 299,84 miliony godzin miniserialu. Drugi w rankingu tygodniowym był pierwszy sezon serialu Cesarzowa Sisi z 47,2 milionami obejrzanych godzin, czyli ponad sześciokrotnie mniej. Łączny wynik 496,1 obejrzanych godzin w dwóch pierwszych tygodniach kalendarzowych uczynił z Dahmera – Potwora: Historii Jeffreya Dahmera dziewiątą najpopularniejszą anglojęzyczną serię w historii Netfliksa. Serwis poinformował ponadto, że 56 gospodarstw domowych obejrzało wszystkie 10 odcinków.

W trzecim tygodniu kalendarzowym (3–9 października 2022) abonenci Netfliksa obejrzeli łącznie 205,33 miliony godzin miniserialu, co wciąż było najwyższym wynikiem w zestawieniu tygodniowym. Łączny wynik 701,37 milionów obejrzanych do tego czasu godzin uczynił z Dahmera – Potwora: Historii Jeffreya Dahmera drugą najpopularniejszą anglojęzyczną serię w historii serwisu, zaraz za czwartym sezonem Stranger Things.

Do 20 listopada 2022 Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera jako trzecia seria w historii Netfliksa (po Squid Game i czwartym sezonie Stranger Things) przekroczył próg miliarda obejrzanych godzin.

Nagrody i nominacje Plebiscyt Data Kategoria Nominowani Rezultat Astra Awards Najlepszy casting w miniserialu lub filmie telewizyjnym Astra Creative Arts TV Awards Najlepszy strumieniowy miniserial lub serial antologiczny Najlepszy aktor w strumieniowym miniserialu lub serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Evan Peters Najlepszy aktor drugoplanowy w strumieniowym miniserialu lub serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Kieran Tamondong Richard Jenkins Najlepsza aktorka drugoplanowa w strumieniowym miniserialu lub serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Niecy Nash-Betts Najlepsza reżyseria w strumieniowym miniserialu lub serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Paris Barclay (za odcinek „Bóg miłosierdzia, Bóg zemsty”) Critics’ Choice Super Awards Najlepszy serial horror Najlepszy aktor w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym horror Evan Peters Najlepsza aktorka w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym horror Niecy Nash Critics’ Choice Television Awards Najlepsza aktorka drugoplanowa w miniserialu lub filmie telewizyjnym Niecy Nash Hollywood Music in Media Awards Najlepszy nadzór muzyczny w serialu lub miniserialu telewizyjnym Amanda Krieg Thomas NAACP Image Awards Najlepsza aktorka w filmie telewizyjny, miniserialu lub fabularnym programie specjalnym fabularnym Niecy Nash Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych Najlepszy aktor w filmie telewizyjnym lub miniserialu Evan Peters Najlepsza aktorka w filmie telewizyjnym lub miniserialu Niecy Nash Nagrody Gildii Amerykańskich Producentów Filmowych Najlepszy producent miniserialu lub serialu antologicznego Ryan Murphy, Ian Brennan, Alexis Martin Woodall, Eric Kovtun, Evan Peters, Janet Mock, Scott Robertson, Sara Stelwagen, Tanase Popa, David McMillan, Todd Nenninger, Lou Eyrich, Todd Kubrak, Reilly Smith, Regis Kimble, Richard Jenkins, Mathew Hart Nagrody Telewizyjne Akademii Brytyjskiej (BAFTA) Najlepszy serial zagraniczny Ryan Murphy, Ian Brennan, Alexis Martin Woodall, David McMillan, Reilly Smith, Carl Franklin Nagrody Stowarzyszenia Dźwięku Kinowego Najlepszy montaż dźwięku w filmie niekinowym lub miniserialu Amanda Beggs, Laura Wiest, Joe Barnett, Jamie Hardt, Judah Getz, Jacob McNaughton (za odcinek „Lionel”) People’s Choice Awards Najlepszy serial do binge-watchingu w 2022 Primetime Creative Arts Emmy Najlepszy casting w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Robert J. Ulrich, Eric Dawson, Carol Kritzer Najlepsza stylizacja fryzur z epoki Shay Sanford-Fong, Maggie Hayes Jackson, Michael S. Ward, Havanna Pratt Najlepszy makijaż z epoki (nie prostetyczny) Gigi Williams, Michelle Audrina Kim (za odcinek „Odc. pierwszy”) Najlepsze kostiumy z epoki w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Rudy Mance, Monica Chamberlain, Desmond Smith, Suzy Freeman (za odcinek „Nie odchodź”) Najlepszy montaż w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Stephanie Filo (za odcinek „Pudełko grzecznego chłopca”) Najlepszy montaż dźwięku w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym lub programie specjalnym Gary Megregian, Borja Sau, Bruce Tanis, David Klotz, Sam Munoz, Noel Vought (za odcinek „Bóg miłosierdzia, Bóg zemsty”) Najlepsze miksowanie dźwięku w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Laura Wiest, Jamie Hardt, Joe Barnett, Amanda Beggs (za odcinek „Lionel”) Primetime Emmy Najlepszy miniserial lub serial antologiczny Oczekuje Najlepszy aktor pierwszoplanowy w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Evan PetersOczekuje Najlepszy aktor drugoplanowy w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Richard JenkinsOczekuje Najlepsza aktorka drugoplanowa w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Niecy Nash-BettsOczekuje Najlepsza reżyseria w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Carl Franklin (za odcinek „Odc. pierwszy”)Oczekuje Paris Barclay (za odcinek „Uciszony”)Oczekuje Satelity Najlepszy miniserial lub film telewizyjny Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym Evan Peters Najlepszy aktor drugoplanowy w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym Richard Jenkins Złote Globy Najlepszy miniserial, serial antologiczny lub film telewizyjny Najlepszy aktor w miniserialu, serialu antologicznym lub filmie telewizyjnym Evan Peters Najlepsza aktorka drugoplanowa w miniserialu lub filmie telewizyjnym Niecy Nash Najlepszy aktor drugoplanowy w miniserialu lub filmie telewizyjnym Richard Jenkins

Reakcje społeczne i rodzin postaci thumb|250px|Jeffrey Dahmer (1978)