Tadeusz Dzierżykray-Rogalski, także Tadeusz Dzierżykraj-Rogalski, Tadeusz Dzier (ur. 19 września 1918 w Warszawie, zm. 21 stycznia 1998 tamże) – polski lekarz, paleopatolog, antropolog, profesor Akademii Medycznej w Białymstoku oraz warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego.

Życiorys II wojna światowa i pomoc Żydom W 1938 rozpoczął studia, po wybuchu wojny kontynuując je w formie tajnych kompletów. Należał do Szarych Szeregów oraz ZWZ-AK.

Zaangażował się w pomoc ludności żydowskiej. Był sąsiadem Zofii Rosen, warszawskiej nauczycielki. O jej istnieniu wiedzieli jedynie woźny budynku, będący członkiem konspiracji, oraz Tadeusz Dzierżykray-Rogalski, który dbał o wszystkie jej potrzeby, nie oczekując niczego w zamianTadeusz Dzierżykray-Rogalski, Instytut Yad Vashem..

Kolejnym Żydem, który życie zawdzięczał Dzierżykrayowi-Rogalskiemu, był Daniel Hildebrandt. W 1944 roku, po zakończeniu Powstania Warszawskiego, Hildebrandt spotkał się z Dzierżykrayem-Rogalskim w Zalesiu niedaleko Warszawy. Kiedy Hildebrandt powiedział mu, że nie ma stałej kryjówki, Dzierżykray-Rogalski zaprosił go na noc. Hildebrandt zatrzymał się na kilka dni, po czym Tadeusz zabrał go do domu swojej matki w pobliskim Milanówku, gdzie pozostał do zajęcia tych terenów przez Armię Czerwoną.

14 grudnia 1994 r. Instytut Jad Waszem uhonorował Tadeusza Dzierżykraya-Rogalskiego medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Czasy powojenne W 1946 uzyskał tytuł magistra na UMCS. W 1948 uzyskał dyplom lekarza. W 1949 doktoryzował się na UMCS. W 1951 na Uniwersytecie Wrocławskim habilitował się z antropologii, po czym objął kierownictwo Katedry Antropologii UMCS. Był zaangażowany w powstawanie Akademii Medycznej w Białymstoku, gdzie objął na pewien czas funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego i szefa Katedry Anatomii.

Od lat 50. był blisko związany ze środowiskiem archeologów polskich. W latach 1962–1982 był kierownikiem Pracowni Ekologii Człowieka i Paleopatologii przy zakładzie Archeologii Śródziemnomorskiej PAN. Zajmował się między innymi analizą szczątków kostnych odkrytych podczas wykopalisk w Deir el-Bahari, Faras, Aleksandrii, Dongoli, Kadero. Zajmował się też badaniami mumii z Deir el-Bahari i z Muzeum Egipskiego w Kairze. Wykonywał też ekspertyzy między innymi dla francuskich i włoskich misji archeologicznych.

Pod pseudonimem Tadeusz Dzier wydał dwie książki zawierające dzienniki prowadzone w okresie września 1939 i w czasie Powstania Warszawskiego.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 27 wprost-5-1,2).

Wybrane publikacje Rytmy i antyrytmy biologiczne w życiu człowieka, Warszawa 1976 Polska antropologia w Afryce, Wrocław 1981 The bishops of Faras. An Anthropological-Medical Study, Warszawa 1985 Sudan. Kraj i ludzie, Warszawa 1991 (współaut.)

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Partyzancki Warszawski Krzyż Powstańczy Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1972)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, poz. 31, 30 kwietnia 1972, Załącznik Nr 4. Medal „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”

Źródło:.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Polscy antropolodzy fizyczni Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1998