Czołponbaj – dokumentalna powieść autorstwa Fiodora Samochina, wydany w 1958 roku we Frunze i jednocześnie w Moskwie przez wydawnictwo „Młoda Gwardia”. Jest to przełomowa książka w twórczości pisarza. Opowieść poświęcona jest Bohaterowi Związku Radzieckiego , który opisuje jego życie, począwszy od dzieciństwa - niewiele różni się od życia innych dzieci sowieckiego Kirgistanu. Książka podzielona jest na trzy rozdziały: „Dni szkoły”, „Ciężkie czasy”, „Płonące stepy Pridońskiego” – każdy z nich przygotowuje głównego bohatera do wyczynu.
Aby napisać historię opartą na faktach historycznych, Fiodor Samokhin odwiedził ojczyznę Czołponbaja Tuleberdieva, podróżował na pola bitew, w których brał udział, pracował w archiwach, spotykał się osobiście, poznawał korespondencyjnie z przyjaciółmi i współpracownikami. Historia wielokrotnie wzbudzała zainteresowanie historyków Wielkiej wojny ojczyźnianej i została dobrze przyjęta przez krytyków. W artykułach krytycznych nazwano ją „największym osiągnięciem” autora, a publikacja „Literacki Kirgistan” przypisywała tę historię dziełom „szerzej i wszechstronniej rozwiniętym pod względem treści, stylu i estetyki”. W 2019 roku powieść została zdigitalizowana przez Osz Regional Library im. T. Satyłganowa, w 2020 została włączona do sekcji z materiałami Ministerstwa Edukacji i Nauki Kirgistanu dla szkół republiki. Fragmenty przetłumaczone na język kirgiski.
Publikacja thumb|Fiodor Samochin, autor W lutym 1957 roku, jeszcze przed publikacją opowiadania, gazeta „Ленинчил жаш” opublikowała fragment opowiadania w języku kirgiskim „Баатыр жөнүндө”Самохин Ф. Баатыр жөнүндө : Аңгеме (киргиз.) // Ленинчил жаш : гезит. — 1957. — 3 февраля. — Б. 3.. W 1958 roku została wydana przez Państwowe Wydawnictwo Kirgiskie i „Młodą Gwardię” i wkrótce stała się szeroko znana w Kirgistanie. O wydaniu tej historii informował dziennik „Nowyj mir”.
W 1965 roku opowiadanie to zostało umieszczone w indeksie rekomendacyjnym literatury o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej Biblioteki Państwowej ZSRR im. V. I. Lenina (obecnie Rosyjska Biblioteka Państwowa) i Państwowej Publicznej Biblioteki Historycznej Rosji. Następnie, w 1982 r., kirgiskie wydawnictwo „Mektep” opublikowało poprawioną i rozszerzoną wersję tej historii, oznaczoną jako gimnazjum i wiek szkolny. W 1985 roku jej fragment został włączony do zbioru „Ich wyczyn przetrwa wieki” Instytutu Historii Partii przy KC KPZR, oddział Instytutu Marksizmu-LeninizmuИх подвиг будет жить в веках: Сб. очерков / редколлегия: Карыпкулов А. К., Орозалиев К. К и др. — Фрунзе: Кыргызстан, 1985. — С. 222. — 323 с. — 20 000 экз.. W 2014 roku fragment historii został włączony do zbioru dokumentów i materiałów o Czołponbaja Tuleberdieva pod tytułem „Jego wyczyn jest nieśmiertelny…”, opublikowanym przez Agencję Archiwalną w ramach Państwowej Służby Rejestracyjnej przy rządzie Republiki KirgiskiejПодвиг его бессмертен... / под ред.: Ахмедова О. К; сост.: Доценко Т. Д., Исакунова Д. Э., Романова Е. А. — Бишкек: Улуу тоолор, 2014. — С. 97. — 1000 экз..
Edycje
Przypisy
Kategoria:Powieści z 1958 Kategoria:Rosyjskojęzyczne powieści