Moczary – pejzaż akwarelowy polskiego malarza Stanisława Masłowskiego (1853–1926), o wymiarach wys. 14,5 cm, szer. 45,6 cm, powstały w latach 1880–1890, znajdujący się (2022) w zbiorach Muzeum Narodowego w KrakowieStanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, [oprac.] Maciej Masłowski Wrocław 1957, Zakł. Narod. im. Ossolińskich, w serii „Źródła do Dziejów Sztuki Polskiej” pod red. A.Ryszkiewicza, t.VII, s. 112, przypis 26.

Opis Dokładna data powstania akwareli nie jest znana. Powstała we wczesnym okresie twórczości Masłowskiego, jako dzieło około 30-letniego artysty - "po roku 1880". Tak określał datę jej powstania Tadeusz Dobrowolski (1960)Tadeusz Dobrowolski: Nowoczesne malarstwo polskie, t. II, Wrocław - Kraków, 1960, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, s.271. Była przez malarza sygnowana ołówkiem: „S. Masłowski, 94”, jednak znacznie później - w chwili jej nabycia przez Feliksa Manggha-JasieńskiegoStanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, op.cit., s. 112, przypis 26.

Miejsce powstania akwareli nie jest określone. Powstała w plenerze. Ukazuje nizinny krajobraz, który mógł występować na przykład na Mazowszu, Podlasiu, Polesiu.Na pejzaż składa się widok na rozległą panoramę moczarów. Stosunek szerokości do wysokości akwareli wynosi ponad 3:1. Widoczne są rozlewiska wody, oczerety i szuwary. Na ich tle zaznaczono sylwetki dwu koni brodzących w wodzie, dym z ogniska i wiatrak po prawej, w głębi - sylwety wierzb, zaś na jeszcze dalszym planie - płaszczyznę pastwisk lub łąk z zarysami zadrzewienia. Po lewej na jeszcze dalszym planie widnieje szarawy pas odległego krajobrazu. Na płaszczyźnie rozlewisk kontrastuje jasne odbicie szarego, zamglonego lub równomiernie przesłoniętego chmurami, jednorodnego nieba i ciemniejszej zieleni roślin wodnych. Lekkie pochylenie dymu wznoszącego się z ogniska w lewo, sugeruje spokojny powiew wiatru. Całość jest utrzymana na ogół w przewadze zieleni i jasnego, szarawego błękitu.

Uzupełniające informacje Na malarskie walory tego pejzażu zwrócił uwagę Tadeusz Dobrowolski (1960) - pisząc: [...] "W [...] latach osiemdziesiątych tworzył artysta, obok obrazów traktowanych dekoracyjnie - obrazy bardziej 'malarskie'. [...]" Według jego określenia, należą do nich "słynne, podłużnego formatu >>Moczary<< (datowane ponoć mylnie przez samego artystę na rok 1894), pełne złotawego światła, jakim lśni zwierciadło wody, pokrytej rytmizowanymi trawkami i szuwarami (ryc.175)."[...]Tadeusz Dobrowolski: Nowoczesne malarstwo polskie, t. II, op.cit., s.270-271.

O obrazie „Moczary” następująco pisał syn artysty, historyk sztuki Maciej Masłowski: "Wynikiem (…) nieustannej łączności z naturą był w tych latach osiemdziesiątych cały szereg niewielkich, ale pionierskich – jak mi się wydaje – krajobrazów." Cytowany autor zaliczał do nich „Lasek” i „Moczary” (z dawnej kolekcji Feliksa Manggha-Jasieńskiego - później w zbiorach krakowskiego Muzeum Narodowego), a także „Pociąg” i „Łubin z wiatrakiem” ze zbiorów prywatnych. Traktował je jako "przykłady bardzo wczesnego pleneru, przykłady przejścia ponad zimnym światłocieniem i suchą fotograficznością wprost do plamy i koloru."Maciej Masłowski: Wstęp do albumu „Stanisław Masłowski – akwarele 12 reprodukcji barwnych”, Warszawa 1956, wyd. „Sztuka”, s. 9

Powstanie obrazu przypadło na lata 1880-e, kiedy "Masłowski [...] wszedł w nową fazę twórczości i w nowe środowisko sztuki nawiązując bliskie stosunki koleżeńskie z grupą malarzy i pisarzy związaną z 'Wędrowcem', z A. Gierymskim i A. Sygietyńskim, z młodymi J. Pankiewiczem i W. Podkowińskim". Okres ten już w 1884 roku zaowocował dużą olejną kompozycją wykonaną w pracowni, którą jest pejzaż zatytułowany „Wschód księżyca” (Muzeum Narodowe w Krakowie – Oddział w Sukiennicach). W malarstwie Masłowskiego zaczął dominować problem światła w nocy i w dzień – obok koloru problem waloruStanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, op.cit., ss.103-104.

Obraz reprodukowano w: Feliks Kopera: Dzieje malarstwa w Polsce”, Kraków 1926 - reprodukcja brawna Tadeusz Dobrowolski: Nowoczesne malarstwo polskie, t. II, Wrocław - Kraków, 1960, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, s.271, ryc.175 - reprodukcja czarno-biała Stanisław Masłowski – teka - akwarele 12 reprodukcji barwnych, ze wstępem Macieja Masłowskiego, Warszawa 1956, wyd. „Sztuka”, tabl.8 - reprodukcja barwna

Literatura Feliks Kopera: Dzieje malarstwa w Polsce”, Kraków 1926 Stanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, oprac. Maciej Masłowski, Wrocław 1957, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Stanisław Masłowski – akwarele 12 reprodukcji barwnych, ze wstępem Macieja Masłowskiego, Warszawa 1956, wyd. „Sztuka” Tadeusz Dobrowolski: Nowoczesne malarstwo polskie, t. II, Wrocław - Kraków, 1960, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo

Przypisy

Kategoria:Malarstwo pejzażowe Kategoria:Obrazy Stanisława Masłowskiego Kategoria:Obrazy w Muzeum Narodowym w Krakowie