Kościół św. Wojciecha–Jerzego ( lub ) – kościół pod patronatem królewskim, który znajdował się w Wolinie, w województwie zachodniopomorskim. Był jednym z trzech (obok m.in. kolegiaty św. Mikołaja i kościoła św. Michała) kościołów założonych w średniowieczu w tym mieście. Była to późnośredniowieczna, jednonawowa budowla ze skarpiami, pozbawiona większego znaczenia artystycznego. Zniszczony podczas II wojny światowej, rozebrany na początku lat 60. XX w.

Historia Pierwszy kościół powstał po zakończeniu misji ewangelizacyjnych przeprowadzanych w latach 1124–1125 oraz w roku 1128 przez Ottona z Bambergu. Położył on kamień węgielny pod budowę dwóch kościołów. Ten został dedykowany św. Wojciechowi, a drugi św. Wacławowi. Sam Otton nie doczekał jednak ich ukończenia – ograniczył się jedynie do konsekracji ołtarzy i sanktuariów przed dalszą podróżą. Ukończone budowle poświęcił później biskup Wojciech. Kościół spłonął podczas pogańskich obchodów. Po śmierci biskupa Wojciecha złożono w nim jego szczątki.

Kościół odbudowano i w roku 1140 w ramach erygowania diecezji pomorskiej papież Innocenty II podniósł kościół do rangi katedry, co zostało potwierdzone 14 października 1140 bullą Ex commisa nobisArchidiecezja Szczecińsko-Kamieńska. W roku 1288 oba wspomniane kościoły zostały odnotowane w dokumencie, w którym nowo powstały klasztor cysterek w Wolinie otrzymał prawo patronatu nad obiema świątyniami.

W roku 1659 rybacy z nadmorskiej miejscowości ufundowali ambonę. Wykonał ją mistrz z drewna klonowego i barwionego orzecha w stylu późnego renesansu niemieckiego. Jej koszt wyniósł 150 talarów. Podczas przeniesienia ambony z północnej do południowej ściany w roku 1861 dodano nową kolumnę podtrzymującą.

Kościół św. Jerzego w Wolinie na przestrzeni wieków uległ znacznym zniszczeniom, wskutek czego w roku 1861 został gruntownie przebudowany. Podczas tej modernizacji obiekt został niemal całkowicie odnowiony i zmieniono jego układ przestrzenny, zwłaszcza przez likwidację wydzielonego chóru. Niezmieniona pozostała jedynie wieża wzniesiona pierwotnie w surowej cegle, a następnie otynkowana.

Kościół po wojnie Wskutek ciężkich walk o miasto w czasie II wojny światowej (marzec–maj 1945) kościół wraz z większością zabudowań Wolina został poważnie zniszczony i do lat 60. XX w. pozostawał w ruinie, następnie (ok. 1961polska-org.pl–1965PTTK) – rozebrany. W miejscu, w którym było przebiterium ustawiono głaz z pamiątkową tablicą.

Opis Była to późnośredniowieczna, jednonawowa budowla ze skarpiami, pozbawiona większego znaczenia artystycznego.

Wieża Wieża o niemal kwadratowym rzucie (ok. 8 m długości boku) wzniesiona została pierwotnie w surowej cegle, a następnie po remoncie w 1861 otynkowana. Jej elewacje, poza dwoma dużymi blendami w górnej kondygnacji, były niemal pozbawione podziałów. Pod okapem dachu biegł szeroki, kilkustrefowy fryz tynkowany, natomiast dolne kondygnacje różnicowały tzw. "niemieckie pasy", złożone z dwóch warstw cegieł oddzielonych gładką spoiną.

Wieża nakryta była drewnianą, barokową nadbudową krytą miedzią. Konstrukcja ta, wzniesiona pod koniec XVII wieku, przechodziła w ośmiobok otoczony czterema niskimi wieżyczkami narożnymi i zwieńczonymi latarnią o smukłej iglicy.

Zachodnie wejście kościoła stanowił ostrołukowy portal, profilowany w czterech stopniach według modułu kamiennego (9½, 13, 28 cm), z krawędziami ściętymi w fazy.

Wyposażenie Na początku XX wieku na wyposażeniu kościoła były: chrzcielnica Drewniana sześcioboczna chrzcielnica w stylu renesansowym, datowana na pierwszą połowę XVII wieku zdobiona wizerunkami fundatorów. Na bokach chrzcielnicy, oddzielonych hermami, znajdowały się malowane na desce w technice olejnej popiersia fundatorów o wysokości 22 cm. Były to wyraźne portrety, przedstawione z dużymi umiejętnościami artystycznymi. Wśród osób przedstawionych byli: (diakon i miejski balwierz), (diakona i senatora), oraz ich małżonki. Wysokość boków chrzcielnicy wynosiła około 30 cm. ambona W roku 1659 rybacy i żeglarze z nadmorskiej miejscowości ufundowali ambonę. Informacje o tym zawarto w inskrypcji na ambonie. Wykonał ją mistrz z drewna klonowego i barwionego orzecha w stylu późnego renesansu niemieckiego. Jej koszt wyniósł 150 talarów. Podczas przeniesienia ambony z północnej do południowej ściany w roku 1861 dodano nową kolumnę podtrzymującą. Ambona z i drzwiami, posiadająca dwie wysokie boczne ścianki, była pokryta niezwykle bogatą, ornamentalną dekoracją w formach późnorenesansowych, wykonanych z wielką precyzją. W roku 1861 ambonę przeniesiono ze ściany północnej do południowej. żyrandole w kościele znajdowały się dwie mosiężne żyrandole na 2 × 8 świec, pochodzące z 1685 roku (częściowo odnowione) oraz z 1700 roku. kielichy dwa kielichy z XVI wieku, w tym jeden srebrzony i pozłacany. Stopka kielicha, ozdobiona sześcioma wytłaczanymi guzami, posiadała rytowane ornamenty renesansowe, a jej brzeg zdobiły odlewane, plastykowe liście winorośli. Na węźle kielicha wyryto pęcherze rybie, natomiast na wysuniętych guzikach w formie rombów umieszczono litery I3HSVS. Czara kielicha została w późniejszym czasie ozdobiona nowymi, współczesnymi inskrypcjami i dekoracjami, które nie poprawiły jej wyglądu artystycznego. dzban chrzcielny cynowy dzban chrzcielny ufundowany został w 1661 przez cieślę okrętowego . Pierwotnie używany był jako dzban na wino. Miał formę cylindryczną z dzióbkowatą wylewką, wysokość 16 cm i średnicę 11 cm. Został ozdobiony niezgrabnie wyrytymi ornamentami barokowymi, a jego pokrywę zwieńczała szyszka sosnowa. pudełko na opłatek srebrna puszka na hostie z roku 1667 wykonane z białego srebra. Miało formę cylindryczną o średnicy 9 cm, a jego krawędź zdobiły rytowane motywy kwiatowe misa chrzcielna mosiężna misa chrzcielna ozdobiona sceną grzechu pierworodnego, której czas powstania pozostał nieznany.

Dzwony Z dzwonów kościoła św. Jerzego jeden został odlany w 1638 roku z inskrypcją „”, drugi natomiast w 1742 roku przez w Szczecinie. Drugi dzwon nosił na obrzeżu inskrypcję: „”.

Duchowni Duchownymi parafii św. Jerzego byli kolejno: (1563), (1586), (1609), ponownie (do 1629), (do 1637), (do 1657), (do 1673), (do 1676), (do 1709), (do 1716), (do 1724), (1737–1742), (do 1756), (do 1768), (do 1795), (do 1811), (do 1818), (do 1837), (do 1847, wystąpił w tym roku z Kościoła krajowego, pociągając za sobą około 700 wiernych), (do 1857), (do 1881, przez wiele lat przewodniczący ), (do 1903), (od 1903).

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Architektura gotyku w województwie zachodniopomorskim Kościół św. Wojciecha w Wolinie Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Wojciecha Kategoria:Zniszczone kościoły w województwie zachodniopomorskim