Adam Mikołaj Pieńkiewicz h. Trąby Odmienne, znany także jako Adam Rustejko Pieńkiewicz (ur. 1811, zm. 26 stycznia 1879 w Kłodawie) – polski lekarz, wydawca, pisarz i poeta romantyczny, tłumacz opowieści i legend ukraińskich.
Życiorys Urodził się na Litwie w 1811 roku jako syn Stefana (Szczepana) Pieńkiewicza i Katarzyny z d. Setkiewicz. Najprawdopodobniej około 1820 roku rozpoczął naukę w Liceum Krzemienieckim. W 1837 roku ukończył Akademię Medyko-Chirurgiczną w Wilnie, uzyskując tytuł lekarza III klasy. Tuż po ukończeniu studiów pracował jako lekarz w Wiłkomierzu.
Następnie praktykował jako lekarz i prowadził działalność wydawniczą w Wilnie. Był także znawcą i badaczem folkloru kresowego, zajmował się m.in. przekładem tekstów i legend pochodzących z folkloru ukraińskiego. W 1841 roku został zaproszony przez Ludwika Adama Jucewicza do współpracy przy piśmie „Ofiarnik”.
Najprawdopodobniej od lat 50. XIX wieku przebywał w Mińsku, uczestnicząc w życiu literackim miasta, jego obecność w Mińsku wspomina Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. W 1856 roku deklamował swoje utwory podczas „wieczoru owacyjnego” zorganizowanego z okazji wizyty Stanisława Moniuszki i Apolinarego Kątskiego w Mińsku.
Ożenił się z Konstancją Maciejowską, także poetką. W 1872 roku przeniósł się do Kłodawy, gdzie również prowadził praktykę lekarską. Zmarł w Kłodawie jako wdowiec, 26 stycznia 1879 roku po „długiej i ciężkiej chorobie”. Ostatnie lata życia spędził najprawdopodobniej w trudnej sytuacji materialnej.
Został pochowany na cmentarzu w Kłodawie. W marcu 2015 roku staraniem lokalnych działaczy przeprowadzono renowację jego nagrobka.
Twórczość Pieńkiewicz był autorem i wydawcą dwóch książek oraz jednego tomu poezji: Wybór poezyi z pisarzów Polskich z dodatkiem uwag o celu i duchu prawdziwej poezji (w siedmiu tomach, Wilno, 1836–1837) Bojan (Wilno, 1838) Pieśni nasze (Wilno, 1848, tom poezji wydany pod pseudonimem Adam herbu Trąb Rustejko)
Wybór poezyi Pieńkiewicza był chwalony przez recenzentów za pracowitość przy odnajdowaniu tekstów, nazywając publikację „pożyteczną i szlachetną” (Tygodnik Petersburski), krytykując jednak umieszczenie obok tekstów znanych poetów tekstów napisanych przez autorów zupełnie nieznanych (recenzja Józefa Zawadzkiego).
Planował także wydanie drugiego tomu Bojana i Pieśni naszych, do czego jednak nie doszło. Nie opublikowano także wielu mniejszych utworów jego autorstwa. W tomie Pieśni nasze zawarł swój program literacki, powstały najprawdopodobniej pod wpływem jego kontaktu z Józefem Korzeniowskim (któremu zadedykował publikację). Według programu Pieńkiewicza poezja powinna pochodzić z serca, a jej celem powinna być moralność, krytykował też twórców, którzy tego celu nie realizowali.
Poza tym był autorem przekładów i wierszy publikowanych m.in. w wileńskim czasopiśmie „Biruta” (np. Wiersz do Jędrzeja Śniadeckiego i piosenkę Piosnka. Wesołość dziewicza) oraz w lwowskim czasopiśmie „Pienia”. W 1860 roku przesłał Joachimowi Lelewelowi jego tom poezji oraz wiersz Tren na śmierć A. Mickiewicza, z prośbą o ich publikację w Belgii lub Francji. Lelewel w liście do Eustachego Januszkiewicza pisał jednak: „Z Rusteykiem też kłopot. Chce być poetą”, a utwory Pieńkiewicza nigdy nie zostały wydane na emigracji. Rękopis trenu jego autorstwa przechowywany jest w Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury ukraińskiej Kategoria:Polscy badacze sztuki ludowej Kategoria:Polscy pisarze romantyzmu Kategoria:Polscy pisarze XIX wieku Kategoria:Ludzie związani z Kresami Wschodnimi Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Absolwenci Liceum Krzemienieckiego Kategoria:Ludzie związani z Mińskiem (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Ludzie związani z Wiłkomierzem Kategoria:Ludzie związani z Kłodawą Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Pisarze związani z Mińskiem Kategoria:Urodzeni w 1811 Kategoria:Zmarli w 1879 Kategoria:Trąbowie