Szopik dżunglowy, kotofretka środkowoamerykańska (Bassariscus sumichrasti) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny szopowatych (Procyonidae). Mały ssak drapieżny o długość ciała wraz z ogonem do 105 cm występujący w Ameryce Środkowej. Zamieszkuje tropikalne wilgotne lasy nizinne prowadząc samotny tryb życia. Jest wszystkożerny. Według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1860 roku szwajcarski entomolog i mineralog Henri de Saussure, nadając mu nazwę Bassaris sumichrasti. Holotyp pochodził z Mirador, w stanie Veracruz w Meksyku. Na holotyp o sygnaturze MHNG 511.48 składała się skóra i czaszka osobnika o nieokreślonej płci; okaz typowy został odłowiony w 1859 roku przez François Sumichrasta.

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają pięć podgatunków. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:

Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypB. s. latransJentinkia sumichrasti latransW.B. Davis & Lukens, 1958 na zachód od Omiltemi, na wysokości , Guerrero, Meksyk.Dorosła samica, skóra i czaszka, sygnatura TCWC 5157; odłowiona 12 czerwca 1953 roku przez G.W. Griffitha.B. s. notinusBassariscus Sumichrasti notinusO. Thomas, 1903Boquete, na wysokości , Chiriqui, Panama.Dorosły samiec, sygnatura BMNH 3.3.3.22; odłowiony 5 sierpnia 1902 roku.B. s. oaxacensisJentinkia sumichrasti oaxacensisG.G. Goodwin, 1956La Gloria, na wysokości , 10 km na południowy wschód od Santa María, Oaxaca, Meksyk.Dorosła samica, skóra (stan dobry) i czaszka (kompletna), sygnatura AMNH 148975; odłowiony 12 stycznia 1950 roku przez T. MacDougalla.B. s. variabilisBassaris variabilisPeters, 1874Cobán, Alta Verapaz, Gwatemala.Dorosły samiec, czaszka.

Kladogram Uproszczony kladogram rodziny Procyonidae z uwzględnieniem gatunków z rodzaju Bassariscus:

Etymologia Bassariscus: bassaris, βασσαριδος bassaridos „lis”; łac. przyrostek zdrabniający -iscus. sumichrasti: Adrien Louis Jean François Sumichrast (1828–1882), szwajcarski przyrodnik terenowy, kolekcjoner, zamieszkały w Meksyku w latach 1855–1882. latrans: , latrantis „szczekliwy”, od latrare „szczekać”. notinus: gr. νωτον nōton „tył, grzbiet”; łac. przyrostek -inus „odnoszący się do”. oaxacensis: Oaxaca, południowy Meksyk. variabilis: łac. variabilis „zmienny”.

Zasięg występowania Szopik dżunglowy występuje od Meksyku przez Mezoamerykę do środkowej części Panamy (jezioro Bayano). Zasięg zoogeograficzny w Nikaragui jest nieznany, natomiast z Kostaryki istnieje bardzo niewiele zapisów.

Zasięg występowania w zależności od podgatunku: B. sumichrasti sumichrasti – Meksyk (Veracruz, Oaxaca, Campeche i Quintana Roo). B. sumichrasti latrans – Meksyk (Guerrero). B. sumichrasti notinus – Kostaryka i Panama. B. sumichrasti oaxacensis – Meksyk (Oaxaca). B. sumichrasti variabilis – południowy Meksyk (Chiapas), Gwatemala oraz Belize do Kostaryki.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 38–50 cm, długość ogona 39–55 cm, wysokość w kłębie około 17 cm; masa ciała 0,7–1,2 kg. Mały szop z zaokrąglonymi uszami, krótkimi kończynami i długim, obrączkowanym ogonem. Na grzbiecie futro jest koloru czarnego i złotobrązowego, z przeplatającymi się szarobiałymi włosami, na stronie brzusznej jaśniejsze. Opaska wokół oczu czarna; nos czarny z szarym odcieniem; reszta głowy czarno-żółta, pod spodem żółtawobiała; uszy czarne na zewnątrz, wewnątrz żółtawe z czerwonawym brzegiem. Ogon czerwono-żółty, z dziewięcioma do dziesięciu połączonymi czarnymi pierścieniami, dystalna jedna trzecia ogona jest prawie jednolicie czarna. Stopy mają po pięć palców, odsłonięte opuszki kończynowe i niechowające się pazury. Niskie grzbiety łączą guzki na przedtrzonowcach i trzonowcach; kły są dobrze rozwinięte. Wzór zębowy (n = 6): I C P M = 40.

Odchody mają mniej lub bardziej cylindryczny kształt; składają się one głównie z resztek owoców i nasion. Ze względu na nadrzewny tryb życia szopików dżunglowych znalezienie ich odchodów w terenie jest prawie niemożliwe.

Ekologia i biologia Szopiki dżunglowe zamieszkują tropikalne nizinne wilgotne lasy do wysokości 2700 m n.p.m. Są aktywne w nocy, przebywając środkowych i górnych warstwach korony lasu; na ziemię schodzą tylko w razie potrzeby, np. przy przekraczaniu drogi dzielącej ciągłość zadrzewienia lub przy żerowaniu na ziemi. Ich aktywność rozpoczyna się zaraz po zachodzie słońca i trwa w stosunkowo stałym tempie (aktywność wynosi 60-75%) do godziny lub dwóch przed wschodem słońca. Samce są nieco bardziej aktywne niż samice. Szopiki dżunglowe wydają się nie prowadzić wyłącznie nocnego trybu życia, ponieważ niektóre osobniki odzywały się w ciągu dnia. W Kostaryce wykorzystywany średni areał osobniczy wynosił 20 ha w krajobrazie składającym się z lasu mieszanego i zarośniętych pastwisk. W innym badaniu przeprowadzonym również w Kostaryce poszczególne osobniki przemieszczały się w tempie około 2,5 km w ciągu nocy. Chociaż szopiki dżunglowe prowadzą zazwyczaj samotny tryb życia, występuje znaczne nakładanie się areałów samców i samic oraz różnych samców. Nie wiadomo, czy to nakładanie się areałów dotyczy grup rodzinnych; wiele samców może być trzymanych razem w niewoli. Norą może być dziupla w pniu drzewa lub gniazdo w gęstym gąszczu. Szopiki dżunglowe często odzywają się za pomocą 2–3 powtarzających się sylab, brzmiących jak „ujoo-łaa” lub „bojo-bii-łał”; wokalizacje te prawdopodobnie odgrywają rolę zarówno terytorialną, jak i dystansową, ponieważ dzikie zwierzęta zbliżają się po usłyszeniu nawoływania, ale wycofują się, jeśli jest ono zbyt głośne. Wiele innych społecznych odgłosów zostało opisanych u osobników trzymanych w niewoli. U szopików dżunglowych zapach stanowi również ważny sposób komunikacji i znaki zapachowe są tworzone na cztery różne sposoby: za pomocą moczu, gruczołów policzkowych, gruczołów odbytowych i silnego ogólnego zapachu ciała. Ten silny zapach ciała występuje tylko u samców i jest ostrą wonią o zapachu potu wykrywalnym przez ludzi z odległości od 3 do 6 m. Oznaczania za pomocą zapachu prawdopodobnie służą do przekazywania różnych wiadomości w grupach społecznych. Płyn z gruczołu odbytowego ma silniejszy zapach niż u szopika pręgoogonowego i przypuszcza się, że pełni on funkcję obronną.

Szopiki dżunglowe są zwierzętami wszystkożernymi, jedzą mniej więcej równe ilości owoców i owadów. Jako gatunek oportunistyczny zabijają i zjadają bardzo małe kręgowce, a zwierzęta obserwowane w niewoli chwytają i zjadają żyjące na wolności ptaki latające na ich wybiegach.

Ruja u szopików dżunglowych trwa około 44 dni, po czym samica zachodzi w ciążę trwającą około 63–65 dni. Po tym okresie w jednym miocie na świat przychodzi od jednego do czterech młodych. Noworodki mają masę ciała wynoszącą około 25 g. Młode otwierają oczy w wieku 34 dni i są w stanie chodzić chwiejnym krokiem po około jednym miesiącu, skakać po około dwóch miesiącach i zaczynają się wspinać po około trzech miesiącach życia. Zwierzęta w niewoli zaczynają spożywać stały pokarm między 48. a 60. dniem życia. Chociaż to matka jest głównie odpowiedzialna za opiekę nad młodymi, czasami toleruje obecność ojca i pozwala mu przebywać i bawić się z młodymi. Dojrzałość płciową obie płci uzyskują w wieku około 10 miesięcy.

Brak danych na temat długość życia u dziko żyjących osobników; w niewoli dożywają do 23 lat.

Interakcje międzygatunkowe Uważa się, że na szopiki dżunglowe mogą polować nocne ptaki drapieżne, oceloty (Leopardus sp.), hirary amerykańskie (Eira barbara), bardzo duże węże i ludzie.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”). Szopiki dżunglowe są lokalnie pospolite, zwłaszcza w północnych częściach ich zasięgu. Stan populacji jest nieznany. Poważnym zagrożeniem dla szopików dżunglowych jest utrata siedlisk spowodowana wylesianiem. W Meksyku tempo wycinki lasów jest niezwykle wysokie, a fragmentacja lasów również stanowi poważny problem. Ponadto w Hondurasie i Meksyku rdzenna ludność poluje na ten gatunek w celu pozyskania futra i mięsa. Szopiki dżunglowe z Kostaryki są wymienione w załączniku III CITES i traktowane są tam jako gatunek zagrożony wyginięciem. Również w Belize szopiki dżunglowe są objęte ustawą o ochronie dzikiej przyrody. W Panamie nie są chronione prawem. W innych krajach ich zasięgu ich sytuacja prawna jest nieznana.

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Szopowate Kategoria:Ssaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1860 roku