Jan Stanisław Iliński herbu Lis, także Janusz Stanisław, Johann Stanislaus (ukr. Ян Станіслав Ілінський, ur. 1795 w Romanowie, zm. w BrodachNiektóre źródła podają jako miejsce śmierci Ilińskiego także Markuszów lub Sankt Petersburg.) – polski hrabia, działacz kulturalny i społeczny, kompozytor i poeta.
Życiorys Pochodził z rodziny magnackiej pielęgnującej tradycje muzyczne. Edukację muzyczną odebrał w Wiedniu w klasie A. Salieriego i F. Kauera, konsultacji udzielał mu także prawdopodobnie Beethoven. Był prokuratorem generalnym Senatu Warszawy, sekretarzem Kancelarii Wielkiego Księcia Konstantego Pawłowicza, a w 1853 został mianowany senatorem i doradcą cara. Sporadycznie zajmował się literaturą i kompozycją. Był autorem "Projektu Statutu Towarzystwa Filharmonicznego” w Kijowie, przedłożonego generalnemu gubernatorowi Kijowa w 1833. Został kuratorem honorowym I Gimnazjum Kijowskiego (1834-35) i Uniwersytetu Kijowskiego (1835). Jego kompozycje były wydawane w Wiedniu u Diabellego i Mechettiego.
„Orkiestra Rodzinna” Dziadek Ilińskiego Jan Kajetan Iliński, starosta Żytomierza stworzył w Romanowie orkiestrę złożoną ze 100 muzyków i 30-osobowy chór. Jego syn Józef August Iliński, rosyjski senator, powiększył orkiestrę symfoniczną do 120 osób (w tym o Włochów, Niemców, Polaków i szczególnie cenionych chłopów ukraińskich). Utrzymywał również chór mieszany składający się z 84 chórzystów pochodzenia chłopskiego wyszkolonych w Rzymie, balet (12 najpiękniejszych baletnic wraz z 6 końmi arabskimi zaprezentował rosyjski książę Konstanty) oraz 2 zespoły operowe – niemiecki z Węgier i włoski z Petersburga, gdzie oprócz Włochóch, jako solista występował poddany Romanowów pod pseudonimem „Romani”, który studiował w Paryżu. Na koncertach prezentowana była muzyka europejska i dzieła Ilińskiego, występowali m.in. znani wirtuozi, śpiewacy operowi z Sankt Petersburga i Włoch, francuski zespół baletowy, czy niemiecki zespół operowy. "Orkiestrą Rodzinną” w Romanowie kierował Sila Karelin, a także Ignacy Dobrzyński, ojciec Ignacego Feliksa.
Wybrane kompozycje
Twórczość literacka Wiersze: "Les réves d'âme", "Brises d'automne" (Paryż 1835), "Le Solitaire de Colonna" (Paryż 1850)
Przypisy
Bibliografia Stefan Śledziński, Mała encyklopedia muzyki. Warszawa 1970, s. 435 "Iliński Janusz", Ruch Muzyczny 1861 nr 2, s. 22–26 K. K. Arsieniew i F. F. Pietruszewski: "Zhilinsky, Ivan Stanislav", Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona. St. Petersburg, 1890-1907
J. Espasa Anguera: Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana Vol. 28. s. 995 M. Gozdawa: "Zakłady naukowe w Romanowie", Księga pamiątkowa na uczczenie setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza (1798–1898). Warszawa, 1898, s. 26–44 A. Mrygoń i M. Burchard: "Katalog poloników muzycznych w zbiorach austriackich", Szkice o kulturze muzycznej XIX w., ed. Z. Chechlińska. Warszawa, 1984 M. Кузьмін: "Забуті сторінки музичного життя Києва", Музична Україна. 1972 Л. Пархоменко: Українська Музична Енциклопедія. Kijów, 2008
Linki zewnętrzne
https://www.requiemsurvey.org/composers.php?id=1701 http://hozir.org/iacobus-leodiensis-iacobus-de-montibus-iacobus-de-oudenaerde.html?page=23 http://www.chronologia.pl/biogram-ilja18601223b0.html
Kategoria:Polscy kompozytorzy Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1795 Kategoria:Zmarli w 1860