mały|240px Płaszczek gruzełkowany (Dacryobolus karstenii (Bres.) Oberw. ex Parmasto) gatunek grzybów z rodziny Dacryobolaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Dacryobolus, Dacryobolaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1897 r. Giacomo Bresàdola nadając mu nazwę Stereum karstenii. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadali mu Franz Oberwinkler i Erast Parmasto w 1968 r.
Ma 9 synonimów. Niektóre z nich: Tubulicrinis crassus (Burt) Y. Hayashi 1974 Tubulicrinis karstenii (Bres.) Donk 1956. Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Grzyb kortycjoidalny o owocniku rozpostartym, okrągłym lub elipsoidalnym. Jest dość gruby (500–700 µm), ale miękki przy cięciu, głęboko spękany, o barwie od bladozłotej do izabelowatej. Brzeg ostry, często lekko podniesiony, u młodych owocników delikatnie strzępiasty.
System strzępkowy dimityczny, kontekst dwuwarstwowy. Strzępki w kontekście szkliste, silnie splątane, w większości włókniste, o średnicy 2,5–4,5 µm i grubości ścianki 1–1,5 µm. Inne strzępki o średnicy 3–4 µm, regularne, cienkościenne i splątane; obserwowane w amoniakalnym barwniku Kongo strzępki włókniste tracą swoją grubą ścianę i widać tylko strzępki cienkościenne, rozgałęzione, kędzierzawe. Hymenium o grubości 60–80 µm, zbudowane z wąskich strzępek o średnicy około 1,5 µm, zwartych, często pofałdowanych. Podstawki o szerokości 4,5 µm u góry z 4 sterygmami; ich długi smukły trzon jest trudny do prześledzenia i przekracza 30 µm długości. Cystydy 150–250 × 4–6,5 µm, niektóre o długości 40–60 µm, cylindryczne, tępe, o grubości ścianki 2–2,5 µm, z wyjątkiem wierzchołka. Niektóre mogą zawierać kryształki, czasami zgrupowane w nałożone na siebie pierścienie. Wiele cystyd jest mniej zróżnicowanych i bardziej smukłych, strzępkopodobnych i nagich. Zarodniki wąskie, słabo zakrzywione, cylindryczne, 4,7–5,5 × 1–1,3 µm, nieamyloidalne. Zarodniki z okazów pochodzących z regionów tropikalnych są nieco mniejsze.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej i Południowej, Europie, Azji i na Nowej Gwinei. Najwięcej stanowisk podano w Europie. W Polsce w 2003 r. W. Wojewoda przytoczył tylko dwa stanowiska, obydwa dawne (w Międzyrzeczu Podlaskim, 1900, 1903). Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. Aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Nowe stanowiska w Wielkopolskim Parku Narodowym podają także B. Gierczyk i Anna Kujawa.
Nadrzewny grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach na martwym drewnie sosny zwyczajnej, ale notowany także na świerku pospolitym. Rozwija się na drewnie, rzadziej korze. Najczęściej występuje na leżących, pozbawionych kory kłodach, rzadziej na opadłych gałęziach.
Przypisy
Kategoria:Dacryobolaceae Kategoria:Mykobiota Polski