Konstanty Skrzyński, również Konstanty Zaremba-Skrzyński, ps. „Klemens” (ur. 28 maja 1891 w Nowosiółce na Podolu, zm. 19 października 1978 w Warszawie) – dyplomata, działacz polityczny i społeczny. Pracownik MSZ II RP, ekspert do spraw wschodnich, konsul generalny w Charkowie. Działacz Stronnictwa Narodowego, członek Zarządu Głównego PCK. W 1945 r. aresztowany przez NKWD i wywieziony na Syberię, po powrocie do kraju oskarżony o współpracę z Niemcami i działalność antykomunistyczną, w 1954 r. skazany na 5 lat pozbawienia wolności, osadzony w więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie. Po wyjściu z więzienia aż do śmierci pozostał zaangażowanym i aktywnym działaczem społecznym. Uważany za nestora osób związanych z tradycją przedwojennego ruchu narodowego.
Dzieciństwo i młodość Urodził się we wsi Nowosiółka należącej do majątku ojca Antoniego Skrzyńskiego (1865–1933), inżyniera rolnika; jego matką była Ewa ze Szmidtów (1869–1958). Naukę początkowo odbywał w trybie eksternistycznym w domu rodzinnym. W 1904 r. zdał egzamin do IV klasy gimnazjum Walkera w Kijowie. W gimnazjum działał w tajnych organizacjach niepodległościowych: w Polskiej Macierzy Szkolnej, w Organizacji Młodzieży Narodowej i w Związku Młodzieży Polskiej (ZET). Był przewodniczącym szkolnego koła ZET-u. W 1910 r., już po ukończeniu gimnazjum, w związku z powikłaniami po przebytym zapaleniu płuc, wyjechał na kurację do Arcachon na atlantyckim wybrzeżu Francji. Podczas tego pobytu poznał osobiście i zafascynował się postacią Gabriele D’Annunzio. Udał się także w podróż do Hiszpanii, a w styczniu 1911 r. uczestniczył w zjeździe członków ZET-u w Paryżu.
Po powrocie z zagranicy, w 1911 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie Kijowskim na wydziale prawa. Studia ukończył w 1916 r. W czasie studiów kontynuował ożywioną działalność w konspiracyjnych organizacjach niepodległościowych, był m.in. prezesem tajnej organizacji „Polonia”, pozostającej pod wpływami Narodowej Demokracji (ND). Był delegatem „Polonii” na zjazdy w Moskwie, Petersburgu i w Warszawie. Podczas zjazdu w Warszawie spotkał się po raz pierwszy z Romanem Dmowskim.
W 1912 r. został przyjęty do Ligi NarodowejA. Miksa, Działacze narodowi jako więźniowie obozu NKWD w Rembertowie, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 49..
Podczas I Wojny Światowej kontynuował działalność w Macierzy Szkolnej, w ZET i w „Polonii”. Reprezentując „Polonię” uczestniczył w Kijowie w rozmowach z przywódcami Filarecji i KorporacjiPolska Korporacja Uczniowska, Polonia, Korporacja Studentów Polskich, Filarecja – tajne samokształceniowe i pomocowe organizacje uczniowskie i studenckie na Podolu, Wołyniu i Kijowszczyźnie, mające na celu poszerzanie i uzupełnianie wiedzy z zakresu historii i literatury polskiej, o różnorodnym zabarwieniu politycznym., które ostatecznie doprowadziły do powołania „Komisji Trzech”, czyli organu mającego kierować wszystkimi trzema organizacjami.
Działalność zawodowa Konstanty Skrzyński był działaczem Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom WojnyLub Piotrogrodzkiego, zob. Rędziński Kazimierz, Z dziejów szkolnictwa polskiego na Ukrainie w latach 1914–1920, s. 113, [w:] Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika t. XIV, 107–144, 2005 r. s. 112. oraz powstałego w r. 1917 Polskiego Komitetu Wykonawczego Organizacji Polskich na Rusi (PKW), którego przewodniczącym był Joachim Bartoszewicz. Reprezentował PKW na zjeździe działaczy polskich w Moskwie, na którym został wybrany do Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego. Był emisariuszem PKW do płk. Józefa Hallera. W 1918 r. zaczął pracować w Komitecie do Spraw Repatriacji Polaków w Rosji, będącym oficjalnym przedstawicielstwem Rady Regencyjnej w Rosji. W tym samym roku przeniósł się do Warszawy ze świeżo poślubioną (10 lipca 1918 r. w Krasnobórce)Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, teczka 3594/WSK. Janiną z Bylinów. Zafascynowany ideami głoszonymi przez Romana Dmowskiego zaangażował się w działalność Narodowej Demokracji. Jeździł jako emisariusz do Kijowa, gdzie przekazywał miejscowym działaczom niepodległościowym bieżące informacje o sytuacji w kraju. Rozpoczął pracę w MSZ. Podczas wojny 1920 r. zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. Służył w pułku artylerii przeciwlotniczej2. bateria przyczepkowych armat przeciwlotniczych kalibru 75 mm wz. 97/17 (francuskich) wchodziła w skład Dywizjonu Szkolnego Artylerii Zenitowej (dowódca ppłk Leopold Połoszynowicz), utworzonego 29 lipca 1920 r., walcząc w obronie Warszawy na Polu Mokotowskim. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej w 1921 r. został członkiem Warszawskiej Komisji Mieszanej Rosyjsko-Ukraińsko-Polskiej do Spraw Repatriacji (Wardelpol). Wkrótce został wiceprzewodniczącym, a później przewodniczącym tej komisji. Odznaczony przez Stolicę Apostolską Orderem Św. Grzegorza Wielkiego za zorganizowanie i przeprowadzenie repatriacji arcybiskupów Jana Cieplaka i Edwarda Roppa. Został też odznaczony przez Rząd Polski za całość pracy repatriacyjnej Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Po zakończeniu pracy w Wardelpolu został naczelnikiem Wydziału Wschodniego MSZ.
W 1924 r. rozpoczął studia na Akademii Prawa Międzynarodowego w Hadze. 1 października 1924 r. został mianowany konsulem generalnym RP z tytułem radcy legacyjnego w Charkowie. Funkcję tę sprawował do 18 czerwca 1928 r., kiedy został odwołany do Warszawy, gdzie otrzymał mianowanie na radcę ministerialnego IV stopnia. Ze służby państwowej został zwolniony 15 stycznia 1929 r. z przyczyn politycznych – poddawał krytyce rządy piłsudczykowskie i obóz sanacji. Do 1935 r. pracował w Wydziale Ewidencji Ludności w Zarządzie Miasta Stołecznego Warszawy, skąd również został zwolniony z tych samych przyczyn. W 1935 r. podjął pracę niezwiązaną z polityką – w „Sileminie”, który był ekspozyturą katowickiego koncernu węglowego Robur.
II Wojna Światowa Podczas niemieckiej okupacji pracował w radomskim oddziale „Sileminu”. Od marca 1940 r. działał w konspiracji w Zarządzie Okręgowym Stronnictwa Narodowego (SN). Na przełomie 1940/41 przejął funkcję prezesa okręgu SN po Auguście Michałowskim. W ramach SN został zastępcą Okręgowego Delegata Rządu na Okręg Radomski. Brał czynny udział w tworzeniu Narodowej Organizacji Wojskowej w Radomiu. Jako zwolennik połączenia NOW z AK przyczynił się do zjednoczenia tych dwóch organizacji w okręgu radomskim. W latach 1939–1945 był członkiem Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie. Wkrótce po wyzwoleniu Radomia z niemieckiej okupacji (16 stycznia 1945 r.), 5 lutego został aresztowany przez NKWD i poprzez obóz w Rembertowie wywieziony w głąb ZSRR. Trafił do obozu pracy Bieriezowka w pobliżu miejscowości Krasnoborka na Syberii. Przebywał tam do listopada 1945 r., wraz ze znanymi wcześniej działaczami politycznymi Janem Hoppe i Bolesławem Biegą.
Represje powojenne Po powrocie do kraju, wykorzystując przedwojenne koneksje podjął pracę jako dyrektor bydgoskiego oddziału „Sileminu”. Z tej pracy, pod presją Urzędu Bezpieczeństwa, został wkrótce zwolniony. W latach 1950–1952 pracował w Biurze Projektów Budownictwa Wiejskiego i Biurze Projektów Ceramiki Budowlanej w Warszawie. 2 kwietnia 1952 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie. W czasie trwającego dwa lata śledztwa był maltretowany i przesłuchiwany w bestialski sposób m.in. przez osławionego mjr Różańskiego. Na skutek stosowanych tortur przeszedł w prymitywnych więziennych warunkach dwie operacje. Dołączony został jako świadek do procesu biskupa Czesława Kaczmarka (proces ten miał miejsce od 14 do 22 września 1953 r.). Jego zeznania w procesie obciążały biskupa Kaczmarka, gdyż przyznał, że w rozmowach z biskupem, przewidując rychłą klęskę Niemiec i nadejście do Polski komunistów uzgodniono, by wspierając Polityczny Komitet Porozumiewawczy i AK występować przeciw lewicy komunistycznej.
W oddzielnym procesie, w którym występował już jako oskarżony, mającym miejsce jesienią 1954 r. przed Sądem Wojewódzkim w Warszawie w trybie tajnym został oskarżony m.in. o współpracę z Niemcami i działalność antykomunistyczną i skazany na 5 lat więzienia. 21 stycznia 1955 r., na skutek amnestii, został zwolniony z więzienia.
Działalność społeczna mały|Grobowiec rodzinny na Starych Powązkach w Warszawie, w którym pochowany jest Konstanty Skrzyński. Po wyjściu na wolność na stałe zamieszkał w Józefowie k. Otwocka, pracując w Komisji Koordynacyjnej Zrzeszeń Drobnego Przemysłu i Handlu, skąd w 1961 r. przeszedł na emeryturę. Pozostawał nadal bardzo aktywny społecznie, działając m.in. w Naczelnej Organizacji Technicznej jako sekretarz Komisji Postępu Technicznego, w Polskim Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów jako wiceprezes Zarządu Głównego, prezes Głównego Sądu Koleżeńskiego i prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie. Był współzałożycielem i pierwszym wiceprezesem Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie, członkiem Rady Społecznej i Komisji Konsultacyjnej przy Ośrodku Dokumentacji i Studiów Społecznych, wchodził w skład Komitetu Prymasowskiego, był doradcą przy Klubie Poselskim Znak. Do śmierci prowadził też nieformalne spotkania osób związanych ze światopoglądem narodowym.
Zmarł 19 października 1978 r. w Warszawie, pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 214-4-16,17).
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (7 listopada 1925)M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1083 „za zasługi na polu pracy obywatelsko-społecznej i państwowej” – jako Konstanty Zaręba-Skrzyński. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Świętego Grzegorza Wielkiego (Stolica Apostolska)
Rodzina mały|lewo|Janina Skrzyńska z d. Bylina i Konstanty Skrzyński jako młodzi małżonkowie. Zdjęcie wykonane 11 lipca 1918 r., czyli dzień po ich ślubie w Krasnobórce. (arch. rodzinne) mały|Janina i Konstanty Skrzyńscy w dniu pięćdziesięciolecia ślubu (10 lipca 1968 r.) w ogrodzie domu w Józefowie k. Otwocka. Żonaty (ślub 10 lipca 1918 r. w Krasnobórce) z Janiną z Bylinów ps. „Zbigniewa” (ur. 27 grudnia 1895 w Krasnobórce k. Żytomierza, zm. 30 maja 1985 w Warszawie), absolwentka Polskich Kursów Uniwersyteckich w Kijowie, w okresie międzywojennym działała w Narodowej Organizacji Kobiet (NOK), w czasie okupacji niemieckiej w konspiracyjnej NOK, a od r. 1943 była zastępczynią komendantki administracyjno-zaopatrzeniowej w Komendzie Głównej Wojskowej Służby Kobiet (WSK); w powstaniu warszawskim dowodziła w stopniu porucznika pionem WSK przy kwatermistrzu Okręgu Warszawskiego AK mjr. Tadeuszu Kamieńskim; po wyjściu z obozu jenieckiego (Stalag VIc w Oberlangen) była komendantką Batalionu Kobiet w I Dywizji Pancernej; w r. 1945 wróciła do kraju.
Mieli trzy córki:
Ewa Paszkowicz, ur. 20 marca 1919 r. w Warszawie, zm. 1 stycznia 2004 r. w Gdańsku. Podczas okupacji działaczka NOW, po wojnie pracowała jako tłumaczka i sekretarka w ambasadach Iranu, Francji, Hiszpanii i Grecji;
Janina Pierre–Skrzyńska, ps. „Krystyna”, „Inka” (ur. 3 stycznia 1921 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 2009 w Seraing, Belgia). Podporucznik AK; uczestniczka powstania warszawskiego, jeniec obozów: Stalag 344 Lamsdorf (Łambinowice k. Opola), Stalag IV B Mühlberg, Stalag IV E Altenburg w Turyngii oraz Stalagu VI C Oberlangen; po wyzwoleniu pozostała na emigracji w Belgii; absolwentka Wydziału Nauk Politycznych i Społecznych Uniwersytetu w Louvain w Belgii; profesor wykładowca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Liège w Belgii; sekretarz Stowarzyszenia Kombatantów Polskich oraz Koła AK w Belgii; odznaczona Krzyżem Walecznych, Krzyżami Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Armii Krajowej i in.; autorka wspomnień z lat wojny pt. „Pamiętnik Inki”.