Portret żony – obraz – akwarela o wymiarach 25 × 33,5 cm, polskiego malarza Stanisława Masłowskiego (1853–1926) z 1897 roku, sygnowany ołówkiem: „ST.MASŁOWSKI”, znajdujący się (2022) w zbiorach rodziny artysty.

Opis thumb|upright|left|Zdjęcie portretowe żony artysty z 1904 roku (z trzyletnim synem na ręku)Pod zdjęciem odręczne objaśnienie jej męża. Portret – akwarela o wymiarach 25 × 33,5 cm jest wizerunkiem żony malarza Anieli z Ponikowskich Masłowskiej (1864–1940)Zob.: Stanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, oprac. Maciej Masłowski, Wrocław, 1957, wyd. „Ossolineum”, s. 126–127, przypis 20. Został on namalowany w 1897 – roku jej ślubu z artystą, jako wizerunek osoby 33-letniej. Jej figura powyżej pasa, widziana z boku, w bluzce z falbankami, w pozycji siedzącej, jest ukazana na ciemnym tle – zapewne oparcia krzesła, zaś górna część głowy z włosami upiętymi w kok – częściowo na tle jasno-białym. Formę portretowanej osoby tworzą swobodne, szkicowe pociągnięcia pędzla i subtelne ślady ołówka. U dołu, po prawej jest widoczna sygnatura ołówkiem: „ST.MASŁOWSKI”.

W ocenie podobieństwa osoby portretowanej może być pomocne porównanie niniejszego wizerunku z profilu z jej fotografią z 1904 roku w ujęciu en face (z trzyletnim wówczas synem na ręku) – zob. ilustrację po lewej. Porównanie utrudnia różnica sposobu ujęcia twarzy na obu wizerunkach. Pozostaje wątpliwość: Czy można przy pomocy niewielu – może kilkunastu pociągnięć pędzelkiem i równie nielicznych dotknięć ołówka, oddać charakter i podobieństwo portretowanej osoby?

Dane uzupełniające Niniejsza akwarela pochodzi z okresu dojrzałej – choć wciąż dynamicznie rozwijającej się twórczości czterdziestoczteroletniego wówczas artysty – utrwalającego sylwetkę swej trzydziestotrzyletniej niedawno poślubionej żony. Portret powstał na przełomie XIX/XX stuleci – w okresie dojrzałej, choć wciąż nader dynamicznie rozwijającej się twórczości artysty. Był to okres „burzy i fermentu”, kiedy to jego obraz „Rynek w Kazimierzu” z 1899 roku został odznaczony medalem na Wystawie Światowej w Paryżu (1900)Zob.: Masłowski Stanisław (1853–1926) – hasło w: Polski Słownik Biograficzny, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk, 1975, wyd. „Ossolineum”, tom XX/1, zesz.84, s. 130.. Był to zarazem okres przejścia przez impresjonizm i niebawem jego porzucenia – w poszukiwaniu własnej, odrębnej, indywidualnej formy.

Ukazana na portrecie żona artysty była osobą nietuzinkowąUkazana na portrecie osoba, żona artysty, Aniela z Ponikowskich Masłowska (1864–1940) była córką Krystyny z Choynackich (1828–1869) i Juliusza (1820–1873), siostrą Cezarego (1853–1944), ciotką Marii Ponikowskiej (1894–1969), Krystyny z Ponikowskich (zm. 1954) zamężnej za Stanisławem Wierzbickim, Janiny z Ponikowskich zamężnej za Januszem Zdzienickim (adwokatem osiadłym w Lublinie) i Wacława Ponikowskiego (1884–1944). Natomiast po swej wyżej wspomnianej matce Krystynie z Choynackich/Chojnackich Ponikowskiej (wg inskrypcji na nagrobku: 13 marca 1827 – 4 lipca 1869) była wnuczką Teresy z Umińskich Choynackiej/Chojnackiej (1796–1868 – groby – „Stare Powązki” w Warszawie, kwat. 30) i Andrzeja Choynackiego/Chojnackiego, siostrzenicą Barbary z Choynackich/Chojnackich Chrząszczewskiej (4 grudnia 1830 – 31 sierpnia 1873).- Zob.: https://www.sejm-wielki.pl/b/sw.126413 (dostęp pon., 5 grudnia 2022). Była też przybraną siostrą Bronisławy Girdwoyń (z urodzenia Lobzin, 3 października 1853) zamężnej za Kazimierzem Girdwoyniem.. Chociaż nie zdobyła wyższego wykształcenia, które w jej epoce było rzadkie wśród kobiet – to jednak zdecydowanie wyróżniała się wyjątkowo wszechstronną erudycją.

W tym miejscu warto zapoznać się z uwagami syna artysty, historyka sztuki Macieja, opublikowanymi w pracy: „Stanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości”Stanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, Wrocław 1957, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 126–127 – przypis 20.: Ślub artysty z Anielą Ponikowską (1864–1940) miał miejsce w Warszawie 20 lutego 1897 rokuW kościele pw. Św.Aleksandra przy (aktualnie 2022) Placu Trzech Krzyży.. Żona wniosła mu w posagu piękny charakter i kulturę. Życie jej nie było łatwe. Wcześnie straciła rodziców. Oddana do rosyjskiego gimnazjum przeszła apuchtinowską szkołę zdobywając jako 16-letnia maturzystka 12 piątek na 'atiestatie' i – co bardziej cenne – ‘nagrodę za koleżeństwo’, którą tajemnie ofiarowała jej klasa w formie 'Marii' Malczewskiego z odpowiednim nadrukiem i zbiorową dedykacją.

Jej sylwetkę w dalszym ciągu scharakteryzował bardziej szczegółowoStanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, ibid.:

Warto dodać, że wymienione w powyższej charakterystyce związki portretowanej osoby ze środowiskiem muzycznym pogłębiały i rozszerzały się dzięki jej pokrewieństwu z Eugenią Umińską poprzez matkę Anieli Krystynę z Chojnackich Ponikowską (1827–1869) i babkę Teresę z Umińskich Chojnacką (1796–1868)Zob.: https://www.sejm-wielki.pl/b/sw.126413 (dostęp pon, 5 gru 2022, 21:25:07).Zob.nagrobek na Starych Powązkach w Warszawie (kwatera 30), zdjęcie z 2018 roku i widok płyty poziomej na tym samym nagrobku, zdjęcie z 2018 roku..

Przypisy

Bibliografia Stanisław Masłowski – Materiały do życiorysu i twórczości, Wrocław 1957, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich Masłowski Stanisław (1853–1926) – hasło w: Polski Słownik Biograficzny, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk, 1975, wyd. „Ossolineum”, tom XX/1, zesz.84 https://www.sejm-wielki.pl/b/sw.126413 (dostęp pon, 5 gru 2022, 21:25:07)

Kategoria:Obrazy Stanisława Masłowskiego