Izba Handlowo-Przemysłowa ZSRR () – publiczne stowarzyszenie przedsiębiorstw i organizacji zajmujących się handlem zagranicznym.
Historia Pierwszą organizacją gospodarczą w Rosji było powołane w 1727 dekretem Katarzyny I Zrzeszenie Rosyjskich Kupców i Przemysłowców (Объединение русских купцов и промышленников).
W latach dwudziestych XX wieku powstały radzieckie izby gospodarcze – Północno-Zachodnia Izba Gospodarcza (Северо-Западная торговая палата), później Wszechzwiązkowa Zachodnia Izba Gospodarcza (Всесоюзная западная торговая палатa) (handel z krajami Zachodu), później Wszechzwiązkowa Wschodnia Izba Gospodarcza (Bсесоюзная восточная торговая палата) (handel z krajami Wschodu). W 1931 izby handlowe połączyły się w Izbę Przemysłowo-Handlową ZSRR (Торгово-промышленная палата СССР) z filiami w Charkowie, Leningradzie i Władywostoku. Podczas II wojny światowej w Uljanowsku pracowała część władz centralnych izbyФедотов Виктор Иванович: Три эпохи в одном веке. К 100-летию первого закона в России «Об учреждении торгово-промышленных палат», ЛитРес Москва 2017..
Do 1970 utworzono izby w Łotewskiej SRR, Estońskiej SRR, Ukraińskiej SRR, istniały filie w Odessie i Charkowie, a także w Leningradzie, Swierdłowsku, Krasnodarze, Primorsku i Moskwie. Od 1972 powoływano przedstawicielstwa zagraniczne – w Austrii, Anglii, Belgii, Hiszpanii, Włoszech, Rumunii, Finlandii, Niemczech, Jugosławii, Japonii, Indiach, Bułgarii, na Węgrzech, w Iraku, Polsce i Szwajcarii.
Do 1988 na terenie RFSRR działały oddziały Izby Przemysłowo-Handlowej RSFSR – północno-zachodnia, środkowo-czarnoziemska, górnej i dolnej Wołgi, regionalne środkowoeuropejska, krasnodarska i północno-kaukaska, uralska, środkowo-syberyjska, wschodniosyberyjska i dalekowschodnia. Później zostały przekształcone w niezależne Izby Przemysłowo-Handlowe Federacji Rosyjskiej. Powstały też izby w Królewcu, Murmańsku, Ufie, Wołgogradzie, Jakucku, Nowosybirsku, Stawropolu i Permie.
Izba uczestniczyła w pracach Międzynarodowej Izby Handlowej, Międzynarodowego Centrum Handlu UNCTAD-GATT, Biura Wystaw Międzynarodowych, Związku Targów Międzynarodowych.
Liczba członków rzeczywistych izby na początku 1987 wynosiła 4987, w tym 3047 przedsiębiorstw przemysłowych, 639 instytutów badawczych, 700 organizacji handlowych i handlu zagranicznegoФедотов Виктор Иванович: Три эпохи в одном веке. К 100-летию первого закона в России «Об учреждении торгово-промышленных палат», ЛитРес Москва 2017.
Wraz z likwidacją ZSRR i powołaniem Federacji Rosyjskiej jej funkcje przejęła Izba Handlowo-Przemysłowa Federacji Rosyjskiej (Торгово-промышленная палата Российской Федерации)
Wydział „P” W istocie, zwłaszcza w okresie współkierowania i bezpośredniego kierowania izbą przez gen. KGB Jewgienija Pitowranowa (1966–1987), Izba Handlowo-Przemysłowa ZSRR była głęboko zakonspirowaną strukturą wywiadowczą alternatywną do istniejących ówcześnie radzieckich agencji wywiadowczych, choć bezpośrednio podległą przew. KGB Jurijowi Andropowowi. Strukturalnie jako Wydział „P”, nieoficjalnie określany „Firmą”, był częścią I Zarządu Głównego (wywiadu) KGB, dysponując jednakże własnym budżetem i niezależnymi od KGB kanałami łączności z przedstawicielami za granicą. Od połowy lat 70. struktura ta otrzymała status niezależnego wydziału operacji specjalnych pod nazwą Wydziału „F” Zarządu „S”. Powierzano też jej prowadzenie operacji kontrwywiadowczych.Jurij Felsztinski, Władimir Popow: Od Dzierżyńskiego do Putina. Służby specjalne Rosji w walce o dominację nad światem 1917-2036, Rebis Poznań 2022. s. 155-169
Media Ukazywał się biuletyn „Gospodarka i zagraniczne stosunki handlowe ZSRR” (Экономика и внешнеторговые связи СССР).
PrzewodniczącyФедотов Виктор Иванович: Три эпохи в одном веке. К 100-летию первого закона в России „О создании торгово-промышленных палат”, Издательские решения» 2017 1932–1934 – Stanisław Messing 1935–1937 – Stanisław Messing 1937–1938 – Aleksandra Janyszewa 1938–1940 – Aleksandr Kruszelnicki 1940–1944 – Pawieł Malkow 1944–1970 – Michaił Nesterow 1970–1983 – Boris Borisow 1983–1988 – gen. por. Jewgienij Pitowranow 1988–1991 – Władisław Malkewicz
Siedziba Mieściła się w budynku Starej Giełdy Moskiewskiej z 1875 (proj. Aleksandr Kaminski) przy ul. Ilinka (Ильинка) 6/1. Obecnie budynek zajmuje Izba Handlowo-Przemysłowa Federacji Rosyjskiej (Торгово-промышленная палата Российской Федерации)100 лет служения России: откуда есть пошла Российская Палата ?Биржа на Ильинке, [w: Прогулки по Москве]strona Izby Federacji Rosyjskiej.
Przedstawicielstwo w Polsce Funkcjonowało w Warszawie w kamienicy Gustawa Pala z 1940 (proj. Jerzego Gelbarda i Romana Sigalina) w Al. Jerozolimskich 101 (1974-1990Ogólnopolski Spis Teleadresowy 1990, WKiŁ Warszawa 1990, część 1, s. 61.
Przypisy
Kategoria:Izby gospodarcze Kategoria:Handel międzynarodowy Kategoria:Gospodarka ZSRR