Hanys – określenie rdzennego mieszkańca dawnej niemieckiej części Górnego Śląska. Hanys to autochton, natomiast nie określa się tak osób spoza Czarnego Śląska, które na Górnym Śląsku mieszkają i przyjęły śląską kulturę. Terminem tym określają Górnoślązaków również Ślązacy ze Śląska Cieszyńskiego.
Charakterystyka Słowo hanys pochodzi od niemieckiego imienia Hans jako odpowiednika polskiego imienia Jan. Słowo to miało sugerować niemieckie pochodzenie Ślązaków. W Niemczech natomiast powstał termin Wasserpolaken, określenie pejoratywne mieszkańców Górnego Śląska. W założeniu słowo hanys miało być obraźliwym określeniem, jednak zostało przyswojone przez mieszkańców Górnego Śląska"Hanys (na Śląsku "w każdym razie do wybuchu II wojny, światowej mówiąc Hanysek, myślano - Niemiec, obecnie jest to częściej, podobnie jak pieron lub krzok - miejscowy, ogólne przezwisko polskich Ślązaków ze strony nie-Ślązaków - goroli, przybyłych ptaków lub rzadziej guńkarzy" [w:] Przegląd zachodni, tom 57, wydania 3-4 str. 14 ; Hanusek, śl. gw. forma zdr. od imienia Johannes - Jan, dzisiejsze śląskie Hanys z niem. Johann." [w:] Henryk Borek. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska: H-ki. 1988. str. 7.
Bliskimi znaczeniowo słowami do hanysa, są miejscowy i tutejszy, w znaczeniu stąd (a nie ‘zza rzeki’, czyli z Zagłębia Dąbrowskiego i reszty Polski – po śląsku z Altrajchu, w dosłownym znaczeniu: ‘stara rzesza’). Ślązacy z Czarnego Śląska stosują określenie gorol, nazywając tak mieszkańców sąsiadującego Zagłębia Dąbrowskiego i pozostałych części Polski oraz Polaków mieszkających na Górnym Śląsku. W województwie opolskim członek takiej grupy napływowej często zwany jest chadziaj lub hadziaj, który to termin jest pokrewny poznańskiemu chaziaja, oba z rosyjskiego хозяин (chazjain).
Zobacz też
Ślązacy Wasserpolen
Przypisy
Kategoria:Górny Śląsk Kategoria:Język polski Kategoria:Słowa