Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Bośni i Hercegowinie – lista miejsc w Bośni i Hercegowinie wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Bośnię i Hercegowinę 12 lipca 1993 roku.

Obecnie (stan na 2026 rok) na liście znajduje się pięć obiektów – trzy dziedzictwa kulturowego i dwa o charakterze przyrodniczym.

Na bośniackiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Bośnia i Hercegowina zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa – znajduje się 9 obiektów (stan na 2026 rok).

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia bośniackie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem Położenie – miasto, kanton; współrzędne geograficzne Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K) przyrodnicze (P) kulturowo–przyrodnicze (K,P) Rok wpisu – roku wpisu na listę i rozszerzenia wpisu Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis1260Most Mehmeda Paszy SokoloviciaMehmed Paša Sokolović Bridge in Višegrad150x150pxArRepublika SerbskaK (ii)(iv)2007Most Mehmeda Paszy Sokolovicia został wybudowany pod koniec XVI wieku. Liczy ok. 180 m długości. Składa się z 11 łuków łączących przęsła o długości od 11 m do 15 m. a łukami na lewym brzegu rzeki. Budowla jest reprezentacyjnym arcydziełem tureckiego architekta Sinana. Most jest tytułowym „bohaterem” powieści Most na Drinie.946Dzielnica Starego Mostu w MostarzeOld Bridge Area of the Old City of Mostarcentruj|150x150pxMiasto Mostar,Kanton hercegowińsko-neretwiańskiK (vi)2005Historyczne miasto Mostar, obejmujące dolinę rzeki Neretwy, rozwinęło się na przełomie XV i XVI wieku, jako osmańskie miasto graniczne oraz w okresie austro–węgierskim w XIX wieku. Miasto od dawna jest znane ze swoich starych, tureckich domów. W Mostarze znajduje się również Stary Most wybudowany w 1565 roku, przez Turków. Został zaprojektowany przez Sinana, a jego budowa trwała 8 lat. Most został zniszczony, przez chorwacką armię podczas wojny bośniackiej w 1993 roku. W 1995 roku, po zakończeniu konfliktu, przy wsparciu UNESCO rozpoczęto odbudowę mostu, która trwała do 2004 roku.1504Stećci – średniowieczne cmentarze z kamiennymi nagrobkamiStećci Medieval Tombstone Graveyards247x247pxFederacja Bośni i Hercegowiny,Republika SerbskaK (iii)(vi)2016Kamienne nagrobki pochodzące z późnego średniowiecza. W większości są zrobione z wapienia, serpentynów, łupków, zlepieńców lub tufu. Zawierają one szeroką gamę motywów dekoracyjnych i inskrypcji, które reprezentują ciągłości ikonograficzne średniowiecznej Europy. Wpis transgraniczny z Chorwacją, Czarnogórą oraz Serbią.1133Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów EuropyAncient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europecentruj|bezramki|150x150pxArP (ix)2007Zespół względnie nienaruszonych europejskich lasów bukowych. Od końca ostatniej epoki lodowcowej buk europejski zaczął się rozprzestrzeniać na terenie Alp, Karpat, Dinaryd oraz Pirenejów. Udana ekspansja na całym kontynencie europejskim jest możliwa, dzięki szerokiej tolerancji buka na różne warunki klimatyczne. Wpis transgraniczny z Austrią, Albanią, Belgią, Bułgarią, Chorwacją, Czechami, Francją, Hiszpanią, Macedonią Północną, Niemcami, Polską, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwajcarią, Ukrainą oraz Włochami.1673Jaskinia VjetrenicaVjetrenica cavecentruj|150x150pxRavno, Kanton hercegowińsko-neretwiańskiP (x)2024Największa jaskinia w Bośni i Hercegowinie. Znaleziono w niej szczątki m.in.: niedźwiedzia jaskiniowego oraz leoparda. W 1981 roku na terenie jaskini utworzono rezerwat geomorfologiczny.

Obiekty na bośniackiej liście informacyjnej UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na bośniackiej liście informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na bośniackiej liście informacyjnej Położenie – miasto, kanton; współrzędne geograficzne Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K) przyrodnicze (P) kulturowo–przyrodnicze (K,P) Rok wpisu – roku wpisu na listę informacyjną Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref.ObiektZdjęciePołożenieTypRokOpis906Sarajewo – unikalny symbol uniwersalnej wielokulturowości – ciągle otwarte miasto (N.I.)Sarajevo – unique symbol of universal multiculture – continual open city (N.I.)centruj|150x150pxArKanton sarajewskiK (v)1997Sarajewo – stolica Bośni i Hercegowiny – ma długą i bogatą historię różnorodności religijnej i kulturowej. Miasto jest również bogate w zabytki takie jak: Ratusz, Most Łaciński, Brusa Bezistan czy Meczet Cesarski.2098Zespół przyrodniczo–architektoniczny JajceThe natural and architectural ensemble of Jajce150x150pxArKanton środkowobośniackiK, P (ii)(iii)(iv)(v)(vi)(vii)2006Miasto Jajce położone jest u zbiegu rzek Pliva i Vrbas. Powstało w średniowieczu, a swój ostateczny kształt uzyskało w okresie osmańskim.5092Historyczna zabudowa PočiteljThe historic urban site of Počitelj150x150pxArKanton hercegowińsko-neretwiańskiK (ii)(iii)(iv)(v)(vi)2007Wieś Počitelj prezentuje jeden z nielicznych w Bośni i Hercegowinie, w całości zachowany zespół miejski pochodzący z okresu średniowiecza. Miejscowość została w dużej części zniszczona w wyniku wojny w Bośni.5280Zespół przyrodniczo–architektoniczny BlagajThe natural and architectural ensemble of Blagaj150x150pxArKanton hercegowińsko-neretwiańskiK, P (ii)(iii)(iv)(v)(vi)(vii)2007We wsi Blagaj, położonej u źródła rzeki Buna, znajduje się XV-wieczny klasztor derwiszów. W 1827 roku miało tutaj miejsce trzęsienie ziemi, które zniszczyło część zabudowań.5281Zespół przyrodniczo–architektoniczny BlidinjeThe natural and architectural ensemble of Blidinje112x112pxArKanton hercegowińsko-neretwiański, Kanton zachodniohercegowiński, Kanton dziesiątyK, P (i)(iii)(iv)(vi)(vii)(viii)(ix)(x)2007Na terenie Parku Przyrody Blidinje występują obszary, na których występowały przemiany geologiczne podczas orogenezy Gór Dynarskich. Znajduje się tutaj również największe sztuczne jezioro w kraju.5282Zespół przyrodniczo–architektoniczny StolacThe natural and architectural ensemble of Stolac150x150pxArKanton hercegowińsko-neretwiańskiK, P (ii)(iii)(iv)(v)(vi)(vii)2007Historyczne centrum Stolaca jest przykładem złożonego zespołu kulturowo–historyczno–przyrodniczego. Na tym obszarze znaleziono pozostałości iliryjskiej osady. W 1519 roku wzniesiono tutaj jeden z pierwszych meczetów na terenie dzisiejszej Bośni i Hercegowiny.6260Rezerwat przyrody – Pierwotny las PerućicaStrict Nature Reserve – Primeval forest “Perućica”centruj|150x150pxRepublika SerbskaP (vii)(ix)(x)2017Na terenie pierwotnego lasu Perućica występuje duża różnorodność gatunkowa. Jest on domem dla m.in.: niedźwiedzia brunatnego, wilka czy rysia. Puszcza znajduje się w Parku Narodowym Sutjeska.6334Cmentarz żydowski w SarajewieJewish Cemetery in Sarajevo150x150pxArKanton sarajewskiK (ii)(iii)(iv)(vi)2018Kompleks grobowy leży na stromym terenie i zajmuje łączną powierzchnię 31 160 m². W sumie znajduje się tutaj ponad 3800 nagrobków.6400Kompleks trawertynowych wodospadów w Martin Brod – Park Narodowy UnaComplex of travertine waterfalls in Martin Brod – Una National Parkcentruj|150x150pxKanton uńsko-sańskiP (vii)(ix)2019W górnym biegu rzeki Una znajduje się szereg wodospadów zbudowanych z trawertynu.

Przypisy

Bośnia i Hercegowina