Przypadek zależny (łac. casus obliquus, dosł. „przypadek zgięty, skośny”, w standardzie glosowania oznaczany jako OBL) – przypadek, który służy do wyrażania funkcji określnika – czyli funkcji innej niż podmiot – w zdaniu. Przypadki zależne często kontrastują z przypadkiem niezależnym (nieoznaczonym przy pomocy dystynktywnej końcówki fleksyjnej) – mianownikiem (np. pol. człowiek – człowieka – człowiekowi – człowieka – człowiekiem – człowieku) lub absolutywem – część języków jednak posiada specjalne końcówki mianownikowe (np. łacina, litewski czy galijski) lub absolutywne, np. inuktitut. W języku polskim przypadkami zależnymi są dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik i miejscownik.
Przykłady Języki romańskie W językach romańskich łacińska fleksja imienna uległa znacznemu uproszczeniu, ostatecznie wyróżniając tylko mianownik i przypadek zależny. System ten utrzymał się do dziś w językach wschodnioromańskich (arumuński, istrorumuński, meglenicki, rumuński) oraz w niektórych dialektach franko-prowansalskich, a ponadto jest poświadczony historycznie także we francuskim i oksytańskim. Formy mianownikowe i zależne w językach romańskich charakteryzują się znaczną homofonią.
+ Porównanie systemów przypadkowych w językach romańskichJęzyk Rumuński Franko-prowansalski(Valais) Starofrancuski StarooksytańskiLiczba pojedyncza mnoga pojedyncza mnoga pojedyncza mnoga pojedyncza mnogaRodzajmęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskimęskiżeńskiMianownikun domndomnulo casăcasaniște domnidomniiniște casecasele[ɔ̃ maˈtɔŋ][lɤ maˈtɔŋ][ɔn ˈd͡zœʊ][lɤ ˈd͡zœʊ][ɔn maˈtɔŋ][lɛ maˈtɔŋ][ɔn ˈd͡zœʊ][lɛ ˈd͡zœʊ]un veisinsli veisinsune citezla citezveisinli veisincitezles citezun jornslo jornsuna domnala domnajornli jorndomnaslas domnasPrzypadek zależnyunui domndomnuluiunei casecaseiunor domnidomnilorunor casecaselor[ɔ̃ maˈtɔŋ][lɔ maˈtɔŋ][ɔn ˈd͡zœʊ][la ˈd͡zœʊ][ɔn maˈtɔŋ][lɛ maˈtɔŋ][ɔn ˈd͡zœʊ][lɛ ˈd͡zœʊ]un veisinle veisinune citéla citéveisinsles veisinscitezles citezun jornlo jornuna domnala domnajornslos jornsdomnaslas domnas
Przypisy
Bibliografia
Zależny