Wij (, , , , Angielski tytuł na rynek międzynarodowy: Viy 3D.Angielski tytuł na rynek amerykański: Forbidden Empire.) – rosyjsko-ukraińsko-czeski film fantasy z 2014 roku w reżyserii Olega Stiepczenki luźno oparty na opowiadaniu Nikołaja Gogola o tym samym tytule.

Fabuła Początek XVIII wieku. Brytyjski uczony Jonathan Green znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ cały majątek przeznaczył na wynalazek mający zrewolucjonizować kartografię. Dodatkowo doprowadził do ciąży córki lorda Dudleya i musi uciekać przed jego gniewem. Podejmuje podróż naukową na wschód Europy i o swoich postępach pisze w zaszyfrowanych listach do panny Dudley, którą nadal darzy wzajemnym uczuciem. W trakcie podróży przez nieprzejezdne lasy Ukrainy spotyka Gorobieca i Chalawę z kijowskiego seminarium, którzy opowiadają mu o zeszłorocznej śmierci ich kamrata, Chomy Brutusa. Miał on czuwać przez trzy noce przy trumnie zmarłej córki miejscowego sotnika – Pannoczki, na jej prośbę. Ostatniej nocy jego martwe ciało znalazł lokalny pop – ojciec Paisij, a stara cerkiew, w której to wszystko się odbywało, uznawana jest za przeklętą.

Przed tym zdarzeniem cała trójka nocowała u podejrzanej staruchy, która okazała się wiedźmą przybierającą postać pięknej dziewczyny i uczyniła z Chomy swojego wierzchowca. Wówczas ich kontakt z Chomą się urwał, a sami uciekli na widok siedmiorogiego potwora. Jonathan podchodzi sceptycznie do relacji seminarzystów ze względu na ich nienaukowy charakter. Niespodziewanie musi uciekać przed piekielnymi wilkami i trafia do małego kozackiego chutoru, gdzie – jak się okazuje – miała miejsce śmierć Chomy. Wkrótce Jonathan zaprzyjaźnia się ze sługą sotnika, Jawtuchem, oraz z wioskowym kowalem i amatorskim wynalazcą Tarasem. Córka Tarasa, Nastusia, utraciła mowę w Noc Kupały, kiedy zginęła Pannoczka. Jonathan podejrzewa, że dominującą nad Chomą wiedźmą może być sprzątająca u Tarasa babka Ganna.

Sotnik potajemnie prosi Jonathana o sporządzenie map przeklętej cerkwi, do której nikt nie śmie się zapuszczać, oferując w zamian tysiąc czerwońców. Pietrus, inny sługa sotnika, mówi, że ludzie uważają Pannoczkę za wiedźmę o zbłąkanej duszy, dlatego chutor otoczono palisadą chroniącą przed siłami nieczystymi, a niewielu mieszkańców odważa się ją opuszczać. Podczas biesiady u Tarasa żołnierze sotni – Owierko i Dorosz – opowiadają więcej szczegółów o wydarzeniach w starej cerkwi i o tym, jak Choma chronił się przed opętaną duszą Pannoczki świętym kręgiem. Nagle biesiadnicy zmieniają się w straszydła, a Jonathan chroni się przed nimi, rysując krąg kredą. Wówczas Ganna zmienia się w Pannoczkę i przywołuje wija, którego śmiertelny wzrok zabił Chomę. Wij obiecuje oszczędzić Jonathana, jeśli ten zbawi duszę Pannoczki.

Rankiem Jonathan udaje się z Pietrusem do przeklętej cerkwi. Ich śladem podążają Owierko i Dorosz, szpiegujący dla Paisija, który podburza wieśniaków przeciw Jonathanowi i jego sprzymierzeńcom. Gdy Pietrus dowiaduje się o planowanym pogromie, chce uciekać z Jonathanem pod warunkiem zabrania Nastusi, swojej ukochanej. Udają się na bagna, gdzie grasuje siedmiorogi potwór – wij. Nastusia jest świadkiem, jak Owierko w kłótni z Doroszem o skradzione czerwońce zabija go. Wykorzystując to, że jest ona niemową, Owierko oskarża ją o śmierć Dorosza i o bycie wijem. Jonathan odkrywa jednak, że wij był w rzeczywistości człowiekiem w przebraniu. Informuje o tym sotnika, który próbuje ratować Nastusię przed samosądem, lecz ginie. Jonathan zostaje wrzucony do dołu razem z Nastusią i oczekuje na spalenie na stosie. Odkrywa wtedy, że ktoś zaznaczył plan ucieczki na jednej z jego map, a także podsłuchuje Paisija spiskującego z Owierką.

Jawtuch potajemnie uwalnia Jonathana, który poleca Pietrusowi włożyć kostium wija, aby odciągnąć uwagę mieszkańców i opóźnić egzekucję Nastusi poprzez utopienie na bagnach. Sam udaje się do przeklętej cerkwi, gdzie znajduje wciąż żywego Chomę. To właśnie on zaznaczył na mapie drogę ucieczki podczas inspekcji starej cerkwi. Okazuje się, że w Noc Kupały przypadkowo spotkał Pannoczkę, lecz ktoś w kostiumie wija ogłuszył go i śmiertelnie zgwałcił dziewczynę. Widząc Chomę przy porzuconym kostiumie wija, Nastusia uznała go za sprawcę. Choma, obawiając się niesłusznego oskarżenia, przez rok ukrywał się przebrany za wija. Przez trzy dni modlił się nad ciałem Pannoczki, wierząc, że zbawi jej duszę, dopóki nie ogłuszył go Paisij – rzeczywisty sprawca krzywdy Pannoczki, który uważał, że to ona go kusiła.

Nagle pojawia się Paisij. Lata wcześniej był misjonarzem w zachodniej Europie, gdzie poznał nowe zdobycze technologii i postanowił wykorzystać je – wraz z zacofaniem chutoru – dla własnych korzyści. Zamierza stworzyć nową religię i przy pomocy zachodnich wynalazków sprawować władzę nad miejscową ludnością. Tymczasem Jawtuch ratuje Pietrusa przed Owierką. Paisij ginie przygnieciony przez spadający krzyż, a Pietrus w ostatniej chwili ratuje Nastusię przed utonięciem. Owierko natomiast wskutek wypadku traci całkowicie wzrok. Lord Dudley, który od dawna przechwytywał korespondencję Jonathana, z czasem zmienia o nim zdanie, widząc dokumentację naukową, i postanawia wydać ją w formie powieści, godząc się jednocześnie z córką. Choma zostaje nowym popem w chutorze, a Jawtuch – sotnikiem. Jonathan pozostawia część swoich wynalazków u Tarasa i odjeżdża w kierunku Moskwy, twierdząc, że fantastyczne wydarzenia są jedynie wytworem ludzkiej wyobraźni i że chłodny rozum zwycięża nad zmysłami. Nie wie jednak, że w jego bagażu ukrywa się czart, przeczący jego teoriom.

Obsada

Produkcja Przygotowania W 2005 roku rosyjski producent Aleksiej Pietruchin oraz kazachski reżyser Oleg Stiepczenko postanowili nakręcić film oparty na opowaidaniu grozy Wij autorstwa ukraińskiego pisarza Nikołaja Gogola. „Moim głównym celem było stworzenie nowego świata, równoległej rzeczywistości, tej, którą Gogol chciał nam przekazać. Żyję tym projektem od kilku lat i dzięki niemu lepiej i dogłębniej zrozumiałem życie naszych przodków. Naprawdę chciałbym to przekazać widzom. Bo bez wiedzy i zrozumienia naszych fundamentów, korzeni i historii nie mamy przyszłości” – powiedział w 2014 Stiepczenko.

Gdy dopiero zaczynano opracowywać fabułę, Pietruchin i Stiepczenko w 2006 roku w ciągu 18 godzin nakręcili reklamowy zwiastun filmu, w którym rolę Chomy Brutusa zagrał sam Pietruchin. Materiał powstał po to, aby pokazać, że film jest w produkcji, i został wyświetlony w kinach w grudniu 2006 roku oraz w styczniu 2007 roku. W trakcie rozwijania scenariusza zdecydowano się wprowadzić jeszcze jedną postać – angielskiego uczonego i kartografa Jonathana Greena, którego pierwowzorem był francuski podróżnik Guillaume Le Vasseur de Beauplan.

Casting W castingu do roli Greena uczestniczyli zagraniczni aktorzy Vincent Cassel, Keanu Reeves, Sean Penn oraz Tim Roth. Ostatecznie angaż otrzymał angielski aktor Jason Flemyng, polecony przez swojego rodaka, Jasona Stathama, któremu również zaproponowano udział w filmie. „Zagrałem w ponad dziewięćdziesięciu filmach i teraz zgadzam się grać tylko wtedy, gdy dostaję propozycję, która podważa moje doświadczenie. Znalezienie filmu, w którym mówię po rosyjsku i mam możliwość pracy z ekipą z całego świata, to rzadkość. Co więcej, kraj, w którym będzie kręcony projekt, jest kluczowym czynnikiem decydującym o udziale. W głębi duszy jestem Cyganem i dla mnie podróżowanie po świecie jest równie ważne, jak kręcenie dobrych filmów”. Gdy tylko dowiedziałem się, że będę pracował z Rosjanami, natychmiast się zgodziłem” – powiedział Flemyng.

Do roli Pannoczki przesłuchano ponad 300 aktorek i supermodelek z Rosji, Ukrainy i Czech. Reżyser prowadził casting w duchu tradycji kina niemego i poszukiwał twarzy niosących w sobie „archaiczność, nieprzystającą do współczesnej rzeczywistości”. Do roli Nastusi próbowała swoich sił również rosyjska modelka Natalja Wodianowa. Pomyślnie przeszła przesłuchania, ale okazało się, że kontrakt zabrania jej zmiany wyglądu. Rolę powierzono litewskiej aktorce Agniji Ditkovskytė. Odtwórca Pietrusa, Aleksiej Czadow i Ditkovskytė, mieli romans na planie, który zakończył się małżeństwem.

Olga Zajcewa zagrała Pannoczkę, która wzorem Natalji Warlej z Wija z 1967 roku musiała przebywać w trumnie: „Dobrze pamiętam ten stary film z dzieciństwa. Wtedy Wij i Koszmar z ulicy Wiązów wydawały się najstraszniejszymi filmami w historii! Zwłaszcza te ręce wystające ze ścian – katastrofa!”. Ale myślę, że nasz „Wij” okazał się ciekawszy niż oryginał. Fabuła pozostaje ta sama, ale film jest o wiele bardziej wciągający i zawiera elementy, których Gogol nie zawiera, a które nie są wyjaśnione w oryginale. Ale w naszym filmie wszystko jest wyjaśnione.” Zajcewa wspominała, że po premierze filmu ludzie pisali do niej, oferując pójście do kościoła i modlitwę za nią.

Początkowo w roli Jawtucha obsadzono Lwa Durowa, ale odmówił z powodu częstych podróży. Wówczas Jawtucha zagrał Walerij Zołotuchin, dla którego to była ostatnia rola filmowa przed jego śmiercią w 2013 roku.

Realizacja Wij był kręcony w halach zdjęciowych studiów filmowych: czeskiego Barrandov oraz rosyjskiego Mosfilm. Zdjęcia plenerowe realizowano w lasach Pragi i Ukrainy, a nad stworzeniem formatu 3D pracowali niemieccy stereografowie z firmy Stereotec. Specjalnie na potrzeby filmu zbudowano — w miniaturze, w przestrzeni trójwymiarowej oraz w rzeczywistej skali — cały ukraiński chutor wraz z przylegającą cerkwią i posterunkiem, z zachowaniem historycznej dokładności. Nad filmem pracowało wielu zagranicznych i rosyjskich ekspertów, którzy z dużym zainteresowaniem i dbałością o historyczną dokładność podeszli do realizacji obrazu. Do 2014 roku budżet filmu, przy którym współpracowała ukraińska telewizja Inter wyniósł 26 milionów dolarów i w tamtym czasie stał się on najdroższym filmem w Rosjii.

ii. . Zamek w Anglii, z którego Green wyrusza w podróż, w filmie był grany przez Zamek Sychrov w Czechach (kraj liberecki). Choreografię scen walk stworzył koordynator kaskaderów Jiří Kuba, za charakteryzację odpowiadał rosyjski charakteryzator Piotr Gorszenin. We wrześniu 2012 roku Jarosław Piłunskij wraz z pilotem Pawłem Jesipczukiem nakręcił do filmu ujęcia lotnicze. Za dźwięk w filmie odpowiadał amerykański dźwiękowiec Bob Beemer. Postprodukcję wykonano w Monachium przez firmę CinePost.

Muzyka Muzykę do filmu napisał hiszpański kompozytor Anton Garcia. W ścieżce dźwiękowej występuje Orkiestra Filharmoniczna Miasta Pragi, pod kierownictwem dyrygenta Adama Klemensa: „Rzadko zdarza się nam pracować z tak piękną i interesującą muzyką”. W nagraniu wzięło udział łącznie 359 muzyków. Ścieżkę dźwiękową do pierwszego oficjalnego zwiastuna filmu nagrała wytwórnia Methodic Doubt Music.

Premiera Pomiędzy 2009 a 2010 rokiem odbył się zamknięty pokaz niektórych gotowych epizodów filmu. Pokaz, zorganizowany przez twórców obrazu, odbył się w formacie 3D i był przeznaczony dla przedstawicieli firm dystrybucyjnych, które rozważały wprowadzenie filmu do kin w 80 krajach światai.

ii. .

Podczas prezentacji Universal Pictures International na 91. Międzynarodowych Targach Filmowych w Rosji, 7 czerwca 2013 roku, oficjalnie ogłoszono rosyjską premierę filmu na 23 stycznia 2014 roku. Według Aleksandra Kulikowa, producenta filmu, „głównym celem było jak najskuteczniejsze wprowadzenie go na rynek. Długo wybieraliśmy datę, analizując rynek, trendy z przeszłości i harmonogram premier. Jednym z kluczowych argumentów przemawiających za zakupem był fakt, że Władca Pierścieni, film najbardziej porównywalny do naszego gatunku, miał premierę w wybranym przez nas okresie”. Według Wadima Iwanowa, szefa Universal Pictures International w Rosji, ta data będzie optymalna, ponieważ filmy, które trafiły na ekrany w tym dniu, odnosiły dobre wyniki kasowe w Rosji.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rosyjskie filmy fantasy Kategoria:Rosyjskie filmy z 2014 roku Kategoria:Rosyjskie filmy z gatunku horror Kategoria:Czeskie filmy z 2014 roku