Synagoga w Nowym Mieście nad Pilicą – drewniana, modrzewiowa, synagoga, która znajdowała się w miejscowości Nowe Miasto nad Pilicą przy ulicy Warszawskiej 17, zniszczona podczas II wojny światowej.
Historia Powstanie synagogi datowane jest na 1779–1780. W końcu XIX w. Na początku XX w. została przebudowana. Podczas II wojny światowej Niemcy spalili synagogę.
Na miejscu po synagodze postawiono budynek sklepu sieci Groszek.
Architektura Orientowany budynek synagogi posadowiono na planie prostokąta o ścianach konstrukcji zrębowej z lisicami, które odeskowano od zewnątrz i wewnątrz, a całość przekryto łamanym, czterospadowym dachem, trzykondygnacyjnym o konstrukcji stolcowej. W poddasze nad główną salą wbudowano ośmioboczną kopułę.
Drzwi zewnętrzne do sieni i boczne w ścianie południowej oraz wewnętrzne z sieni do sali modlitw o wykroju nadproży w kształcie liścia koniczyny. Drzwi sali od jej wnętrza ujęte w kanelowane pilastry.
Sala główna kwadratowa (14,70 × 14,70 m) była największą z sal przekrytych kopułami drewnianymi bez podpór wewnętrznych. Była również najwyższą: wysokość do góry ścian wynosiła ok. 6,00 m, a w najwyższym miejscu sklepienia ok. 13,5 m. Salę poprzedzała, od zachodu, w przyziemiu sień z wydzieloną izbą, na piętrze babiniec. Okna sali głównej rozmieszczone po dwa w każdej ze ścian zewnętrznych, bliźniacze, o nadprożach wyciętych w łuki odcinkowe. Okna babińca podobne, lecz o mniejszej wysokości przysłonięto balustradą.
Bima – na środku sali w kształcie ośmiobocznego podium na podwyższeniu. Otoczona, wraz z prowadzącymi na nią schodami, balustradą z tralek, ustawioną między wielobocznymi słupkami o żłobkowanych trzonach. Pary słupków przy schodach były znacznie wyższe od pozostałych.
Aron ha-kodesz polichromowany i złocony, dwukondygnacyjny, osadzony na konsoli, poprzedzony podestem z szerokimi schodami, zamykanymi dwuskrzydłową bramką. W dolnej kondygnacji przęsło środkowe zajmowała szafa na rodały, ujęta z obu stron w pary kolumienek o głowicach kompozytowych i trzonach oplecionych winoroślą.
Sklepienie i ściany były pokryte polichromią prawdopodobnie z XIX w. Ściany obiegała dołem, naśladująca okładzinę marmurową, lamperia. Powyżej, oddzielone od niej listwą na gładkim tle – ramy z imitacją wielkich, boniowanych kamieni. Powyżej ściany były tylko pobielone z wyjątkiem ściany wschodniej, gdzie po prawej stronie aron ha-kodesza namalowano swobodnie unoszące się instrumenty muzyczne.
Przypisy
Kategoria:Drewniane synagogi w Polsce Kategoria:Zniszczone synagogi w Polsce Kategoria:Synagogi w województwie mazowieckim