Marek Ambroży z Nysy (łac. Marcus Ambrosius de Nissa, niem. Markus Ambrosius von Neisse, zm. po 1584) – polsko-niemiecki mieszczanin i heraldyk. Twórca jednego z najważniejszych dzieł heraldyki polskiej, Arma Regni Poloniae.
Życiorys Marek był rodowitym Niemcem, urodził się na Śląsku jako syn Sylwestra Ambrożego. Studiował na Akademii Krakowskiej w tym samym czasie co inny heraldyk – Bartosz Paprocki. Znał z pewnością twórczość poetów polsko-łacińskich, zwłaszcza wiersze będące realizacją horacjańskiej zasady ut pictura a poesis erit na co wskazuje wnikliwa lektura jego dzieł.
W 1562 roku w Antwerpii wydał herbarz Arma sive insignia Regni Poloniae eiusque praecipuarum familiarum (skrótowiec: Arma Regni Poloniae), dedykowanego Henrykowi III Walezemu, królowi Polski i Francji. Herbarz składał się z samych herbów, bez wyjaśniania ich znaczeń i jakichkolwiek utworów. Dane dzieło przedstawiało 144 herby (ziem, zakonu niemieckiego, kapituł i szlachty, wykonanych techniką drzeworytniczą), z czego 112 było herbami szlacheckimi. Arma Regni Poloniae prawdopodobnie było oparte na jednym z zaginionych rękopisów Klejnotów autorstwa Jana Długosza.
Jego herbarz był pierwszym drukowanym polskim herbarzem, zaproponował w nim (podobnie jak Bartosz Paprocki) własne wzory przedstawień ikonograficznych tych herbów, będące zarazem próbą przełamania „monopolu” ich wyobrażeń dotąd obowiązujących z 1506 roku.
Ambroży zmarł po 1584 roku.
Wybrana twórczość Arma sive insignia Regni Poloniae eiusque praecipuarum familiarum
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Obiekty powiązane z Markiem Ambrożym w bazie Urus: Techniques and Reception of Prints in Central and Eastern Europe (15th–18th c.)
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Heraldycy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w XVII wieku