Kompleks Kapitolu w Czandigarh

Kompleks Kapitolu w Czandigarh – zespół budynków w Czandigarh w Indiach w stylu brutalizmu i w stylu międzynarodowym, zaprojektowany przez Le Corbusiera, wznoszony od 1953 roku, nadal w pełni nieukończony; wpisany w 2016 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część wpisu „Dzieła architektury Le Corbusiera jako wybitny wkład do modernizmu”.

Historia Na skutek w 1947 roku kraina Pendżab została podzielona pomiędzy Indie i Pakistan, gdzie znalazła się stolica Pendżabu – Lahaur; zaistniała wówczas potrzeba budowy nowej indyjskiej stolicy Pendżabu. Ówczesny premier Indii, Jawaharlal Nehru pragnął, aby nowa stolica miała postępowy i nowoczesny wizerunek. W marcu 1948 roku zapadła decyzja o budowie nowego miasta na terenie 114,59 km² w u podnóża gór Siwalik (w dalszym planie u podnóża Himalajów) na wysokości 365 m n.p.m..

Pod budowę miasta wybrano wieś Kansal, wolną od historycznej zabudowy. Początkowy plan zabudowy nowego miasta Czandigarh (jego nazwa nawiązuje do bogini Ćandi, której świątynia znajdowała się w zburzonej pod budowę miasta wsi) został przygotowany przez i Macieja Nowickiego, jego konsultanta w duchu miasta ogrodu. Po śmierci Macieja Nowickiego Albert Mayer wycofał się z przedsięwzięcia, a prace nad projektem przejął Le Corbusier (na zaproszenie premiera Nehru), który wyznaczył swojego kuzyna, Pierre’a Jeannereta na architekta, który pracował na miejscu. Pierwszy szkic kompleksu powstał 3 marca 1951 roku. Le Corbusier znacząco przerobił plan Mayera, m.in. przekształcił krzywoliniowe ulice w ich prostoliniową siatkę, nadał całości założenia układ niemal prostokątny. Projekt Le Corbusiera zakładał wzniesienie czterech budynków rządowych i sześciu pomników zgodnie z zasadami planowania określonymi przez Congrès international d’architecture moderne. Jeden z budynków, mający stanowić centrum założenia Pałac Gubernatora nie doczekał się realizacji, gdyż został odrzucony przez Nehru jako „niedemokratyczny“. Projekt Pałacu Gubernatora przekształcono w projekt Muzeum Wiedzy, który również nie doczekał się realizacji (architekt zaproponował, aby w tym miejscu utworzyć boisko do krykieta). Budynki w stylu brutalizmu były wznoszone od 1953 roku przez chłopów i pracowników budowlanych, beton był lany do drewnianych form. Miasto zostało oficjalnie otwarte przez premiera Nehru w październiku 1953 roku. W budynkach Kapitolu nie rezydują lokalne władze miasta, które mają swoją siedzibę w centrum Czandigarh.

Le Corbusier planował zorganizować zabudowę mieszkaniową w rodzaju Unité d’habitation, jednak lokalne władze uznały, że mieszkania należy wybudować w oparciu o status ich przyszłych lokatorów, których podzielono na 13 kategorii z uwagi na ich pozycję i zarobki, czym Le Corbusier był rozgoryczony. Prace nad zabudową mieszkaniową powierzono ostatecznie Pierre’owi Jeanneretowi, Maxwellowi Fryowi i . Rozczarowany Le Corbusier częściowo zmienił swoje plany zespołu Kapitolu tak, aby część mieszkalna nie była widoczna z części rządowej. Kompleks położony na północy miejscowości pozostaje odizolowany od reszty miasta. Kompleks wykorzystywali jednak mieszkańcy Kansal, grali na jego terenie w krykieta, korzystali z basenów przy Pałacu Zgromadzeń do prania i mycia bydła.

Kompleks został ukończony w trzech czwartych do 1956 roku; główne elementy kompleksu zostały ukończone w 1961 roku.

Część oryginalnego wyposażenia zaprojektowana przez Le Corbusiera nie zachowała się – meble zostały wystawione na sprzedaż. Pierwotnie cały kompleks był dostępny bez ograniczeń dla mieszkańców i zwiedzających, ale po Operacji Niebieska Gwiazda teren został ogrodzony płotem z drutem kolczastym ze strzeżonymi wejściami. Dostępne jest tylko krótkie, darmowe oprowadzanie z przewodnikiem. Według Vinayaka Bharnego obecnie (2011 rok) kompleks Kapitolu wygląda jak „niedokończona utopia”, a określił kompleks słowami: „kolosalny grób, dostojna ruina”. Esplanada jest rzadko wykorzystywana, nawet obchody Dnia Niepodległości odbywają się w innym sektorze miasta. Dzięki działalności ruchu społecznego „Free the Open Hand Campaign” rząd od stycznia 2010 roku zezwolił na spotkania pod pomnikiem Otwartej Dłoni.

Władze miasta starały się o wpisanie założenia na listę światowego dziedzictwa UNESCO od grudnia 2007 roku. Kompleks Kapitolu został w 2016 roku wpisany na tę listę wraz z 16 innymi obiektami pod oficjalną nazwą „Dzieła architektury Le Corbusiera jako wybitny wkład do modernizmu”.

Le Corbusier określił ten projekt jako „parlament na wolnym powietrzu”. Budynek został zaprojektowany w 1952 roku, budowę ukończono w 1959 roku; gmach jest wykorzystywany jako siedziba władz Pendżabu i Hariany, pomimo faktu, że miasto nie należy ani do Pendżabu, ani do Hariany i ma status terytorium związkowego od 1966 roku.

Budynek Sądu Najwyższego Przy projekcie budynku sądu Le Corbusier współpracował z sędzią A.N. Bhandarim. Budynek jest wykorzystywany jako siedziba od 17 stycznia 1955 roku (oficjalne otwarcie Jawaharlal Nehru ogłosił na 19 marca 1955 roku), znajdują się w nim także biura organów administracyjnych oraz archiwa i biblioteka, a także Muzeum Sądu Najwyższego, otwarte w 2006 roku. Z racji niewystarczającej ilości miejsca budynek rozbudowano o dodatkowe skrzydło z cegły w 1962 roku, bez zaburzenia pierwotnej koncepcji.

Gmach wzniesiono w 1955 roku. Budynek jest wykorzystywany jako siedziba lokalnego senatu.

Wieża Cieni Pawilon do kontemplacji ukończony w latach 80. XX wieku. Przy pracy nad Wieżą Cieni powstało ponad sto rysunków.

W miejscu niezrealizowanego Pałacu Gubernatora bądź Muzeum Wiedzy znalazł się pomnik z rzeźbą ręki przypominającej sylwetkę gołębia, był bardzo ważnym elementem dla Le Corbusiera, na którego realizację stanowczo nalegał pomimo niechęci władz. Wybudowano go wraz z Głębią Rozważań około 1985 roku.

Pomnik Męczenników Miejsce pamięci zaprojektowane przez Le Corbusiera, jego budowa rozpoczęła się już po jego śmierci w 1973 roku, pracował nad nim wówczas rzeźbiarz ; pomnik miał zostać ostatecznie ukończony w 2022 roku;

Wzgórze Geometryczne Wzgórze usypano z odpadów budowlanych, miało zasłaniać Pałac Zgromadzeń.

Architektura Zdaniem tematem przewodnim architektury w Czandigarh jest słońce, a więc dystrybucja światła i cienia, ciepła i chłodu.

Budynki rządowe Sekretariat – największy budynek kompleksu, o długości 254 m, wysoki na 42 m, 8-piętrowy, widziany z każdej części miasta; fasada rozczłonkowana z kwadratowymi oknami, zakończona z obu stron pochylniami dla pieszych, na użytkowym dachu znajduje się promenada, taras widokowy i kafeteria, gmach reprezentuje styl międzynarodowy.

Budynek Sądu Najwyższego – gmach na planie litery L, wykonany w całości z betonu w formie prostopadłościanu z parasolowatym dachem; wejście główne zaznaczają trzy jaskrawo pomalowane pylony (pierwotnie pomalowane na biało), mogące przywodzić na myśl Bramę Zwycięstwa w kompleksie Fatehpur Sikri. Budynek mieści 8 sal posiedzeń i 40 innych pomieszczeń sądowych. W każdej z sal sądowych znajdują się tapiserie o powierzchni 12 m² i 8 m². Budynek nakrywa podwójny dach, zapewniający ochronę przed nadmiernym nasłonecznieniem, przestrzeń pozostawiona pomiędzy dachami pozwala na swobodną cyrkulację powietrza.

Pałac Zgromadzeń – gmach w formie wielkiego prostopadłościanu o długości i wysokości około 38 m, który nakrywa dach w kształcie fali, elewacje z pilotis oparte na złotym podziale; z udostępnionym dachem; mieści dwie sale posiedzeń (Pendżabu i Hariany), pomiędzy którymi znajduje się otwarta przestrzeń forum. Budynek wieńczy hiperboliczny stożek. Przed gmachem znajdują się baseny. Pomiędzy Pałacem Zgromadzeń a budynkiem Sądu Najwyższego rozciąga się betonowa Esplanada o długości 440 m, przeznaczona dla pieszych.

Pozostałe obiekty Wieża Cieni – wielka wolnostojąca otwarta hala na planie kwadratu o bokach długości 15,49 m, wysokości około 10,11 m zbudowana z betonu na osi północ-południe pomiędzy Budynkiem Sądu Najwyższego a Pałacem Zgromadzeń; ściany zabudowano łamaczami światła z wyjątkiem niezabudowanej strony północnej, przez co wnętrze jest zacienione; budynek jest egzemplifikacją tezy Le Corbusiera, mówiącej, że „możliwe jest kontrolowanie światła słonecznego z czterech narożników budynku”.

Pomnik Otwartej Dłoni – instalacja wysoka na 26 m z rzeźbą przedstawiającą dłoń o wadze około 50 ton, która porusza się w zależności od kierunku wiatru, w zamierzeniu projektanta jest „symbolem witalizmu i zmienności życia indywidualnego i społecznego, symbolem intelektualnej otwartości na innego”. Symbolizuje, że nowe miasto jest „otwarte by dawać, otwarte by przyjmować”, dodatkowe znaczenia związane z pomnikiem to pokój i pojednanie. Poniżej pomnika znajduje się pochylnia dla pieszych prowadząca do transzei nazwanej Głębią Rozważań (), przeznaczonej do publicznych debat i dyskusji.

Pomnik Męczenników – miejsce pamięci ofiar podziału Pendżabu, obejmuje zamkniętą przestrzeń na planie kwadratu i długą pochylnię dla pieszych; na kompozycję końcową ma składać się statua męczennika w agonii, dwa kawałki złamanej kolumny otoczonej gruzem symbolizujące upadek Imperium brytyjskiego, strzeżone przez tygrysa i węża.

Wzgórze Geometryczne – pagórek pokryty płytkami, na jednym zboczu znajduje się relief z dwoma półokręgami, który ma przedstawiać równowagę pomiędzy światłością a ciemnością, szczyt pagórka pokrywa murawa.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Wywiad z Le Corbusierem na temat pomnika Otwartej Dłoni Oryginalne projekty kompleksu autorstwa Le Corbusiera

Kompleks Kapitolu w Czandigarh Kompleks Kapitolu w Czandigarh Kategoria:Budynki rządowe Kategoria:Architektura brutalizmu Kategoria:Architektura modernizmu Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Indiach