Czesław Ścisłowski

Czesław Ścisłowski (ur. 22 maja 1904 w Mogielnicy, zm. 12 sierpnia 1971 w Warszawie) – doktor fizyki, pedagog, nauczyciel akademicki, pomysłodawca i organizator Międzynarodowych Olimpiad Fizycznych, autor podręczników szkolnych i prac naukowych.

Życiorys Był synem sadownika i przedsiębiorcy Franciszka Ścisłowskiego i Franciszki z Podogrodzkich. W trakcie nauki w szkole powszechnej w Mogielnicy oraz w gimnazjum w Warszawie brał udział w przedstawieniach teatralnych Teatru Amatorskiego w Mogielnicy. Bardzo muzykalny, grał na skrzypcach.

W 1924 ukończył Gimnazjum Władysława Giżyckiego w Warszawie https://fotopolska.eu/Gimnazjum-Matematyczno-Przyrodnicze-i-Liceum-Meskie-Wladyslawa-G i rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Po drugim roku studiów przeniósł się na Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1930 roku.

W latach 1930–1932 pracował jako nauczyciel fizyki i wychowawca w Siedlcach, a w latach 1933-1935 jako nauczyciel i kierownik internatu w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Płocku.

W latach 1934–1939 był nauczycielem fizyki w I Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. Jego wychowankami byli późniejsi działacze konspiracji, żołnierze Szarych Szeregów i Armii Krajowej, którzy polegli w czasie II Wojny Światowej: Jan Bytnar „Rudy”, Tadeusz Zawadzki „Zośka”, Aleksy Dawidowski, Jan Wuttke. Uważał tę klasę za wybitnie uzdolnioną i stawiającą wielkie wymagania przed nauczycielem.

W maju 1939 wraz z klasą matematyczno-przyrodniczą oraz klasą humanistyczną, w której uczył się Krzysztof Kamil Baczyński, udał się na tradycyjną pielgrzymkę maturzystów Batorego do Częstochowy. Zdjęcia z tego wydarzenia ilustrowały artykuły w miesięczniku „Ty i Ja”, w sierpniu 1970 oraz w Życiu Warszawy nr 54, 4-5 marca 1989.

W latach 1937–1939 pracował także w Państwowym Instytucie Robót Ręcznych w Warszawie. Od stycznia 1940 do lutego 1945 pracował w Publicznej Szkole Powszechnej w Komorowie k. Pruszkowa, jednocześnie ucząc na tajnych kompletach w zakresie szkoły średniej w Warszawie i w Pruszkowie, a po powstaniu warszawskim, gdy wraz z rodziną znalazł się w Olszance, także uczył w Puszczy Mariańskiej.

Brał czynny udział w powojennej odbudowie Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego, gdzie ponownie uczył fizyki od lutego 1945 do września 1947. Przez rok pełnił funkcje zastępcy dyrektora szkoły.

W 1947 roku podjął prace na Politechnice Warszawskiej na stanowisku starszego asystenta.

Był autorem i współautorem, z Czesławem Fotymą, podręczników do fizyki dla szkoły podstawowej i liceum. We wrześniu w 1949 roku ówczesny wiceminister oświaty, Henryk Jabłoński, krytykował obu autorów za przywoływanie osiągnięć naukowców i wynalazców amerykańskich i angielskich, a nie naukowców polskich, rosyjskich i radzieckich.

W latach 1948–1961 pracował w Międzywydziałowym Studium Pedagogicznym UW, prowadząc zajęcia z metodyki nauczania fizyki. W 1954 został zastępcą profesora na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym Politechniki Warszawskiej.

W 1959 obronił doktorat na Wydziale Pedagogiki UW. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Fizycznego.

Od 1951 organizował ogólnopolskie Olimpiady Fizyczne, a w 1967 w Warszawie zorganizował pierwszą Międzynarodową Olimpiadę Fizyczną, której był pomysłodawcą. W tamtym czasie obejmowała ona tylko kraje Europy Wschodniej. Z czasem jej zasięg się znacznie poszerzył.

Był czynny zawodowo do końca życia. Miał też żyłkę podróżnika. Zmarł nagle. Pochowany jest na Cmentarzu Bródnowskim (kwatera 52K).

W 1993 nagrodzony został pośmiertnie medalem Międzynarodowej Komisji Nauczania Fizyki (ICPE) za „wybitny wkład w nauczanie fizyki”.

Wybrane publikacje „Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki jako badacz naukowy i wynalazca” Wydawnictwo Braci Detrychów, Płock 1935 „Fizyka : komentarz metodyczny dla klasy XI korespondencyjnego liceum ogólnokształcącego do podręcznika B. Buras i J. Ehrenfeucht - Fizyka dla klasy XI (PZWS 1954)” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1954 „Kto, Kiedy, Dlaczego” wyd. II poprawione, Iskry, Warszawa 1957; rozdział nauki ścisłe, str. 196-245 „Promienie X” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1960 „Fizyka. Cz. 1, Mechanika, nauka o cieple i zjawiskach cząsteczkowych” Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 1964 „Fizyka. Cz. 2, Nauka o ruchach drgających i falach, nauka o elektryczności i magnetyzmie, nauka o świetle, atomistyka” Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego 1964 „Metodyka nauczania fizyki” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1969 „Energia w zjawiskach fizycznych” Wydawnictwa Naukowo-Techniczne 1969 „Doświadczenia w nauczaniu fizyki” Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1974 „Olimpiady fizyczne dane statystyczne zbiór zadań z pełnymi rozwiązaniami” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych — wielokrotnie w kolejnych edycjach

Publikacje wspólnie Czesławem Fotymą: „Wskazówki metodyczne do nauczania fizyki w klasie VII” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1968 „Nauczanie fizyki kurs podstawowy” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1969 „O nauczaniu fizyki w klasie VIII szkoły podstawowej” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1971

Podręczniki Czesław Ścisłowski wraz z Czesławem Fotymą napisali wielokrotnie wznawiane oraz tłumaczone na wiele języków podręczniki fizyki. Przez dekady całe pokolenia młodzieży uczyły się z tych książek. „Fizyka podręcznik dla VI klasy szkoły powszechnej” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1947 „Fizyka podręcznik dla klasy VII szkoły podstawowej” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1948 „Fizyka podręcznik dla VIII klasy szkoły podstawowej” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1949 „Fizyka VI dla szkół dla pracujących” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1962 „Fizyka VII dla szkół dla pracujących” Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1962

Przypisy Elżbieta Kotarska „Klasa Krzysztofa Kamila” Miesięcznik „Ty i Ja” nr 8, Sierpień, 1970 Henryk Jabłoński „Podręcznik szkolny – ważny problem polityczny” Trybuna Ludu nr 254, 15-09-1949. Str. 3 Wiesław Budzyński „Oto stoimy nad ziemią tragiczną” Życie Warszawy nr 54, 4-5 marca 1989 Historia Liceum Ogólnokształcące im. Czesława Tańskiego w Puszczy Mariańskiej Waldemar Gorzkowski, redaktor, „International Physics Competitions”, Instytut Fizyki PAN, 1999, str. 7. Komitet Główny Olimpiady Fizycznej 50-lecie Międzynarodowej Olimpiady Fizycznej / historia Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego NUKAT Katalog zbiorów Polskich Bibliotek Naukowych Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

Bibliografia Zdzisław Szeląg „Słownik wiedzy o grójeckim” Zeszyt II Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza w Grójcu 1994 Cz. F. [Czesław Fotyma] „Dr Czesław Ścisłowski nie żyje” Fizyka w szkole 1971 nr 6 s. 58-59 Wydawnictwo Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego - Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1971

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie