Johannes Heinrich Oswald (ur. 3 czerwca 1817Index Lectionum in Lyceo Regio Hosiano Brunsbergensi per hiemem a die XV. Octobris anni MDCCCIV w Dorsten, zm. 7 sierpnia 1903 w Braniewie) – profesor dogmatyki na Uniwersytecie w Paderborn i w Liceum Hosianum w Braniewie, jeden z najwybitniejszych mariologów XIX wieku.

Życiorys lewo|mały|283x283px|Johann Heinrich Oswald Die dogmatische Lehre lewo|mały|256x256px|Tablica upamiętniająca m.in. prof. Oswalda na cmentarzu św. Jana Johann Heinrich Oswald urodził się 3 czerwca 1817 jako syn rzemieślnika tokarza, a później kupca Adama Oswalda w Dorsten w Westfalii. Przez cztery lata, od jesieni 1830 do 1834, uczęszczał do miejscowego progimnazjum, które prowadzili wówczas ojcowie franciszkanie. Następnie przez 2 lata uczył się w gimnazjum Paulinum, też w Münster, gdzie w 1836 uzyskał maturę. Po czym rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne na uczelni również w Münster. Uczestniczył jako planowy oraz nieplanowy słuchacz w wykładach filologicznych, przez co zyskał rozległą wiedzę z zakresu różnych języków, którą później wykorzystywał w karierze naukowej. Na jesieni 1839 wstąpił do miejscowego seminarium duchownego, otrzymując 13 czerwca 1840 w Münster święcenia kapłańskie. Pierwszą mszę świętą prymicyjną odprawił 15 czerwca. Jeszcze przez półtora roku uzupełniał i zgłębiał wiedzę w miejscowym seminarium, po czym przeniósł się na Uniwersytet w Bonn, na którym przez kolejne 2 lata studiował języki orientalne. Latem 1843 uzyskał na wydziale teologicznym Uniwersytetu w Münster stopień licencjata kościelnego. Przez krótki okres pracował jako nauczyciel religii w progimnazjum w Dorsten.

W 1845, w wieku 28 lat, został wykładowcą nieetatowym (docentem) na Uniwersytecie w Paderborn, w roku następnym się habilitował. Wykładał również egzegezę Pisma Świętego i język hebrajski. Z polecenia profesora został powołany w katedrze filozofii i teologii Uniwersytetu w Paderborn na stanowisko profesora dogmatyki (patent z dnia 11 maja 1846). Na tej uczelni wykładał przez bez mała następne 30 lat swojego życia – do semestru letniego 1875 roku. Oprócz dogmatyki wykładał również egzegezę Pisma Świętego i językoznawstwo. W latach 1849–1854 sprawował funkcję prefekta katedry. Na synodzie diecezjalnym w 1867 roku został mianowany egzaminatorem synodalnym. W 1855 uzyskał stopień doktora wydziału teologicznego Uniwersytetu w Münster. W 1871 ufundował stypendium „Oswaldstiftung“, w postaci przyznawanej corocznie nagrody dla jednego z profesorów uczeni w Paderborn.

Rok 1875 przyniósł znaczące zmiany w jego pracy naukowej. Na skutek prowadzonej polityki kulturkampfu został zamknięty wydział filozofii i teologii w Paderborn, a profesor Oswald otrzymał mianowanie w Liceum Hosianum w odległym Braniewie w Prusach Wschodnich. Tam objął również katedrę dogmatyki, po odejściu z uczelni prof. Andreasa Menzela, na skutek zawirowań związanych z ogłoszeniem dogmatu o nieomylności papieża na I soborze watykańskim (tzw. Braunsberger Schulstreit). W Liceum Hosianum wykładał do późnych lat swojego życia.

W pracach Oswalda zaznaczył się znaczny postęp mariologiczny w porównaniu z dotychczasowymi podręcznikami dogmatyki. Znacznie poszerzył badania nad problematykę mariologiczną. Jako pierwszy wydał w jednym tomie Mariologię dogmatyczną (1850), jako systematyczne ujęcie wszystkich prawd dotyczących Najświętszej DziewicyAnton Ziegenaus "Der Mensch, der Gott war, und die Mutter, die Jungfrau war" : die besondere Beziehung Mariens zur Trinität in der von J. H. Oswald verfassten ersten dogmatischen Mariologie des 19. Jahrhunderts Studia Warmińskie XXXVII (2000).

W 1886 został odznaczony Orderem Orła Czerwonego IV Klasy. 15 czerwca 1890 roku, z okazji jubileuszu 50-lecia kapłaństwa, otrzymał Order Orła Czerwonego III Klasy ze wstęgą i z cyfrą „50“, jednocześnie papież Leon XIII nadał mu godność prałata. 15 czerwca 1893, z okazji 50-lecia pracy naukowej, otrzymał Order Orła Czerwonego II Klasy z Liśćmi Dębu. Z powodu podeszłego wieku i kłopotów ze słabnącym zdrowiem od 26 maja 1903 roku przebywał na urlopie. 15 czerwca 1903 obchodził swój ostatni jubileusz, 60-lecia pracy naukowej.

Zmarł 7 sierpnia 1903 po krótkiej chorobie. Pochowany został na średniowiecznym cmentarzu św. Jana w Braniewie.

Swoją bardzo bogatą bibliotekę przekazał do zbiorów braniewskiej uczelni.

Publikacje

Doctrina veterum Hebraeorum de rebus post mortem futuris (Lic.), 1843 Dogmatische Mariologie, das ist, Systematische Darstellung Sämmtlicher Die Allerseligste Jungfrau Betreffenden Lehrstücke, Paderborn 1850 Die dogmatische Lehre von den heiligen Sakramenten der katholischen Kirche, Münster 1870 Religiöse Urgeschichte der Menschheit: das ist der Urstand des Menschen, der Sündenfall im Paradiese und die Erbsünde, nach der Lehre der katholischen Kirche dargestellt, 1881 Angelologie: das ist die Lehre von den guten und bösen Engeln im Sinne der katholischen Kirche 1883 (wznowienie 2015) Die Schöpfungslehre im allgemeinen und in besonderer Beziehung auf den Menschen: im Sinne der kath. Kirche dargest., 1885 Die dogmatische Theologie das ist die Lehre von Gott in seinem Sein und Leben, im Sinne der katholischen Kirche, 1887 Eschatologie, das ist die letzten Dinge, 1893

Publikacje o Johannie Heinrichu Oswaldzie

Peter H. Görg, J.H.O. (1817–1903). Leben und Werk eines deutschen Dogmatikers des 19. Jahrhunderts, in: Donum veritatis. Festschrift zum 70. Geburtstag von Anton Ziegenaus. Manfred Hauke, Michael Stickelbroeck (Hg.). Regensburg 2006, s. 275–290, 2006 Peter H. Görg, Sagt an wer ist doch diese – Inhalt, Rang und Entwicklung der Mariologie in dogmatischen Lehrbüchern und Publikationen deutschsprachiger Dogmatiker des 19. und 20. Jahrhunderts, Bonn 2007, s. 91–109, 2007 Benjamin Dahlke: Von Münster über Paderborn nach Braunsberg. Der Exeget und Dogmatiker Johannes Heinrich Oswald (1817–1903). W: Kneer, Markus (Hg.): Anknüpfung und Widerspruch. Theologie, Philosophie und Naturwissenschaften in der Debatte. Festgabe für Dieter Hattrup zum 70. Geburtstag, Münster 2018, s. 48–61, 2018 Benjamin Dahlke: Johannes Heinrich Oswald (1817–1903) als Dogmatiker seiner Zeit. In: ThGl 109 (2019), s. 135–150, 2019

Przypisy

Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Braniewie Kategoria:Niemieccy dogmatycy katoliccy Kategoria:Niemieccy mariolodzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Dorsten Kategoria:Ludzie związani z Paderborn Kategoria:Urodzeni w 1817 Kategoria:Zmarli w 1903 Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Jana w Braniewie