Kwalifikator – pojęcie dotyczące słowników językowych. W słownikach jednojęzycznych odnosi się do wyrazu hasłowego, w słownikach dwujęzycznych to dodatkowa charakterystyka wyrazu hasłowego lub ekwiwalentuAgnieszka Frączek/Ryszard Lipczuk: Słowniki polsko-niemieckie i niemiecko-polskie – historia i teraźniejszość. Wołczkowo: Oficyna In Plus, 2004, s. 16. ..
Kwalifikatory to wyrażenia wskazujące na określone funkcje wyrazów hasłowych lub/i ekwiwalentów (odpowiedników) w drugim języku, w tym na ich wartość stylistyczną lub przynależność do określonej dziedziny. Kwalifikatory mają zwykle formę skrótów. W monodyrekcjonalnych (por. dyrekcjonalność) słownikach polsko-niemieckich (polsko-angielskich itp.) przeznaczonych dla użytkownika polskiego skróty formułowane są w języku polskimAgnieszka Frączek/Ryszard Lipczuk: Krótki leksykon wybranych pojęć leksykograficznych, [w:] Słowniki polsko–niemieckie i niemiecko–polskie. Historia i teraźniejszość. Wołczkowo 2004, s. 18..
Można wyróżnić następujące rodzaje kwalifikatorówRenata Nadobnik: Znaczenie słowników bilingwalnych w dydaktyce języka niemieckiego w Polsce. Gorzów: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wielkopolskim, 2010, s. 21. . (w nawiasie terminy używane często przez polskich germanistów w oparciu o terminologię autorów niemieckichFranz Josef Hausmann: Einführung in die Benutzung der neufranzösischen Wörterbücher. Tübingen: De Gruyter, 1977. .):
dziedzinowe (diatechniczne) – informują o przynależności wyrazu do określonej dziedziny rzeczywistości, dziedziny wiedzy, np.: arch. (architektura), szkol. (szkolnictwo), med. (medycyna); stylistyczne (diastratyczne) – wskazują na zawartość stylistyczną wyrazu, np.: pot. (potoczny), poet. (poetycki); geograficzne (diatopiczne) – wskazują na uwarunkowania terytorialne, np.: austr. (wyraz używany w Austrii), dial. (dialekt); ekspresywne (diakonotatywne) – sygnalizują emocjonalne zabarwienie wyrazu, np.: żart. (żartobliwy), pej. (pejoratywny); chronologiczne (diachroniczne) – informują o użyciu chronologicznym, np.: przest. (przestarzały), dawn. (był używany dawniej); społeczno-środowiskowe – identyfikują wyrazy funkcjonujące w określonych grupach społecznych, np.: młodz. (młodzieżowy), uczn. (uczniowski).
W słownikach jednojęzycznych (rzadziej w słownikach dwujęzycznych) występują ponadto: kwalifikatory diaintegratywne wskazujące na język, z którego pochodzi wyraz obcy, kwalifikatory dianormatywne informujące, że wyraz (lub jego forma) występujący w słowniku jest niepoprawnyAgnieszka Frączek/Ryszard Lipczuk: Słowniki polsko-niemieckie i niemiecko-polskie – historia i teraźniejszość. Wołczkowo 2004, s. 11..
Przypisy
Kategoria:Leksykografia Kategoria:Słowniki Kategoria:Glottodydaktyka