Lianozowo – (post)awangardowa radziecka grupa rosyjskich artystów i poetów.

Było to stowarzyszenie twórcze postawangardystów, które istniało w ZSRR od końca lat 50. do połowy lat 70 XX wieku. Grupa poetów i artystów podziemia literackiego, gromadzących się w mieszkaniu baraku w przysiółku Sewwodstroj, który znajdował się w pobliżu przystanku kolejowego (stacji) Lianozowo Kolei Sawiołowskiej, wówczas pod Moskwą, obecnie w granicach tego miasta. Od nazwy stacji kolejowej ta nieformalna grupa twórcza została nazwana przez organy nadzorcze jako lianozowska (jeden z utworów O. Rabina tak się nazywa: „St. Lianozovo. Bar. nr 2, m. 2"). W różnych odmianach obraz tego baraku występuje wielokrotnie w innych utworach Rabina.

W skład grupy weszli poeci Genrich Sapgir, Igor Cholin, Jan Satunowski, Wsiewołod Niekrasow, artyści Oskar Rabin, Nikołaj Wiecztomow, Lidija Mastierkowa, Władimir Niemuchin, a także artysta i poeta Lew Kropiwnicki. Centralną postacią był artysta i poeta Jewgienij Leonidowicz Kropiwnicki, a pod koniec lat 60. z grupą blisko związany był młody poeta z Charkowa Eduard Limonow. Barak nr 2 odwiedzali miłośnicy sztuki podziemnej i czasami nabywali dzieła artystów, zapewniając im tym samym możliwe wsparcie materialne.

Grupa jest zwykle kojarzona z postawangardyzmem, z jego eksperymentami i burzeniem kanonów. Poeci odchodzą od charakterystycznego dla awangardy początku XX wieku dążenia absolutyzacji jednostki, i redukują osobowy początek oraz umniejszają liryczne „ja” autora, pozostawiając jedynie spojrzenie, które uwiecznia świat z bezstronnością kamery wideo.

Lianozianie używali w swoich wierszach języka dobitnie mało poetyckiego, takiego jaki można było usłyszeć w barakach, w sklepie, w fabrykach – języka „małego człowieka”, zmuszonego do egzystencji na peryferiach życia. W przeciwieństwie do poezji radzieckiej, przepełnionej głośnym patosem i nawoływaniami do walki z mieszczaństwem (jako stylem życia), grupa skupiała się na poezji infantylnej, ascetycznej – taka była druga strona deklarowanej budowy komunizmu.

Znana też była jako szkoła Lianozowo i była związana z odwilżą po XX Zjeździe KPZR. W sposób bardziej otwarty ujawniła się wtedy ciągłość obecności w kraju Rad, ojczyzny socrealizmu, alternatywnej kultury twórców związanych z Injazem, tworzących w duchu undergroundowego konceptualizmu. Członkowie grupy debiutowali w roku 1959 w bezdebitowym samizdatowskim piśmie . Szerzej stali się znani, również poza granicami ZSRR, jako grupa „Konkret” dzięki Eduardowi Limonowowi i jego publikacji na ich temat w almanachu „Apollo-77”.

Okoliczności powstania grupy opisał Sapgir w wywiadzie przeprowadzonym przez Annę Żebrowską:

Istnienie grupy jako takiej, i z daną nazwą, było negowane przez jej członków, i też przez Jewgienija Kropiwnickiego. Termin „grupa lianozowska” został po raz pierwszy użyty na posiedzeniu Moskiewskiego Oddziału Związku Artystów (ZSRR) w 1963 r., kiedy to Jewgienij Kropiwnicki – jedyny z lianozowcew członek związku – został wykluczony ze związku za formalizm. W swojej obronie Kropiwnicki napisał do kierownictwa oddziału list, w którym stwierdził, iż nie ma „grupy lianozowskiej”, a w Lianozowo mieszka jego córka, artystka Walentyna Kropiwnicka, jej mąż Oskar Rabin i wnuczka. Nie odniosło to jednak żadnego skutku i wykluczenie pozostało w mocy.

Skład grupy Lianozowo Nikołaj Wiecztomow, Walentina Kropiwnicka, Jewgienij Kropiwnicki, Lew Kropiwnicki, Eduard Limonow, Lidija Mastierkowa, Wsiewołod Niekrasow, Władimir Niemuchin, Olga Potapowa, Aleksandr Rabin, Oskar Rabin, Gienrich Sapgir, Jan Satunowski, Igor Cholin.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Zgrupowania malarzy Kategoria:Rosyjskie grupy literackie Kategoria:Literatura w ZSRR