Jan Podiebradowicz, , (ur. 4 listopada 1509 w Oleśnicy, zm. 28 lutego 1565 tamże) – książę oleśnicki w 1542–1565 i ziębicki w 1559–1565, iure uxoris hrabia szydłowiecki w 1536–1547 jako mąż Krystyny Katarzyny, z oleśnickiej linii dynastii Podiebradów.
Urodził się jako czwarty syn i dziesiąte dziecko Karola I (1476–1536), księcia ziębicko-oleśnickiego, oraz jego żony Anny (ok. 1480–1541), księżniczki żagańskiej, córki Jana II Szalonego (1435–1504). Miał liczne rodzeństwo, braci: Henryka Starszego (1491), Joachima (1503–1562), Henryka Młodszego (1507–1548) i Jerzego (1512–1553), oraz siostry: Annę (1499–1504), Katarzynę (1500–1507), Małgorzatę (1501–1551), Kunegundę (1504–1532), Urszulę (1505–1539), Jadwigę (1508–1531) i Barbarę (1511–1539).
Jeszcze za życia ojca został dopuszczony wraz z braćmi Joachimem i Henrykiem Młodszym do współrządzenia w księstwach ziębickim i oleśnickim. Wspólnie dbali o rozwój rzemiosł swoich ziem, czego wydatnym dowodem było nadanie Srebrnej Górze statusu wolnego miasta górniczego (25 czerwca 1535). W odróżnieniu do braci i ojca będących luteranami, pozostał katolikiem i zapewnił równouprawnienie różnowierców w księstwach (1537). 20 lutego 1536 w Szydłowcu ożenił się z Krystyną Katarzyną (1519–1556), hrabiną szydłowiecką, córką Krzysztofa (1466–1532), kanclerza wielkiego koronnego, i Zofii Targowickiej. Został dopuszczony do zarządu tymi dobrami na równi z żoną. Wraz ze śmiercią ojca (31 maja 1536) i objęciem władzy przez brata Henryka Młodszego, został dziedzicznym księciem ziębicko-oleśnickim. W czasie zaślubin króla węgierskiego Jana Zápolyi (1487–1540) z Izabelą Jagiellonką (1519–1559), 23 lutego 1539 w Budzie został odznaczony Orderem Smoka.
Po kreacji brata Henryka na księcia bierutowskiego przez legnickiego Fryderyka II Wielkiego (1480–1547) został jedynowładcą w Oleśnicy. 29 kwietnia 1542 w Legnicy zawarł układ z braćmi potwierdzający swoje wyłączne prawo do rządów w księstwie i ustalający prawo senioratu dla dziedziczenia tych ziem.
Przodkowie PrapradziadkowieWiktoryn Boček z Podiebradów, pan Kunštátu
(1403–1427)
∞ok. 1419
Anna z Vartenberka
(ok. 1402–?)Smil Holický, pan Šternberka
(ok. 1390–1433)
∞ok. 1423
Barbara z Pardubic
(1408–1431)elektor Brandenburgii
Fryderyk I
(1371–1440)
∞1401
Elżbieta bawarska
(1383–1442)margrabia Badenii
Jakub
(1407–1453)
∞1421
Katarzyna lotaryńska
(1407–1439)ks. żagański
Henryk VIII Wróbel
(1357–1397)
∞1388
Katarzyna opolska
(ok. 1367–1420)elektor Saksonii
Rudolf III
(ok. 1367–1419)
∞1396
Barbara legnicka
(1372–1436)ks. opawski
Przemysł I
(1365–1433)
∞ok. 1405
Katarzyna ziębicka
(ok. 1390–1422)Půta Młodszy, pan Častolovic
(ok. 1400–1434)
∞ok. 1420
Anna z Koldic
(ok. 1405–ok. 1450)Pradziadkowiekr. Czech
Jerzy z Podiebradów
(1420–1471)
∞1441
Kunegunda ze Šternberka
(1612-1687)elektor Brandenburgii
Albrecht III Achilles
(1414–1486)
∞1446
Małgorzata badeńska
(1431–1457)ks. żagański Jan I
(ok. 1385–1439)
∞1408
Scholastyka saska
(1391–1463)ks. opawski
Wilhelm
(ok. 1410–1452)
∞1442
Salomea z Častolovic
(ok. 1426–1489)Dziadkowieks. ziębicki i oleśnicki
Henryk I Starszy
(1448–1498)
∞1467
(1450-1508)
(1450–1508)ks. żagański
Jan II Szalony
(1435–1504)
∞1462
Katarzyna Przemyślidka
(1443–1505)Rodziceks. ziębicki i oleśnicki
Karol I
(1476–1536)
∞1488
Anna żagańska
(ok. 1480–1541)Jan Podiebradowicz (1509–1565) ks. ziębicki i oleśnicki ∞ Krystyna Szydłowiecka
Tumba Jana Podiebradowicza i Krystyny Szydłowieckiej W mauzoleum bazyliki św. Jana Apostoła w Oleśnicy znajduje się renesansowy nagrobek, którego wykonanie w 1557 zlecił Oslewowi książę Jan po śmierci swej żony, Krystyny Szydłowieckiej. Do drugiej połowy XIX w. nagrobek znajdował się przed ołtarzem głównym, aby później zostać przeniesiony do kaplicy Wirtembergów. Tumba przedstawia dwie leżące równolegle do siebie postacie. Pod nogami księcia znajduje się lwica, a pod księżną lew (do początku XX w. zwierzęta były umieszczone odwrotnie, poprawnie). Na ścianach kamiennej skrzyni są napisy upamiętniające księcia i księżną oraz poetycki (dystych). Herby Umieszczone po stronie stóp pary książęcej: Anny żagańskiej matki Jana i żony Karola I; księstwa ziębicko-oleśnickiego (Podiebradów); babki Jana - (1450-1508) Umieszczone po stronie głów pary książęcej: Krystyny Szydłowieckiej (czteropolowy)Herb genealogiczny, czteropolowy, z herbami: Odrowąż - ojca, Łabędź - matki, Jastrzębiec - babki od ojca, Sulima - herb babki od matki; Izabeli sycylijskiej; Anny z Koldic (1405–1450); Salomei z Častolovic (Zastalowicz, 1426–1489)
Umieszczone po stronie księcia Jana: Kunegundy ze Šternberka, żony króla Czech Jerzego; prababki Małgorzaty Badeńskiej; praprababki Anny z Vartemberka (ur. 1402); prapraprababki Urszuli z Lotaryngii i prapraprababki Anny z
Umieszczone po stronie księżnej Katarzyny: Katarzyny ziębickiej (1390–1422), Katarzyny opawskiej, Anny z Turyngii, Scholastyki saskiej i Eufemii bytomskiej.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Genealogia Podiebradowiczów
Kategoria:Podiebradowie Kategoria:Władcy Śląska Kategoria:Hrabiowie szydłowieccy Kategoria:Ludzie związani z Oleśnicą (Królestwo Czech) Kategoria:Urodzeni w 1509 Kategoria:Zmarli w 1565