Oronzio Gabriele Costa (, wym. ˈkostaˈ; ur. 26 sierpnia 1787 w Alessano, zm. 7 listopada 1867 w Neapolu) – włoski lekarz, zoolog i polityk.
W nomenklaturze zoologicznej stosuje się skrót () przy oznaczeniu taksonu opisanego przez Oronzia Gabriela Costę, np. Dactylopius coccus .
Biografia Oronzio Costa urodził się w rodzinie Domenico i Vity Manieri w Alessano 26 sierpnia 1787 roku. Najpierw uczył się w Lecce. Od 1808 roku mieszkał w Neapolu, gdzie ukończył studia medyczne. Praktykę lekarską rozpoczął w Lecce. Stworzył prywatną kolekcję minerałów i skamieniałości. Zaczął prowadzić darmowe wykłady dla zainteresowanych. W 1813 roku został zatrudniony jako nauczyciel fizyki i chemii w Kolegium Królewskim w Lecce (). Za tę pracę nie pobierał wynagrodzenia. W 1824 roku przeniósł się do Neapolu, gdzie rozpoczął współpracę z państwowymi i prywatnymi instytucjami naukowymi (m.in. Accademia Pontaniana). W latach 1827–1839 odbył szereg wypraw naukowych po Południowych Włoszech. W 1831 roku Costa był członkiem delegacji prowadzącej w Wiedniu obserwacje i badania w związku z epidemią cholery. W 1836 został profesorem Uniwersytetu w Neapolu.
Naukowiec udostępniał studentom własne zbiory, organizował wyprawy do Francji i Szwajcarii. Obserwacje przyrodnicze zaczęli prowadzić również dwaj jego synowie: Achille i Giuseppe. W 1849 został pozbawiony katedry uniwersyteckiej. Prowadził nadal badania w oparciu o własne zbiory i obserwacje. Po przyłączeniu Neapolu do Królestwa Włoch był ponownie związany z uniwersytetem jako emerytowany profesor. Został wybrany do włoskiej Izby Deputowanych, w której zasiadał w latach 1861–1865. Zmarł w Neapolu 7 listopada 1867 roku.
Niektóre dzieła Fauna Vesuviana (1827). Fauna di Aspromonte (1828). Fauna del Regno di Napoli ossia enumerazione di tutti gli animali che abitano le diverse regioni di questo regno ..., 16 tomów, Neapol, Torchi del Tramater, 1832–1836. (kontynuował syn Achille) Paleontologia del Regno di Napoli contenente la descrizione e figura di tutti gli avanzi organici fossili racchiusi nel suolo di questo regno, 3 tomy, Neapol, 1857–1863; Vocabolario zoologico comprendente le voci volgari con cui in Napoli e in altre contrade del Regno appellansi animali o parti di essi, con la sinonimia scientifica ed italiana, Neapol, 1846.
Niektóre taksony opisane przez Costę Dactylopius 1829 – rodzaj pluskwiaków z rodziny Dactylopiidae Acinipe calabra 1828 – owad z rzędu Orthoptera Alburnus albidus 1838 – ryba z rodziny Cyprinidae Cyclosa insulana 1834 – pająk z rodziny Araneidae Dactylopius coccus 1835 – pluskwiak z rodziny Dactylopiidae Himacerus mirmicoides 1834 – pluskwiak z rodziny Nabidae Nemesia meridionalis 1835 – pająk z rodziny Nemesiidae Prionotropis appula 1836 – owad z rodziny Pamphagidae Clinidium canaliculatum 1839 – owad z rodziny Rhysodidae
Taksony nazwane na cześć Costy Alpaida costai 1988 – pająk z rodziny Araneidae Esunculus costai 1856 – synonim Albula vulpes 1758, ryba z rodziny Albulidae Italopodisma costai 1881 – owad z rodziny Acrididae
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Neapolu Kategoria:Włoscy chirurdzy Kategoria:Włoscy entomolodzy Kategoria:Włoscy paleontolodzy Kategoria:Włoscy parlamentarzyści Kategoria:Urodzeni w 1787 Kategoria:Zmarli w 1867