thumb|Jehan Georges Vibert, Szach thumb|Napoleon i Józefina grają w szachy Napoleon Bonaparte i szachy – temat, który przyciągnął historyków i szachistów, którzy poświęcili mu swoje badania. Cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte grał w szachy przez całe życie. W szczególności od 1794 do 1795 roku, codziennie odwiedzał paryską „Café de la Régence”, oglądając partie lub grając. Zachowało się wiele świadectw osób bliskich Napoleonowi, które opowiadają o jego pasji do szachów. Kilka krótkich gier, które przetrwały do ​​naszych czasów, jest ostrożnie przypisywanych Bonapartemu.

Historiografia Pierwsze próby zebrania i podsumowania rozbieżnych wspomnień współczesnych o zamiłowaniu Napoleona do szachów podjęli redaktorzy magazynu „Le Palamède” w 1836 i 1839 roku, na czele którego stał wówczas słynny szachista i pisarz Louis de la Bourdonnais. Wydano dwie skromne notatki, które zwróciły uwagę opinii publicznej na ten temat. Współcześni historycy często zwracają uwagę na specyfikę zainteresowania Napoleona szachami. Polski krytyk filmowy i szachista Jerzy Giżycki poświęcił Napoleonowi dwie strony swojej książki „Z szachami przez wieki i kraje” o historii szachów, dając ogólny opis stylu szachowego cesarza: Solidny zbiór najwcześniejszych doniesień o pasji Napoleona do szachów został opracowany i przeanalizowany przez angielskiego historyka i szachistę Edwarda Wintera. Dwa artykuły o Napoleonie i szachach w jego życiu zostały napisane przez rosyjskiego dziennikarza i arcymistrza Jurija Awerbacha, który zauważa, że ​​stałymi partnerami Napoleona w grach byli marszałkowie Joachim Murat i Louis-Alexandre Berthier oraz generał Henri Gatien Bertrand.

Partie przypisywane Napoleonowi

Napoleonowi przypisuje się trzy oficjalnie znane partie szachowe. Mistrz Francji w szachach Nicolas Giffard, napisał o znaczącej różnicy w poziomie myślenia szachowego między partiami z 1809 i 1820 roku. Jeden prezentuje poziom amatorski, drugi świadczy o wybitnych umiejętnościach. Przynależność tych partii do cesarza jest kwestionowana, gdyż zostały opublikowane po jego śmierci. Rosyjski historyk Andriej Iwanow stwierdził że zachowały się zapisy dwóch partii Napoleona z Claire Élisabeth de Vergennes, granych odpowiednio w Paryżu i Malmaison, oraz partii z generałem Bertrandem na Wyspie Świętej Heleny – Napoleon miał wygrać wszystkie trzy. Uznany brytyjski autorytet w dziedzinie historii szachów Harold James Ruthven Murray był niekonsekwentny w ocenie autentyczności tych partii, gdyż początkowo odrzucił wiarygodność gry przeciwko generałowi Bertrandowi i wątpił w przypisanie pozostałych dwóch Napoleonowi. Później rozpoznał autentyczną grę cesarza z automatem szachowym.

Napoleon – de Vergennes Przeważa pogląd, że dwie partie z Claire Élisabeth de Vergennes rozegrane w roku 1804, to tak naprawdę jedna i ta sama partia. Gra ta została opublikowana po raz pierwszy we francuskim magazynie „Le Palamède”. W artykule stwierdzono, że Napoleon grał w szachy w wiejskim zamku Malmaison z jedną z dam dworu. Claire Élisabeth de Vergennes rzeczywiście wspomina w swoich pamiętnikach, że grała w szachy z Pierwszym Konsulem, ale nie podaje tekstu rozegranej partii.

Napoleon – Mechaniczny Turek Drugą partię rozegrał w 1809 roku w Pałacu Schönbrunn w Wiedniu przeciwko Mechanicznemu Turkowi – ​​szachowemu „automatowi” konstrukcji Wolfganga von Kempelena. Wewnątrz „automatu” siedział Johann Baptist Allgaier, jeden z najlepszych wiedeńskich szachistów tamtych czasów. Podczas tego pojedynku cesarz miał użyć nieregularnego otwarcia szachowego znanego współcześnie jako debiut Napoleona. Bonaparte przypuścił źle przygotowany atak na wrogiego króla, który doprowadził do klęski cesarza.

Według innej legendy, po raz pierwszy odnotowanej przez kamerdynera Napoleona, Louisa Constanta Wairy, Bonaparte, którego pozycja była już stracona, wykonał ruch niedozwolony przez reguły. Mechaniczny Turek poprawił błąd i wykonał ruch. Napoleon ponownie złamał zasady. „Automat” ponownie skorygował ruch przeciwnika. Cesarz ponownie złamał zasady, po czym Mechaniczny Turek zrzucił bierkę ze stołu. Napoleon był zadowolony, że wyprowadził „automat” z równowagi. Wiarygodność książki Wairy od dawna jest kwestionowana przez historyków, którzy postrzegają ją nie jako źródło historyczne, ale jako powieść przygodową. Również opowieść o tym wydarzeniu zawarta jest we wspomnieniach hrabiego Eugena Karla Czernina von und zu Chudenitza, opublikowanych w 1909 roku w Hamburgu, który zaczął prowadzić swoje codzienne notatki w wieku dziewięciu lat, a w roku 1809 miał lat trzynaście.

Napoleon – Bertrand W 1860 roku w Anglii opublikowano esej literacki kapitana Hugh Alexandra Kennedy’ego, znanego szachisty, uczestnika pierwszego międzynarodowego turnieju w Londynie w 1851 roku, gdzie zacytował wypowiedź, jakoby Napoleon grał w szachy na Wyspie Świętej Heleny. Ze wspomnień współczesnych wiadomo, że Napoleon często tam w nie grał. Partia została rzekomo rozegrana w 1820 roku przeciwko generałowi Bertrandowi. Jest to najciekawsza gra z punktu widzenia teorii szachów, gdyż świadczy o dobrej znajomości partii szkockiej. Generał Bertrand nie mógł potwierdzić wiarygodności pojedynku, gdyż zmarł w roku 1844.

Galeria

Przypisy

Szachy Kategoria:Ludzie związani z szachami Kategoria:Partie szachowe Kategoria:Szachy we Francji